نخستین دور مذاکرات سطح عالی میان ایران و آمریکا با میانجی گری قطر و پاکستان در بورگن اشتوک سوییس پایان یافت و گفت وگوهای فنی میان طرفین رسماً آغاز شد. خروجی این نشست، دستیابی تهران و واشنگتن به یک نقشه راه 60 روزه برای رسیدن به توافق نهایی بود.

به گزارش فرارو، بر اساس جزییات منتشرشده، توافق شده است تا یک کمیته عالی به همراه سه کارگروه اصلی با موضوعات هسته ای ، تحریم ها و نظارت و حل وفصل اختلافات تشکیل شود. همچنین برای تضمین توقف جنگ در لبنان، یک واحد کنترل منازعه با تسهیل گری میانجی ها تأسیس شده است.

در همین راستا، اسماعیل بقایی، سخنگوی وزارت خارجه، اعلام کرده است که پیش نویس معافیت های تحریمی نفت (بند 10) و آزادسازی دارایی های مسدودشده (بند 11) نهایی شده و به زودی صادر می شود.

این تفاهم نامه اولیه برخلاف تصور برخی، نه یک توافق نهایی، بلکه صرفاً چارچوبی برای آغاز مذاکرات بر سر موضوعاتی چون رفع تحریم ها، امنیت منطقه و کاهش تنش هاست و هنوز هیچ یک از طرفین را به اجرای تعهدات دائمی ملزم نمی کند. با این وجود، تحرکات اسراییل و تلاش تل آویو برای اثرگذاری منفی بر روند مذاکرات همچنان یکی از مهم ترین چالش های پیش روی این مسیر است.

در چنین فضایی، علی بیگدلی، تحلیلگر سیاست خارجی و استاد دانشگاه، در گفت وگو با فرارو با ابراز خوش بینی نسبت به روند مذاکرات، معتقد است نشانه های سیاسی و میدانی حاکی از آن است که نه ایران و نه آمریکا دیگر تمایلی به ادامه جنگ ندارند.

علی بیگدلی در خصوص بیانیه کشورهای میانجی (قطر و پاکستان) که با مشورت ایران و آمریکا از جلسه اولیه در ژنو تنظیم شده، به فرارو گفت: من دید مثبتی به تحولات اخیر دارم. علائم و شواهد نشان می دهد که کشورهای ایران و آمریکا چه به لحاظ داخلی و چه به لحاظ خارجی دیگر آمادگی و تمایلی به جنگ ندارند. ترامپ با فشارهای گسترده داخلی مواجه است و ادامه تنش جنگی برای او نمی تواند چندان مطلوب باشد.

وی با اشاره به اهمیت مسئله لبنان افزود: مسئله حزب الله، برای طرفین بسیار مهم است و اسراییل نیز عامدانه روی این مسئله پافشاری می کند که بهانه ای داشته باشد تا آمریکا را از امضای قرارداد، پشیمان کند. اقدامات اسراییل بسیار تحریک آمیز است و تمام تلاش خود را می کند که ایران را درگیر کند. نتانیاهو مایل است جنگ ادامه پیدا کند، چرا که در غیر این صورت قطعاً کابینه وی ادامه پیدا نخواهد کرد و دادگاهی نیز علیه وی تشکیل می شود. بنابراین فضای داخلی اسراییل نیز به شکلی است که ادامه جنگ به نفع اسراییل خواهد بود.

این تحلیلگر ارشد سیاست خارجی با تأکید بر لزوم مذاکره خاطرنشان کرد: همه طرفین می دانند که به هیچ وجه با جنگ به جایگاه و دستاورد خاصی نمی رسند؛ بلکه اکنون لازم است نقاط گفتگو به یکدیگر نزدیک شود. در خصوص ایران و شرایط اقتصاد و جامعه نیز باید بپذیریم که جامعه نمی تواند به این شکل ادامه مسیر دهد. شادی و خوشحالی نیاز اصلی جامعه ما است و باید سعی شود هرچه سریع تر، جامعه را از افسردگی و احساسات منفی دور کرد.

بیگدلی خطاب به مخالفان داخلی دیپلماسی گفت: دلواپسان و آن ها که با مذاکره مخالفت می کنند باید درک کنند که اکنون جامعه نیاز به آرامش و امنیت دارد، نه تنش سیاسی. حتی ترامپ هم متوجه شده که ادامه جنگ به جای خاصی نمی رسد.

وی در خصوص ماهیت تفاهم نامه و چارچوب آن تأکید کرد: خوب است بدانیم که تفاهم نامه، برای هیچ طرفی تعهد به وجود نمی آورد. تفاهم نامه به این معناست که ما انتظارات شما را فهمیدیم، شما هم انتظارات ما را فهمیدید، حال باید بنشینیم و در این باره صحبت کنیم. تفاهم نامه تعهدآور نیست. حتی آن اصل اول تفاهم نامه که گفته جنگ باید در همه جبهه ها خاتمه پیدا کند، برای آمریکایی ها تعهدی ایجاد نمی کند. شرایط بسیار پیچیده است، اما امید است این تفاهم نامه فرو نپاشد.

این استاد دانشگاه در خصوص تبعات آغاز جنگ مجدد یا عدم موفقیت تفاهم نامه گفت: فرض کنیم باز هم تنگه هرمز را ببندیم یا طرف مقابل به زیرساخت های ما حمله کند، این موضوع در نهایت دستاوردی برای هیچ طرفی ندارد. بالاخره بعد از هر فراز و نشیبی وقت گفتگو است و اتفاقاً بعد از تهدیدهای ترامپ هم، اقدامی منطقی بود که هیئت مذاکره کننده واکنش نشان داد.

بیگدلی در پایان در خصوص تشدید اختلاف نظرهای ترامپ و نتانیاهو طی روزهای اخیر توضیح داد: ترامپ صراحتاً گفت ما به خاطر منافع ملی آمریکا می جنگیم، نه اسراییل. اما همچنان نمی توان گفت اتحاد اسراییل و آمریکا به راحتی گسسته می شود. لابی های یهودی کمک زیادی به رییس جمهور شدن ترامپ کرده اند و در نتیجه تصور این که اکنون کاملاً عقب نشینی می کنند، دشوار است.

منبع: فرارو