به نقل از فارس؛ مذاکرات ایران و عمان در خصوص تنگه هرمز در مسیر نهایی شدن قرار دارد و مراحل پایانی خود را طی می کند. این جمله ای بود که سیدعباس عراقچی وزیر امور خارجه یکشنبه عصر 11 مردادماه در جلسه هیأت دولت بیان کرد.

رییس دستگاه دیپلماسی جمهوری اسلامی ایران عصر دیروز (دوشنبه) نیز با همتای عمانی تلفنی گفت و گو کرد. البته یک تماس تلفنی نیز بین عراقچی و محمد اسحاق دار وزیر خارجه پاکستان هم دیروز برقرار شد.

اسماعیل بقایی سخنگوی دستگاه دیپلماسی دوشنبه 12 مردادماه گفت که مذاکرات ایران و عمان در این هفت هشت روز گذشته با جدیت ادامه یافته است و افزود: این مذاکرات متمرکز بر تفاهم بر سر مسیری است که تردد ایمن کشتیرانی از تنگه هرمز را تأمین کند.

وی بیان کرد: تلاش ما این است که در اولین فرصت با مشورت و همکاری عمان مسیری را تعیین کنیم که قاعدتا موقت خواهد بود و براساس آن بتوانیم ایمنی کشتیرانی در تنگه هرمز را فراهم کنیم. این مذاکرات دوجانبه بین دو دولت ساحلی است. دیگران حتماً می توانند در این مسیر، در این فرایند، سازنده ظاهر بشوند یا مخرب، اما موضوع مربوط به ایران و عمان است.

مقامات ایرانی بار ها و به کرات اعلام کرده اند که مذاکرات ایران و عمان ربطی به طرف های دیگر ندارد و مذاکراتی دوجانبه است.

بقایی همچنین عنوان کرد: در این مدت، مذاکرات حول این محور بوده است که مسیر جنوبی، که از آب های عمان می گذرد و مسیر شمالی، که از آب های سرزمینی ایران عبور می کند، به یک مسیر بینابین تبدیل شود که تأمین کننده ملاحظات و منافع هر دو دولت ساحلی باشد. بنابراین، اکنون از یک کریدور صحبت می کنیم که مسیر رفت و برگشت خواهد داشت، نه از دو یا سه مسیر مجزا. این مسیر میانی، به صورت موقت، قرار است مورد استفاده قرار گیرد تا زمانی که درباره مسیر ثابت، به عنوان جایگزین آنچه در ادبیات کشتیرانی بین المللی به عنوان TSS شناخته می شود، توافق حاصل شود و جایگزین مسیر قدیمی شود.

این دیپلمات ارشد ایرانی درباره سازوکار تعیین دریافت عوارض از کشتی ها در تفاهمنامه با عمان هم بدون ارائه جزییات به دلیل اینکه مذاکرات در جریان است، یادآور شد: قاعدتاً در هر تفاهمی درباره تردد کشتیرانی بین دو دولت ساحلی، حتماً همه موضوعاتی که به حاکمیت و حقوق حاکمیتی دو کشور مربوط می شود، همچنین مسائل امنیت ملی، منافع ملی و موضوعات مربوط به خدمات دریایی، مورد توجه قرار می گیرد.

بقایی همچنین یکشنبه شب 11 مردادماه به صراحت گفت که به هیچ عنوان قرار نیست تنگه هرمز به وضعیت پیش از جنگ (نهم اسفندماه) بازگردد و افزود: تقاهم بین ایران و عمان برای مسیر جدید ربطی به بازگشایی یا مسدود ماندن تنگه هرمز ندارد.

* دو پیشنهاد داریم

پیش از این نیز کاظم غریب آبادی معاون امور حقوقی و بین المللی وزارت امور خارجه ششم مردادماه در گفت وگویی تلویزیونی گفته بود: دو پیشنهاد داریم یک پیشنهاد ما و یک پیشنهاد عمان. به دوستان عمانی گفتیم این مسیر 60 ساله دیگر مورد قبول ایران نیست، چون هر دو ورود و خروج در آب های سرزمینی عمان است و، چون ما با وضعیت جدیدی در منطقه مواجهیم و باید اشراف بیشتری بر ورود و خروج کشتی ها داشته باشیم. عمانی ها گفتند می توانیم یک طرحی را بدهیم که 50 درصد دست ایران و 50 درصد دست عمان. به آنها گفتیم حتی اگر یک صلح پایدار برقرار شود، کریدور میانی را قبول نداریم.

