روزنامه فرهیختگان در گزارشی با عنوان کوه کلنگ بهانه است به بررسی دلایل حمله احتمالی آمریکا به کوه کلنگ پرداخته است.

در این گزارش آمده است: کوه کلنگ، جغرافیایی که حتی خود مردم ایران هم چندان نامش را نشنیده بودند، ناگاه طی ده روز به کلیدواژه ای پر تکرار در رسانه ها تبدیل شد. ترامپ با نام بردن از این کوه گفته که آمریکا این مرکز را زیر نظر دارد و مثلاً خواسته هشدار داده باشد که ممکن است این منطقه هدف یک حمله بزرگ قرار بگیرد.

بلافاصله بعد از سخنان ترامپ، رسانه های فارسی زبان غربی به عنوان بازوهای رسانه ای برای جنگ طلبی های ترامپ علیه ایران، شروع به انتشار گزارش هایی درباره مخفیانه بودن این تأسیسات هسته ای ایران کردند، بی آنکه اشاره کنند چرا این تأسیسات هسته ای در دل کوه و در عمق زمین ساخته شده است.

از سویی به نظر می رسد ترامپ اهدافی سیاسی از بزرگ کردن کوه کلنگ در فضای رسانه را مدنظر دارد و صرف یک تأسیسات هسته ای باعث این شلوغ کاری خبری نیست. او به دنبال تقلیل اهداف خود از حملات به ایران است تا حداقل بتواند در یک مرحله، برای جشن قهرمانی اش در رسانه ها، بهانه حداقلی دست وپا کند.

کوه کلنگ در رشته کوه زاگرس و با فاصله ای کم از تأسیسات هسته ای نطنز قرار گرفته و در دل خود، یکی از تأسیسات هسته ای ایران را جای داده است. تصمیم ایران برای ساخت تأسیسات هسته ای در دل کوه کلنگ، پاسخی مستقیم به تهدیدات امنیتی و خرابکاری های پی درپی بود. نقطه عطف برای چنین تصمیمی، به خرابکاری بزرگ در سالن روباز و مدرن مونتاژ سانتریفیوژهای پیشرفته در سایت نطنز در سال 1399 برمی گردد.

همین رویداد ثابت کرد که تأسیسات هسته ای ایران نمی تواند روالی عادی همچون تأسیسات هسته ای سایر کشورها داشته باشد، چون آمریکا و اسراییل نمی خواهند بگذارند که این روال عادی پیش برود. این اتفاق نشان داد که ایران برای تأسیسات هسته ای صلح آمیز خود به شکلی فوری، نیاز به ایجاد فضایی امن و نفوذناپذیر دارد. در واقع این خود جامعه جهانی بود که ایران را به سمت ساخت تأسیسات هسته ای در دل کوه پیش برد.

در پی این حمله، علی اکبر صالحی، رییس وقت سازمان انرژی اتمی تأیید کرد ایران در حال احداث سالن های پیشرفته در اعماق زمین است تا از توقف روند توسعه سانتریفیوژهای پیشرفته جلوگیری کند؛ بنابراین خیلی روشن است که هدف اصلی از این انتقال، تضمین امنیت تأسیسات هسته ای ایران و فعالیت های مرتبط با آن در برابر حملات هوایی یا عملیات خرابکارانه احتمالی در آینده بود.

اگرچه حفاری های اولیه در این کوه از سال 2007 آغاز شده بود، اما پس از خرابکاری نطنز، پروژه تبدیل کوه کلنگ به یک مجموعه ای مستحکم هسته ای شتاب جدی گرفت.

حالا ایران دانسته بود که برای حفاظت از فعالیت های هسته ای خود، باید بتواند آن ها را در فضای پناهگاه مانند پنهان کند. این مسیر را هم خود غربی ها پیش روی ایران نهادند وگرنه کوه کلنگ می توانست مثل نطنز روی زمین باشد اگر آمریکا و اسراییل امنیت نطنز را خدشه دار نکرده بودند.

ترامپ پیش ازاین و در جریان جنگ 12 روزه به سه مورد از تأسیسات هسته ای ایران حمله کرده و نتوانسته کاری از پیش ببرد. علاوه بر آن، در جریان جنگ اخیر، هم مواضع یک ساله آمریکا و اسراییل و هم حملات صورت گرفته در تجاوز نظامی به ایران نشان داد که هدف آن ها هسته ای نیست و چنانچه رهبر شهید موکداً فرموده بودند، هسته ای صرفاً یک بهانه است؛ چنانچه تسلیحات شیمیایی در مورد حمله به عراق یک بهانه بود و دموکراسی در مورد حملات به سوریه یک بهانه بود و 11 سپتامبر در مورد حمله به افغانستان یک بهانه بود.

