به نقل از اکوایران، اشتغال ناقص یکی از شاخص هایی است که وضعیت پنهان بازار کار را نشان می دهد. طبق تعریف مرکز آمار، افراد دارای اشتغال ناقص شامل تمام شاغلانی است که به دلایل اقتصادی مانند رکود کاری، پیدا نکردن کار با ساعت کاری بیشتر، قرار داشتن در فصل غیر کاری و غیره، کمتر از 44 ساعت کار کرده، خواهان و آماده برای انجام کار اضافی در هفته می باشد. این شاخص برخلاف نرخ بیکاری، تنها نبود شغل را اندازه گیری نمی کند، بلکه میزان استفاده از ظرفیت نیروی کار موجود را نیز نشان می دهد.

نرخ اشتغال ناقص در سال 1404 بدون تغییر نسبت به سال 1403، در سطح 7.6 درصد باقی مانده است. به عبارت دیگر، از هر 100 فرد شاغل حدود 8 نفر دارای اشتغال ناقص بودند. البته از نظر تعداد، افراد دارای اشتغال ناقص در سال گذشته حدود 2 هزار و 500 نفر بیشتر از سال 1403 بوده است. این آمار برای زنان و مردان می تواند متفاوت باشد.

اشتغال ناقص در بازار کار زنان و مردان

نرخ اشتغال ناقص زنان در سال گذشته برابر با 4.3 درصد بوده که نسبت به سال 1403 حدود 2 واحد درصد کاهش داشته است. البته پایین تر بودن نرخ اشتغال ناقص زنان الزاما به معنای وضعیت بهتر آنها در بازار کار نیست. مشارکت اقتصادی پایین زنان باعث می شود بخش کوچک تری از آنها وارد بازار کار شوند و در نتیجه تعداد افراد در معرض اشتغال ناقص نیز کمتر باشد. همچنین، با توجه به رویداد دو جنگ نظامی و یک اعتراضات اجتماعی در سال 1404، بازار کار، به ویژه برای زنان، بی ثبات بود. به دلیل تعطیلی تعداد زیادی کسب وکار و بنگاه ها و همچنین تعدیل زیاد نیروی کار در سال 1404، شاید برخی زنان دیگر وارد بازار کار نشده و به جمعیت غیر فعال اضافه شده باشند. داده های مرکز آمار نیز حاکی از همین است. چرا که در سال 1404 بیش از 605 هزار زن به جمعیت غیر فعال اضافه شده اند که بسیار رقم بالایی است.

چنین اتفاقی برای جمعیت مردان نیز اتفاق افتاده است. نرخ اشتغال آنها از 8.2 درصد در سال 1403 به 8.1 درصد در سال گذشته رسیده است. این در حالیست که جمعیت بیکار مردان در این دوره با حدود 20 هزار نفر کاهش و در مقابل با افزایش 185 هزار نفری جمعیت غیر فعال روبرو شده است. در واقع، در سال گذشته تعداد قابل توجهی از مردان شاید شغل خود را از دست داده باشند، ولی دوباره به صورت فعالانه در جستجوی کار جدید نبوده اند. یعنی انگیزه و امید پیدا کردن شغل آن قدر پایین است که نیروی کار حاضر نیست به دنبال آن باشد.

اشتغال ناقص نام دیگر بی ثباتی شغلی

ثبات نرخ اشتغال ناقص در سطحی نزدیک به 8 درصد نشان می دهد مسئله بازار کار ایران تنها ایجاد شغل جدید نیست، بلکه کیفیت و پایداری مشاغل موجود نیز اهمیت دارد. افزایش مشاغل کم ساعت، کاهش فرصت های کاری تمام وقت و محدود شدن امکان افزایش درآمد از مسیر کار بیشتر، می تواند فشار اقتصادی بر خانوارها را افزایش دهد. در شرایطی که اقتصاد با محدودیت های رشد، کاهش سرمایه گذاری و فشارهای هزینه ای مواجه است، اشتغال ناقص به یک علامت هشدار تبدیل می شود. چراکه نشان می دهد بخشی از نیروی کار اگرچه در آمارها شاغل محسوب می شود، اما هنوز از ظرفیت کامل اقتصادی خود استفاده نمی کند.