پیشرفت بزرگی درپایان دادن به جنگ لبنان به دست آمده، تحریم‌های نفت و پتروشیمی تعلیق شده محاصره دریایی برداشته شده و برخی دارایی‌های مسدود شده آزاد شدند

جوان آنلاین: وزیر امور خارجه، دیروز و پس از مذاکراتی که تیم وی و امریکایی‌ها در سوییس داشت با اشاره به نکاتی اعم از مسائل مربوط به تعلیق تحریم و لغو محاصره دریایی، از دستیابی به پیشرفتی بزرگ در زمینه پایان جنگ لبنان سخن گفت. سخنگوی وزارت خارجه نیز آنچه را که به دست آمده است، در موارد مشخص مربوط به مدیریت منازعه لبنان و مسائل پیرامون رفع تحریم‌ها، آزادی دارایی‌های ایران و عبور ایمن از تنگه هرمز خلاصه کرد. در نقطه مقابل، معاون رییس‌جمهور امریکا، از تعبیر «توافق کلاسیک ترامپ» برای جمع بندی دستاورد به دست آمده استفاده کرد که منافع مدنظر امریکا را تأمین خواهد کرد. 

با پایان مذاکرات روز دوشنبه میان تیم ایرانی و امریکایی با وساطت قطر و پاکستان، سید عباس عراقچی، وزیر خارجه در پیامی در شبکه ایکس در تشریح نتایج مذاکرات نوشت: «میانجی‌گری خستگی‌ناپذیر پاکستان و قطر باعث پیشرفت‌های بزرگی برای پایان دادن به جنگ در لبنان شد. همچنین تحریم صادرات نفت و پتروشیمی تعلیق و محاصره دریایی برداشته شد، برخی از دارایی‌های مسدود شده آزاد شدند و طرح بزرگ بازسازی و توسعه اقتصادی ایران اجرایی شد. اولین آزمون واقعی: واحد رفع درگیری‌ها در لبنان.»

 اسماعیل بقایی نیز دیروز در شبکه ایکس نوشت: «بر اساس بیانیه مشترک کشور‌های میانجی که با مشورت ایران و امریکا تنظیم شد، ساز و کار‌های اجرایی برای نظارت بر اجرای مفاد یادداشت تفاهم پیش‌بینی و مقرر شد گفت‌و‌گو‌ها در سطوح کارشناسی و فنی برای پیشبرد اجرای مؤثر تفاهم خاتمه جنگ تحمیلی ادامه یابد.» بقایی خاطرنشان کرد: «با توجه به اینکه طبق بند 13 یادداشت تفاهم، آغاز مذاکرات برای توافق نهایی، منوط به شروع و تداوم اجرای بند‌های 1، 4، 5، 10 و 11 است، توافق‌های صورت گرفته در این نشست (به‌ویژه بند 1 درباره خاتمه جنگ و عملیات نظامی رژیم صهیونیستی در لبنان از طریق ایجاد یک ساز و کار کنترل منازعه با مشارکت طرفین و جمهوری لبنان، و نیز بند‌های 10 درباره صادرات نفت و محصولات پتروشیمی ایران و 11 موضوع آزادسازی دارایی‌های مسدودشده ایران تسهیل‌کننده روند اجرای تعهدات متقابل خواهد بود.» بقایی یادآور شد: «مبنای کار، «تعهد در مقابل تعهد» است و جمهوری اسلامی ایران ضمن رصد اجرای تعهدات طرف مقابل، از همه اهرم‌های خود برای اطمینان از اجرای آن تعهدات بهره خواهد گرفت.» 