در سیاست ورزی ترامپ، همواره یک اصل ثابت وجود داشته است؛ اگر نمی توانی به هدف بزرگ دست یابی، هدف را آن قدر کوچک کن تا در چهارچوب دستاوردهایت بگنجد. سناریوی فرضی حمله محدود مجدد به تأسیسات هسته ای ایران و سپس اعلام پیروزی، تجسم کامل این عملیات روانی است؛ عقب نشینی از آرمان تغییر نظام و تبدیل آن به یک عملیات مهندسی در دل کوه.

چیزی که ترامپ سال گذشته آن را در فردو آزمود و بارهاوبارها در سخنرانی هایش آن را تکرار کرد، اما در نهایت خودش هم دانست که با تکرار کلامی یک حمله، آن حمله بی فایده، تبدیل به پیروزی نمی شود. ترامپ و تیم سیاست خارجی اش، به ویژه در دوره فشار حداکثری، هرگز پنهان نمی کردند که هدف نهایی آن ها صرفاً توقف غنی سازی اورانیوم نیست. هدف، فروپاشی ساختار سیاسی جمهوری اسلامی و تغییر نظام بود. بازگشت تحریم های فلج کننده با این امید طراحی شد که اعتراضات داخلی را به موجی سهمگین برای براندازی بدل کند.

اما تاب آوری ساختار سیاسی در ایران و حمایت های مردمی از جمهوری اسلامی، شکست پروژه فشار حداکثری را به یک واقعیت بدل کرد. اکنون، ترامپ با خلأ یک پیروزی بزرگ در سیاست خارجی پر هزینه ای که برای آمریکا ساخته، مواجه است.

در این نقطه است که کوه کلنگ معنای نمادین پیدا می کند. حمله به یک تأسیسات زیرزمینی، صحنه ای نمایشی برای رسانه ها خلق می کند و ترامپ می تواند با فراغ بال بگوید: من قول دادم ایران بمب هسته ای نسازد و حالا تأسیساتش را با خاک یکسان کرده ام. او آگاهانه مشکلش با ایران را که ترکیبی از نفوذ و قدرت منطقه ای، توان موشکی و ایدئولوژی ضداستعماری و استقلال طلبانه است، صرفاً به یک مشکل هسته ای تقلیل می دهد. ترامپ مانند بوکسوری که حریف را نتوانسته ناک اوت کند، حالا می خواهد به یک ضربه خطا به دستکش حریف دلخوش کرده و خود را برنده بداند.

در صورت حمله آمریکا به کوه کلنگ، ایران چه باید بکند و چه مسیری پیش روی ایران خواهد بود؟ صرف نظر از تصمیمات نظامی در این زمینه، به نظر می رسد ایران باید در فعالیت های هسته ای هم تجدیدنظری داشته باشد.

اگر آمریکا به کوه کلنگ حمله کند، هدفش توقف یا بازگشت ناپذیر کردن برنامه ایران خواهد بود. درست در خلاف این هدف، ایران می تواند محور پاسخ خود را پیشرفت و تعمیق برگشت ناپذیر برنامه قرار دهد. نخستین گام می تواند خروج رسمی از ان پی تی باشد. اقدامی که نشان دهد وقتی عضویت در ان پی تی و تعهدات داوطلبانه، مانعی در برابر تجاوز نیستند، حذف می شوند. خروج از ان پی تی ایران را از محدودیت های حقوقی پیمان رها می سازد و البته سستی سازمان ها و پیمان های بین المللی را نشان می دهد.

گام دوم باید در سمتی باشد که آمریکا و متحدانش از آن هراس دارند؛ حرکت به سوی آستانه هسته ای شدن یا عبور از آن.

این به معنای اعلام آشکار و سریع ساخت سلاح نیست، بلکه بازتعریف دکترین هسته ای و افزایش سطح غنی سازی به درجه تسلیحاتی است. این دقیقاً همان کابوسی است که واشنگتن و تل آویو را به اقدام پیش دستانه واداشته و معکوس کردن آن، یعنی آشکارسازی عزم ایران برای کسب بازدارندگی اتمی، می تواند محاسبه گران جنگ را دچار تردید جدی کند.

همچنین ایران می تواند برنامه موشکی بالستیک خود را علناً با کلاهک های متعارف ارتقایافته پیوند بزند و نیز برد موشک های خود را افزایش دهد.

نهایتاً مجموعه این اقدامات - با محوریت خروج از ان پی تی و پیش روی به سوی ظرفیت بازدارندگی - درست در نقطه مقابل خواست آمریکا قرار می گیرد؛ حمله ای که برای توقف برنامه شکل گرفته بود به کاتالیزوری برای هسته ای شدن ایران بدل می شود و هزینه ماجراجویی را به شدت بالا می برد.