برین تنهیل، فارغ التحصیل آکادمی نیروی دریایی ایالات متحده و خلبان پیشین نیروی دریایی و گارد ملی ارتش آمریکا.

به نقل از نشریه آتلانتیک، هنگامی که ایالات متحده و اسراییل در ماه فوریه جنگ علیه ایران را آغاز کردند، طرح آن ها ساده بود: ایران را آن قدر بمباران کنند تا یا مردم ایران علیه حکومت به پا خیزند و آن را سرنگون سازند یا دولت مستقر در برابر مطالبات آمریکا تسلیم شود. اما خیلی زود آشکار شد که هیچ یک از این دو سناریو قرار نیست محقق شود.

مردم ایران علیه حاکمان خود شورش نکردند و دولت ایران نیز با اتخاذ موضعی تدافعی، تنگه هرمز را بست و بر این فرض قمار کرد که ایالات متحده تمایلی به تهاجم زمینی یا حمله به زیرساخت های حیاتی نخواهد داشت. از این رو، به نظر می رسد برنامه ریزان آمریکایی مرتکب اشتباهی آشکار شدند: آن ها تصور می کردند که می توان تنها از طریق بمباران هوایی در جنگ به پیروزی رسید.

از همان سال های پس از پایان جنگ جهانی اول، نظریه پردازان نظامی در ایالات متحده، ایتالیا و بریتانیا حول این ایده گرد آمدند که قدرت هوایی می تواند نیاز به نیروهای زمینی و دریایی را کاهش دهد یا حتی به کلی از میان بردارد. محور اصلی این دیدگاه آن بود که جنگ ها را می توان تقریباً به طور انحصاری با استفاده از بمب افکن ها و کارزارهای بمباران به پیروزی رساند.

در کتاب فرماندهی هوایی که در سال 1921 منتشر شد، ژولیو دووهت، ژنرال ایتالیایی استدلال کرد که هر کشوری که زودتر برتری هوایی را به دست آورد، قادر خواهد بود شهرهای دشمن را به تلی از خاکستر تبدیل کند و از این طریق، طرف مقابل را به تسلیم وادارد. هوگ ترنچارد که از او به عنوان پدر نیروی هوایی سلطنتی یاد می شود و در جریان جنگ جهانی اول از پیشگامان نظریه بمباران راهبردی بود، بر این باور بود که قدرت هوایی می تواند اراده دشمن برای ادامه جنگ را درهم بشکند، نه اینکه صرفاً نقش پشتیبانی تاکتیکی از نیروهای زمینی را ایفا کند.

همچنین کورتیس لی مِی، ژنرال آمریکایی و از برجسته ترین حامیان بمباران راهبردی، معتقد بود که به کارگیری نیرویی متمرکز، گسترده و ویرانگر، بهترین راه برای پیروزی در جنگ است. او به جای تشدید تدریجی عملیات نظامی از استفاده از سلاح های آتش زا علیه مراکز شهری و اجرای حملات فوری و سهمگین حمایت می کرد.

با این حال، هنگامی که این نظریه ها درباره پیروزی در جنگ از طریق بمباران فراگیر در جریان جنگ جهانی دوم و پس از آن در میدان عمل آزموده شدند، به شکلی آشکار شکست خوردند. حملات گسترده هوایی آلمان به لندن نتوانست افکار عمومی بریتانیا را به تسلیم وادارد. همچنین بمباران های متفقین علیه آلمان نیز اراده نازی ها برای ادامه جنگ را در هم نشکست؛ بلکه فروپاشی نهایی آلمان بیش از هر چیز ناشی از هراس از اسارت به دست ارتش سرخ و نیز فرصت تسلیم شدن در برابر نیروهای آمریکایی بود.

در مورد ژاپن، ترکیب محاصره دریایی و بمباران های آتش زا علیه شهرها، این احتمال را به وجود آورده بود که اگر جنگ تا سال 1946 ادامه یابد، میلیون ها ژاپنی جان خود را از دست بدهند. با این حال، تنها پس از بمباران اتمی هیروشیما و ناگازاکی و همچنین تهاجم اتحاد شوروی به منچوری بود که ژاپن به دنبال تسلیمی تقریباً بی قیدوشرط رفت.

بمباران راهبردی در ویتنام نیز ناکام ماند. در جریان آن جنگ، ایالات متحده حدود 7 میلیون و 600 هزار تن بمب فروریخت؛ در حالی که ارتش آمریکا در مجموع جبهه های اروپا و اقیانوس آرام در جنگ جهانی دوم حدود 2 میلیون و 700 هزار تن بمب استفاده کرده بود. بمباران های کریسمس در سال 1972 نیز نتوانست ویتنام شمالی را به پذیرش شرایطی مطلوب برای آمریکا وادار کند؛ بلکه توافق صلح پاریس در سال 1973 بیش از هر چیز نتیجه فرسودگی و خستگی ایالات متحده از ادامه جنگ بود. این توافق در نهایت راه را برای تصرف ویتنام جنوبی توسط ویتنام شمالی در سال های 1974 و 1975 هموار کرد.

ظهور بمباران های دقیق و گسترده در دهه 1990، برخی تحلیلگران را به این نتیجه رساند که قواعد جنگ دگرگون شده و قدرت هوایی به تنهایی برای دستیابی به پیروزی کافی است. اما نمونه هایی که به عنوان شواهد موفقیت از طریق حملات هوایی مطرح می شوند، آن گونه که به نظر می رسند، نیستند.