 کنترل یا مدیریت منازعه

بقایی نتیجه مجموع پیام‌های رد و بدل شده میان دو طرف از ساعت حدود 6 بعد از ظهر تا بامداد روز دوشنبه را دو یا سه مورد مهم عنوان کرد: «یکی در خصوص بند یک یادداشت تفاهم، ساز و کاری با حضور میانجی‌ها برای نظارت بر ادامه توقف جنگ پیش‌بینی شد. این ساز و کار یک ساز و کار جدیدی است تحت عنوان «دکانفلیکشن سل» (ساز و کار کنترل یا مدیریت منازعه). این ساز و کار ایجاد شد تا مطمئن شویم که توقف جنگ در لبنان پایدار خواهد بود. در اینجا منظور از آتش‌بس قاعدتاً توقف جنگ است. طبق بند یک یادداشت تفاهم، جنگ و عملیات نظامی در همه جبهه‌ها از جمله در لبنان باید خاتمه پیدا کند. فلسفه تشکیل این ساز و کار این است که ما از این به بعد شاهد ادامه توقف جنگ در لبنان باشیم.» سخنگوی وزارت امور خارجه گفت: «در مورد بقیه بند‌ها هم که لازمه آغاز مذاکرات برای توافق نهایی است، گفت‌و‌گو‌های خوبی صورت گرفت، تبادل پیام‌های مهمی، از جمله درباره بند 10 و 11 موضوعات مربوط به صدور مجوز‌های لازم برای فروش نفت ایران و همین‌طور تعهد طرف مقابل برای آزادسازی دارایی‌های محدودشده یا مسدودشده ایران انجام شد. در این مورد هم پیشرفت‌های خیلی خوبی صورت گرفت.» بقایی گفت: «درباره مباحث مرتبط با عبور ایمن کشتی‌ها از تنگه هرمز، ساز و کاری قرار شد ایجاد شود که این به نظر من بسیار مهم است. در مجموع برای زمینه‌سازی جهت آغاز مذاکرات مربوط به توافق نهایی، گام‌های مهمی توافق شد؛ امیدواریم که در اجرا هم ما شاهد جدیت طرف مقابل باشیم.» با پایان مذاکرات در سطح عالی، مذاکرات فنی با حضور کارشناسان سیاسی، اقتصادی و حقوقی ایران و امریکا در مورد ساز و کار‌های اجرای یادداشت تفاهم اسلام‌آباد و تشکیل گروه‌های فنی مربوطه از دیروز در سوییس و به ریاست کاظم غریب‌آبادی، معاون وزیر خارجه و با حضور میانجی‌ها آغاز شد. 

 ساز و کاری شبیه به تلفن قرمز

آنچه عراقچی و بقایی از آن یاد کرده‌اند، در پنج بند جمع‌بندی شده است و بنابر بیانیه کمیته رسانه هیئت مذاکره کننده «میناب 168» حاکی از این است که با فشار هیئت مذاکره‌کننده ایرانی از عصر شنبه، پایان جنگ به صورت شکننده در لبنان فعلاً حفظ شده است که برای تثبیت آن ساز و کار نظارتی با عنوان «واحد کنترل منازعه» با حضور ایران ایجاد می‌شود. با این ساز و کار در حقیقت جمهوری اسلامی ایران به صورت رسمی وارد معادلات امنیتی لبنان می‌شود، در حالی که در ماه‌های اخیر، امریکایی‌ها تلاش زیادی کردند تا ایران را از معادلات لبنان حذف کنند. همچنین رژیم اشغالگر قدس هیچ جایگاهی در این ساز و کار ندارد. در بند دوم این بیانیه، به موضوع مدیریت تنگه هرمز به ایجاد ساز و کاری شبیه به تلفن قرمز اشاره شده است تا خط تماسی ایجاد شود و در صورت اشکال در اجرا با ایران تماس بگیرند و مشکل خود را منتقل کنند. این اتفاق به معنای تثبیت سیادت ایران در تنگه هرمز است. بند سوم به کارگروه‌های سه گانه هسته‌ای، تحریم‌ها و نظارت که براساس این بیانیه تشکیل می‌شوند می‌پردازد که کار خود را پس از شروع اجرای بند 13 یادداشت تفاهم، یعنی توقف آتش در همه جبهه‌ها به خصوص لبنان، آغاز رفع محاصره دریایی، آغاز آزادسازی اموال بلوکه شده ایران و صدور اسقاطیه (رفع) تحریم‌های نفتی، پتروشیمی و مشتقات آغاز خواهند کرد. در حقیقت پیش از اجرای بند 13، جمهوری اسلامی وارد مذاکره مرحله نهایی نمی‌شود. بنابر بند 4، در این دور از گفت‌وگوها، یادداشت تفاهم اجرای آزادسازی اموال بلوکه شده ایران نیز میان ایران و قطر به امضای دو کشور رسید و طبق پنجمین نکته، در جریان گفت‌و‌گو‌های سوییس براساس بند 10 یادداشت تفاهم، دفتر کنترل دارایی‌های خارجی (OFAC) وزارت خزانه‌داری امریکا، اسناد رفع تحریم‌های نفتی، پتروشیمی و مشتقات را به مدت 60 روز صادر کرد. این به معنای آن است که ایران می‌تواند به صورت رسمی به مشتریان خود نفت بفروشد و پول آن را در ساز و کار‌های رسمی بانک مرکزی دریافت کند.»

