مقامات ارشد عراقی و منطقه ای اعلام کرده اند که عراق، سوریه و ایالات متحده در آستانه رونمایی از توافق نامه ای برای احیای خط لوله تاریخی کرکوک بانیاس هستند؛ پروژه ای که هدف آن انتقال نفت عراق به سواحل مدیترانه و کاهش وابستگی به تنگه هرمز عنوان شده است.

به نقل از میدل ایست آی، انتظار می رود توافق نامه احیای این خط لوله 500 مایلی (حدود 800 کیلومتری) که در گذشته شهر کرکوک در شمال عراق را به بندر بانیاس در سواحل مدیترانه سوریه متصل می کرد، هفته آینده هم زمان با دیدار علی الزیدی ، نخست وزیر عراق، با دونالد ترامپ ، رییس جمهور آمریکا، در کاخ سفید رونمایی شود.

بر اساس این گزارش، تام باراک ، سفیر آمریکا در ترکیه و نماینده ویژه دونالد ترامپ در امور سوریه و عراق، پیش از سفر الزیدی که قرار است شامل توقفی در ایالت تگزاس، قطب انرژی آمریکا، نیز باشد سرگرم نهایی کردن جزییات این توافق بوده است.

یک مقام ارشد عراقی به میدل ایست آی گفت که باراک رابطه کاری خوبی با نخست وزیر عراق برقرار کرده و قصد دارد این خط لوله را به الگویی برای پروژه های تجاری در منطقه شام (لوانت) تبدیل کند؛ پروژه هایی که به گفته او همواره بر سودمند بودن آن ها برای ایالات متحده و دولت های منطقه تأکید شده است.

این خط لوله در سال 1952 توسط شرکت نفت عراق احداث شد و ظرفیت انتقال حدود 300 هزار بشکه نفت در روز را داشت. با این حال، بغداد در دهه 1980 و پس از آنکه سوریه در جریان جنگ ایران و عراق از تهران حمایت کرد، فعالیت آن را متوقف کرد. این خط لوله پس از حمله آمریکا به عراق در سال 2003 نیز آسیب های گسترده ای دید و عملاً از مدار بهره برداری خارج شد.

به گفته منابع آگاه، احیای این پروژه نیازمند بازسازی اساسی، از جمله نصب مخازن ذخیره سازی، ایستگاه های پمپاژ و سامانه های جدید برق است. یک مقام ارشد منطقه ای به ام ای ای (MEE) گفت که احتمالاً کل خط لوله باید تعویض شود؛ فرآیندی که بین دو تا سه سال زمان خواهد برد. وی افزود کنسرسیومی از شرکت های آمریکایی برای اجرای این بازسازی انتخاب شده اند که نشان دهنده تعهد واشنگتن به این پروژه است.

سوریه و عراق نخستین بار در اواخر سال 2024، پس از سرنگونی بشار اسد به دست نیروهای اسلام گرای وفادار به رییس جمهور احمد الشرع ، علاقه خود را به احیای این خط لوله اعلام کردند، اما مذاکرات اولیه به نتیجه نرسید.

به نوشته میدل ایست آی ، اهمیت این پروژه پس از اقدام ایران برای اعمال کنترل بر تنگه هرمز در واکنش به جنگ آمریکا و اسراییل، بیش از گذشته افزایش یافته است. عراق در جریان این جنگ صادرات محدودی از نفت خام خود را با استفاده از کامیون های تانکردار از مسیر سوریه آغاز کرد، اما حجم این صادرات ناچیز بود.

سرهنگ هماسعید، تحلیلگر مستقل عراقی، در گفت وگو با ام ای ای درباره تغییر رویکرد بغداد نسبت به دمشق گفت: نگاه عراق به سوریه تغییر کرده است. پیش از جنگ، نوعی بدبینی وجود داشت، اما واقعیت های جنگ آشکار کرد که عراق به سوریه نیاز دارد.

منابع منطقه ای همچنین به میدل ایست آی گفته اند که انتظار می رود اسعد الشیبانی، وزیر امور خارجه سوریه، برای شرکت در مراسم امضای قرارداد این خط لوله به ایالات متحده سفر کند.

دولت عراق که تحت نفوذ احزاب سیاسی و گروه های شبه نظامی شیعه نزدیک به ایران قرار دارد، تاکنون نسبت به همکاری با احمد الشرع، که بیش از یک دهه پیش جبهه النصره شاخه سوری القاعده را بنیان گذاشت، با احتیاط برخورد کرده است.

با این حال، الشرع پس از برکناری بشار اسد به مدار نفوذ ایالات متحده نزدیک شده و از حمایت ترکیه و کشورهای حوزه خلیج فارس، از جمله قطر و عربستان سعودی، برخوردار است. دولت ترامپ نیز بخش قابل توجهی از تحریم های سوریه، از جمله تحریم های مرتبط با گروه سابق الشرع یعنی هیئت تحریر الشام (HTS)، را لغو کرده است.

ترامپ هفته گذشته در اجلاس ناتو در آنکارا نیز در اظهاراتی کم سابقه از احمد الشرع تمجید کرد و او را فردی فوق العاده و بسیار محترم خواند. ایالات متحده همچنین هفته گذشته اعلام کرد سوریه را از فهرست کشورهای حامی تروریسم (SST)، که از سال 1979 در آن قرار داشت، خارج خواهد کرد.

به باور منابع آگاه، این تصمیم می تواند مسیر حضور شرکت های آمریکایی در پروژه خط لوله را هموارتر کند. اوایل ماه جاری نیز دولت عراق با یک توافق اولیه موافقت کرد که بر اساس آن شرکت های آمریکایی کپیتال تی آی (Capital TI) و شورون (Chevron) به همراه یک شرکت قطری، امکان بررسی پروژه های انتقال نفت از کرکوک و حدیثه، قطب نفتی استان الانبار، به بندر بانیاس را به دست آورده اند.

عراق از جمله کشورهایی است که بیشترین آسیب پذیری را در برابر هرگونه اختلال در تنگه هرمز دارد، زیرا حدود 95 درصد صادرات نفت این کشور از این مسیر انجام می شود. این در حالی است که با وجود روابط نزدیک برخی گروه های عراقی با ایران، صادرات نفت عراق در ماه های اخیر با مشکلات قابل توجهی مواجه شده است.

شرکت تحلیل داده های انرژی ورتکسا (Vortexa) ماه گذشته اعلام کرد صادرات دریایی نفت عراق در ماه مه تنها معادل 8 درصد میانگین سال گذشته بوده است. این در حالی است که درآمدهای نفتی حدود 90 درصد بودجه دولت عراق را تشکیل می دهد.

منبع: فرارو