1) شفافیت ارزشمند است، اما نه شفافیت ناقص

شفافیت، زمانی می تواند به تقویت اعتماد عمومی کمک کند که بر پایه عدالت، امکان دفاع و ارائه توضیح بنا شده باشد. اما سامانه شفافیت وکلا در شکل فعلی، از این اصول فاصله دارد و به جای ایجاد اعتماد، زمینه ساز برداشت های نادرست و قضاوت های عجولانه شده است. به عنوان وکیلی که سال ها در مسیر دفاع از حقوق مردم فعالیت کرده ام، معتقدم شفافیت باید ابزار ارتقای کیفیت باشد، نه عاملی برای تضعیف حرفه ای که ستون عدالت در جامعه است. شفافیت ناقص، نه تنها حقیقت را روشن نمی کند، بلکه آن را مخدوش می سازد و این دقیقاً همان نقطه ای است که باید اصلاح شود.

2) انتشار خام اطلاعات؛ قضاوت نادرست، آسیب قطعی

انتشار تعداد شکایات، سوابق انتظامی یا پرونده های جاری بدون هیچ توضیحی درباره ماهیت شکایت، نتیجه رسیدگی یا شرایط پرونده، عملاً وکلا را در معرض قضاوت های غیرکارشناسی قرار می دهد. در تجربه حرفه ای خود بارها دیده ام که شکایات علیه وکلا، بیشتر ناشی از ماهیت تعارض زا و حساس پرونده هاست تا تخلف حرفه ای. اما سامانه فعلی این واقعیت را نادیده می گیرد و تنها عدد خام را منتشر می کند؛ عددی که می تواند تصویر یک وکیل را به طور کامل دگرگون کند و اعتماد موکلان را تحت تأثیر قرار دهد. شفافیت باید حقیقت را روشن کند، نه اینکه با حذف زمینه ها و توضیحات، حقیقت را به شکلی ناقص و آسیب زا نمایش دهد.

3) امنیت جانی وکلا؛ خطری که نادیده گرفته شده

وکلا در پرونده های امنیتی، اقتصادی، کیفری و خانوادگی با افراد ناراضی، متهمان خطرناک و تعارض های شدید مواجه اند. انتشار گسترده اطلاعات حرفه ای آنان، بدون طبقه بندی و بدون سازوکار حفاظتی، می تواند امنیت جانی وکلا را به خطر بیندازد. در سال های اخیر، افزایش تهدیدها و سوءقصدها علیه وکلا نشان داده که این خطر کاملاً واقعی است و نمی توان آن را نادیده گرفت. سامانه ای که اطلاعات حرفه ای وکلا را بدون محدودیت در اختیار عموم قرار می دهد، باید مسئولیت پیامدهای امنیتی آن را نیز بپذیرد. امنیت حرفه ای وکلا، بخشی از امنیت قضایی کشور است و نباید قربانی شفافیت ناقص شود.

4) شفافیت یک طرفه؛ نقض اخلاق حرفه ای و عدالت اجتماعی

شفافیت زمانی اخلاقی است که دوطرفه باشد. در حالی که اطلاعات وکلا به صورت عمومی منتشر می شود، هیچ شفافیتی درباره نحوه رسیدگی به شکایات، کیفیت تصمیمات انتظامی، سازوکارهای مالیاتی یا عملکرد نهادهای نظارتی وجود ندارد. این عدم توازن، با اصول اخلاق حرفه ای و عدالت اجتماعی سازگار نیست و باعث می شود تنها یک گروه در معرض دید و قضاوت قرار گیرد، در حالی که گروه های تصمیم گیرنده از پاسخگویی معاف می مانند. شفافیت یک طرفه، عدالت را مخدوش می کند و به جای ایجاد اعتماد، بی اعتمادی تولید می کند. شفافیت باید چراغی باشد که همه مسیر را روشن کند، نه اینکه تنها بر سر یک گروه تابیده شود.

5) فشار معیشتی وکلا؛ سامانه شفافیت، بحران را تشدید می کند

جامعه وکالت در ایران با فشارهای معیشتی جدی مواجه است. افزایش شدید تعداد وکلا، نبود زیرساخت های حمایتی، محدودیت های تبلیغاتی و مشکلات مالیاتی، همگی موجب کاهش درآمد وکلا شده است. در چنین شرایطی، سامانه شفافیت نه تنها کمکی به بهبود وضعیت نمی کند، بلکه با ایجاد تصویر نادرست از عملکرد وکلا، می تواند موجب کاهش اعتماد موکلان و کاهش بیشتر درآمد آنان شود. شفافیت باید به تقویت حرفه وکالت کمک کند، نه اینکه در شرایط سخت اقتصادی، بار دیگری بر دوش وکلا بگذارد و مسیر فعالیت حرفه ای آنان را دشوارتر کند.

6) شفافیت باید اعتماد بسازد، نه اعتماد را تخریب کند

هدف شفافیت، ارتقای کیفیت خدمات حقوقی و افزایش اعتماد عمومی است. اما شفافیت ناقص، یک طرفه و بدون سازوکار دفاعی، نتیجه ای جز تخریب اعتماد ندارد. حرفه وکالت ستون عدالت است و ستون عدالت باید با احترام، امنیت و حمایت تقویت شود. شفافیت باید به گونه ای اجرا شود که مردم بتوانند با اطمینان بیشتری وکیل انتخاب کنند، نه اینکه با دیدن آمار خام و ناقص، دچار سردرگمی و قضاوت نادرست شوند. اعتماد عمومی زمانی ساخته می شود که شفافیت همراه با عدالت، توضیح و امکان دفاع باشد

7) درخواست رسمی برای بازنگری فوری سامانه شفافیت وکلا

به عنوان وکیل، موسس مؤسسه حقوقی و فعال اجتماعی، تأکید می کنم که هدف ما مخالفت با شفافیت نیست؛ مخالفت با شفافیت ناقص، یک طرفه و آسیب زا است. سامانه شفافیت وکلا باید با مشارکت نهادهای صنفی، با طبقه بندی اطلاعات، با امکان ارائه توضیح و دفاع، با رعایت اصول امنیت حرفه ای و با سازوکارهای اخلاقی و اجتماعی اصلاح شود.

شفافیت واقعی، زمانی محقق می شود که عدالت، امنیت و اخلاق حرفه ای در کنار آن رعایت شود و این مسیر تنها با بازنگری فوری و کارشناسی امکان پذیر است

8) سخن پایانی محبوبه حجتیان

شفافیت، اگر درست اجرا شود، می تواند به تقویت عدالت و اعتماد عمومی کمک کند؛ اما اگر ناقص، یک طرفه و بدون سازوکار دفاعی باشد، به جای روشن کردن حقیقت، آن را تیره می کند. حرفه وکالت باید تقویت شود، نه تضعیف. اعتماد عمومی باید ساخته شود، نه تخریب. و عدالت باید حفظ شود، نه قربانی شفافیت ناقص. این بیانیه دعوتی است برای اصلاح، برای دقت بیشتر و برای اجرای شفافیتی که واقعاً در خدمت عدالت باشد---

محبوبه حجتیان

وکیل پایه یک دادگستری

موسس مؤسسه حقوقی

فعال اجتماعی و مدافع حقوق شهروندی