 رایزنی درباره ذخایر اورانیوم

عصر روز دوشنبه، وبگاه وزارت خزانه‌داری مجوز عمومی فروش نفت خام، محصولات پتروشیمی و محصولات نفتی با منشأ ایرانی را تا 21 آگوست 2026 (30 مرداد) مجاز اعلام کرد. به این ترتیب، نفت ایران به طور رسمی برای اولین بار از سال 2018 به بازار‌های جهانی بازمی‌گردد. وزیر خزانه‌داری امریکا البته مدعی شد که این معافیت تحریمی در ازای اجازه تهران برای بازرسی آژانس از تأسیسات هسته‌ای ایران است. روز دوشنبه، جی دی ونس معاون ترامپ هم با تعبیر «توافق کلاسیک ترامپ» از دستاورد مذاکره اخیر یاد کرد. بنابر اعلام ونس، انتظار می‌رود بازدید آژانس بین‌المللی انرژی اتمی از ایران همین هفته، شاید حتی امروز انجام شود. این در حالی است که خبرنگار وال استریت ژورنال تصریح دارد که بازرسان آژانس از پاییز گذشته برای بازدید از بوشهر و سایر سایت‌ها به ایران بازگشته‌اند و همان طور که او نیز به آن اشاره می‌کند، هدف از این اظهارات ونس، در واقع جزییات عملکرد بازرسان است، یعنی اینکه آیا آنها می‌توانند از نطنز، فردو و اصفهان بازدید کنند و برای چه کاری می‌آیند؟ محمد اسحاق‌دار، وزیر امور خارجه پاکستان در مصاحبه‌ای با شبکه الحدث عربستان مشخصاً درباره مسئله هسته‌ای گفت: «بعد از اینکه ایران را برای انجام مذاکره راضی کردیم یکی از خواسته‌های امریکا خارج کردن اورانیوم غنی شده بود و ایران این را نمی‌پذیرفت که ذخیره اورانیوم از این کشور به امریکا منتقل شود، در نتیجه یک راهکار بی‌طرفانه می‌ماند که مربوط به کاهش سطح غنی‌سازی شده، می‌شد. ما این موضوع را با رافائل گروسی، مدیرکل آژانس بین‌المللی انرژی اتمی مطرح کردیم و به لحاظ فنی رقیق‌سازی سطح اورانیوم امری ممکن بود. اما سطح رقیق‌سازی و مقدار مورد نظر دو مسئله‌ای است که نیاز به توافق دو طرف دارد.» وزیر خارجه پاکستان تأکید کرد: «به نظرم پرونده ذخایر اورانیوم ایران از طریق یکی از سه مجموعه فنی قابل حل و فصل است که یکی مربوط به پرونده هسته‌ای است و دیگری تحریم‌ها و سومی مسائل منطقه‌ای.»

 ادعای آزادی پول در ازای خرید محصول امریکایی

علاوه بر مسئله هسته‌ای، ونس به این موضوع هم اشاره کرد که یکی از کار‌هایی که آنها در پی آن بودند، ایجاد روندی است که به زعم وی در صورت آزادی دارایی‌های ایران، این پول به مردم ایران برسد و نه سپاه پاسداران. خرید محصولات کشاورزی امریکا پس از تأیید امریکا و قطر، راهکاری بود که ونس آن را وسیله ثروتمن شدن کشاورز‌های امریکایی و دسترسی مردم ایران به محصولات امریکایی دانسته است. ونس همچنین با اعلام اینکه ایران در واکنش به لفاظی‌های ترامپ مذاکرات را ترک نکرد، گفت: «دیروز به ایرانی‌ها گفتیم وقتی وارد چیزی می‌شوید که نسل ما آن را کری‌خوانی می‌نامد، نباید انتظار داشته باشید ترامپ پاسخی ندهد. وقتی آنها حرف‌هایی می‌زنند که درست نیست، ترامپ هم به آن پاسخ خواهد داد.» عبدالناصر همتی رییس بانک مرکزی با اعلام اینکه مباحث در چارچوب تفاهم 14 بندی پیچیدگی‌های زیادی دارد، گفت: یکی از موارد پیچیده همین موضوع دارایی‌های مسدود شده است. خوشبختانه پیشرفت قابل توجهی حاصل و براساس تفاهم دوحه یادداشت‌های لازم در این دور مذاکرات امضا شد. طی روز‌های آینده به تدریج استفاده از منابع براساس شرایطی و نیز با تصمیم و دستورالعمل بانک مرکزی عملیاتی خواهد شد. بر اساس بند 11 تفاهمنامه ایران و امریکا معافیت باید صادر می‌شد که مقرر شد توسط اوفک عملیاتی شود. البته صادرات نفت ما هم اکنون درجریان است ولی از این پس بدون هزینه‌های جانبی تحریم خواهد بود.»

منبع: روزنامه جوان