جنگ نخست خلیج فارس تنها پس از آن پایان یافت که نیروهای آمریکایی در عملیاتی برق آسا و صدساعته وارد کویت شدند. در صربستان نیز در سال 1999، تسلیم شدن اسلوبودان میلوشویچ در برابر خواسته های یکپارچه سازمان پیمان آتلانتیک شمالی، بیش از هر چیز ناشی از نگرانی درباره بقای حکومت و تهدید معتبر حمله زمینی بود. در افغانستان نیز کارزار هوایی آمریکا تنها از آن رو موفق شد که واشنگتن در صحنه نبرد از متحدانی برخوردار بود که در قالب ائتلاف شمال آمادگی جنگیدن، تصرف مناطق و حفظ آن ها را داشتند. در تمامی این موارد، یا نیروهای زمینی در میدان حضور داشتند یا تهدیدی معتبر مبنی بر حضور آن ها وجود داشت.

مطالعه ای که مؤسسه رَند در سال 1996 درباره توانایی ها و محدودیت های آثار روانی عملیات هوایی آمریکا انجام داد، به رهبران سیاسی و نظامی هشدار داده بود که قدرت هوایی به تنهایی بعید است بتواند دشمن را وادار به پذیرش شرایط مطلوب کند، مگر آنکه عوامل دیگری نیز در کار باشند. دشمن زمانی ممکن است تصمیم بگیرد جنگ را متوقف کند که به این نتیجه برسد که دیگر شانسی برای پیروزی ندارد. این تصمیم معمولاً زمانی گرفته می شود که دشمن باور کند در میدان نبرد شکست خواهد خورد، ادامه جنگ شرایط را به نفع او تغییر نخواهد داد، خسارت های ناشی از حملات هوایی بیش از امتیازاتی است که با ادامه جنگ به دست می آورد، و دیگر توان یا امیدی برای دفاع مؤثر یا انجام ضدحمله نداشته باشد.

طرح ایالات متحده برای حمله به ایران از همان ابتدا محکوم به شکست بود، زیرا بر قدرت هوایی تکیه داشت، بی آنکه از عوامل بیرونی لازم برای موفقیت یک کارزار هوایی برخوردار باشد. هیچ تهدید معتبر و جدی درباره تهاجم زمینی گسترده با هدف سرنگونی حکومت ایران وجود نداشت. در واقع، همه چیز به وقوع یک انقلاب داخلی گره خورده بود؛ و اگر چنین انقلابی رخ نمی داد، گزینه دیگری در کار نبود.

ایالات متحده همچنین تمایلی نداشت تلفات گسترده انسانی و رنجی در آن ابعاد بر ایران تحمیل کند که شاید تهران را به این نتیجه برساند که تسلیم شدن، در مقایسه با ادامه مقاومت، هزینه کمتری دارد. دولت آمریکا عموماً از هدف قرار دادن زیرساخت های حیاتی، از جمله تأسیسات آب و برق و خطوط ارتباطی زمینی مانند پل ها و خطوط راه آهن، خودداری کرد. همچنین واشنگتن حاضر نبود به اقداماتی افراطی متوسل شود؛ برای مثال، از به کارگیری سلاح هسته ای مولد پالس الکترومغناطیسی که می توانست بخش عمده زیرساخت های ایران را برای همیشه از کار بیندازد، اجتناب کرد.

برخلاف صربستان یا افغانستان، ایران از توانایی مقابله به مثل و وارد کردن هزینه های قابل توجه به ایالات متحده برخوردار بود. ایران از همان آغاز به خوبی درک کرده بود که سرنوشت جنگ را این مسئله تعیین خواهد کرد که کدام طرف توان بیشتری برای تحمل پیامدهای بسته شدن تنگه هرمز دارد.

حکومت ایران همواره از یک نظریه پیروزی قابل اتکا برخوردار بود و در سراسر منازعه، آن را به صورت منطقی و منسجم دنبال کرد. فرماندهان ارشد نظامی آمریکا دهه ها صرف مطالعه جنگ از زوایای مختلف کرده اند و بی تردید از احتمال کشیده شدن درگیری به یک منازعه منطقه ای طولانی مدت آگاه بوده اند. در واقع، گزارش ها حاکی از آن است که ژنرال دن کین، دولت ترامپ را نسبت به حمله به ایران هشدار داده بود.

اما دونالد ترامپ و پیت هگست، ضرورت احتیاط را به درستی درک نکردند. هگست تجربه نظامی خود را عمدتاً در سطح تاکتیکی و به عنوان یک افسر جوان در میدان نبرد به دست آورده است. به نظر می رسد او بر این باور است که برتری فناورانه و قدرت سخت، عامل اصلی پیروزی در جنگ هاست.

یک سروان ارتش در میدان نبرد ممکن است انداختن یک بمب دوهزار پوندی بر روی یک خانه را راه حلی مستقل برای متوقف کردن آتش دشمن علیه نیروهایش بداند؛ اما یک فرمانده عالی رتبه به خوبی می داند که چنین اقدامی ممکن است تنها ظرف یک هفته، صد دشمن تازه خلق کند.

پیامدهای این تلاش جنگی نافرجام چیزی کمتر از فاجعه نیست. ذخایر تسلیحاتی ایالات متحده به شدت کاهش یافته، اعتبار نظامی این کشور آسیب جدی دیده، روابط خارجی واشنگتن تا آستانه گسست تحت فشار قرار گرفته و رهبری ایران اکنون در بهترین موقعیت راهبردی تاریخ خود قرار دارد. این بهایی سنگین برای یادگیری دوباره یک درس قدیمی است: قدرت هوایی به تنهایی جنگ ها را به پیروزی نمی رساند.

منبع: فرارو