به گزارش خبرنگار مهر، در عصر حاضر، صنعت جهانی رایانش با یک چالش بنیادین روبروست و محدودیت‌های فیزیکی تراشه‌های سیلیکونی و مصرف انرژی سرسام‌آور هوش مصنوعی، دانشمندان را به جست‌وجوی جایگزین‌هایی فراتر از معماری‌های سنتی واداشته است. در این میان، حوزه‌ای نوظهور تحت عنوان «پردازش زیستی» یا «هوش ارگانوییدی» (Organoid Intelligence) به کانون توجه مراکز تحقیقاتی پیشرو در جهان تبدیل شده است. برخلاف پردازنده‌های الکترونیکی، این فناوری بر پایه نورون‌های زنده انسانی در محیط کشت آزمایشگاهی استوار است؛ ساختارهایی که با بازسازی شبکه‌های عصبی در مقیاس کوچک، از قابلیت‌های بی‌نظیر مغز انسان برای پردازش موازی و یادگیری با حداقل مصرف انرژی الهام می‌گیرند.

کارشناسان معتقدند که توسعه پردازنده‌های مبتنی بر سلول‌های عصبی، می‌تواند «قانون مور» (Moore's Law) را به چالش بکشد و تحولی شگرف در بهره‌وری انرژی ایجاد کند؛ چرا که مغز انسان با وجود قدرت پردازش فوق‌العاده، انرژی به‌مراتب کمتری نسبت به سوپرکامپیوترهای فعلی مصرف می‌کند. اکنون ایران نیز در این عرصه جهانی، گام‌های عملیاتی برداشته و توانسته است به دانش فنی کشت این شبکه‌های عصبی دست یابد؛ دانشی که مسیر را برای ساخت نسل آینده پردازنده‌های هوشمند هموار می‌کند.

در همین رابطه عطاءالله پورعباسی، دبیر ستاد توسعه علوم و فناوری‌های شناختی، در گفت‌وگو با خبرنگار مهر، درباره فناوری مغز مصنوعی و وضعیت آن در ایران گفت: وقتی از فناوری مغز مصنوعی صحبت می‌کنیم، منظور این است که ما هم‌اکنون به این توان و دانش فنی دست یافته‌ایم که بتوانیم سلول‌های عصبی را در محیط کشت، خارج از بدن پرورش دهیم.

وی در تشریح مکانیسم این فناوری افزود: در این محیط کشت، این نورون‌ها درست مانند فضای داخل مغز، با یکدیگر سیناپس تشکیل می‌دهند و یک شبکه عصبی می‌سازند که قابلیت یادگیری دارد. این فرایند، در واقع پایه و اساس توسعه پردازنده‌های کامپیوتری است که مبتنی بر سلول‌های مغز کار می‌کنند.

پورعباسی با بیان مزیت‌های رقابتی این فناوری تأکید کرد: توسعه این فناوری دو تحول بنیادین ایجاد می‌کند؛ نخست اینکه سرعت پردازش به شدت افزایش می‌یابد و دوم اینکه مصرف انرژی تا یک میلیون بار کاهش پیدا می‌کند. همین دو مزیت باعث شده است که امروز حرکت به سمت پردازنده‌های مبتنی بر سلول، به عنوان یک نیاز و اولویت در جهان مطرح باشد.

دبیر ستاد توسعه علوم و فناوری‌های شناختی در خصوص توانمندی ایران در این عرصه اظهار کرد: کشور ما در زمینه کسب این دانش فنی همتای سایر کشورهای پیشرو حرکت می‌کند. در حال حاضر ما توانسته‌ایم نمونه آزمایشگاهی این فناوری را با تلاش یکی از شرکت‌های دانش‌بنیان تولید کنیم.

وی در پایان خاطرنشان کرد: هرچند هنوز با مرحله تجاری‌سازی فاصله داریم و باید این مسیر را برای رسیدن به محصول نهایی طی کنیم، اما مهم این است که دانش فنی صفر تا صد این فناوری اکنون در کشور کسب شده است.