* گزارش نیویورک تایمز

امروز هم روزنامه نیویورک تایمز در گزارشی بخش هایی از مفاد تفاهم ایران و عمان را منتشر کرد. در این گزارش آمده است: شناور هایی که وارد خلیج فارس می شوند از کریدوری در نزدیکی سواحل ایران عبور خواهند کرد، در حالی که شناور های خروجی از مسیری جداگانه در امتداد آب های سرزمینی عمان تردد خواهند کرد.

این روزنامه به نقل از مقامات ایرانی مدعی شده است که کشتی ها ملزم به پرداخت عوارض عبور نخواهند بود، اما در عوض هزینه خدمات از آنها دریافت خواهد شد که هدف آن تأمین مالی امنیت دریایی، حفاظت از محیط زیست و عملیات نظارتی است و درآمدی که به دست می آید به صورت مساوی میان ایران و عمان تقسیم خواهد شد.

دوم و سوم مردادماه بود که هیأتی از عمان به منظور گفت و گو در خصوص تنگه هرمز به تهران آمد و آنگونه که اسماعیل بقایی یکشنبه چهارم مردادماه بیان کرد: در این دو روز چند دور گفت و گو بین ایران و عمان در سطح معاونان وزرای امور خارجه در تهران برگزار شد که طی آن دو طرف در مورد اصول مشترک و سازوکار های عملیاتی برای مدیریت تردد ایمن کشتیرانی در تنگه هرمز با رعایت حقوق حاکمیتی دو دولت ساحلی، تبادل نظر کردند.

بقایی با تاکید بر اینکه این گفت و گو ها مفید بود و پیشرفت هایی حاصل شد، عنوان کرد: هیأت نمایندگی عمان عصر شنبه تهران را ترک کرد، اما رایزنی های فنی و سیاسی بین دو طرف ادامه دارد.

چندی پیش نیز سیدعباس عراقچی سفری به عمان داشت و با همتای عمانی در این باره به گفت و گو پرداخت.

براساس اعلام بقایی، ایران و عمان از همان روز های نخست برقراری آتش بس، در نوزدهم فروردین ماه، در ارتباط بوده اند و تلاش ایران این بوده که با همکاری عمان، به عنوان دو دولت ساحلی، بتوان تدابیر لازم را اتخاذ و سازوکار های لازم را تدوین کرد.

* بیانیه مشترک ایران و عمان

ایران و عمان در پی سفر محمدباقر قالیباف، رییس مجلس و عراقچی در اول تیرماه به مسقط که یک روز بعد از مذاکرات ایران و آمریکا در سوییس صورت گرفت هم بیانیه ای مشترک امضا کردند.

دو کشور در این بیانیه که دوم تیرماه منتشر شد، به عنوان دو کشور ساحلی تنگه هرمز، مجدداً بر تعهد خود نسبت به تضمین عبور ایمن از این آبراه، مطابق با مقررات مرتبط حقوق بین الملل تأکید کرده و در عین حال بر حاکمیت و حقوق حاکمه خود بر آب های سرزمینی واقع در تنگه هرمز پای فشردند.

آنها توافق کردند که گفت و گو های خود درباره این موضوع را از طریق تشکیل یک کمیته مشترک بین دو وزارت امور خارجه ادامه دهند تا درباره نحوه اداره آینده کشتیرانی در تنگه هرمز، خدمات مرتبطی که در این زمینه ارائه خواهد شد و همچنین هزینه های مربوط به این خدمات، مطابق با استاندارد های بین المللی، به تفاهم برسند. در همین راستا، طرفین همچنین توافق کردند با کشور های ساحلی منطقه و نیز سایر طرف های ذی ربط، رایزنی و گفت و گو هایی انجام دهند.

ایران و عمان بر تعهد خود نسبت به حفظ تنگه هرمز به عنوان یک آبراه امن و باز برای کشتیرانی بین المللی تأکید و اهمیت تداوم همکاری ها برای ارتقای ایمنی دریانوردی، آزادی کشتیرانی و ثبات منطقه ای را مورد اشاره قرار دادند.

پس از آن هم کاظم غریب آبادی معاون امور حقوقی و بین المللی وزارت امور خارجه هشتم تیرماه سفری به مسقط داشت و در این سفر اولین نشست کمیته مشترک هرمز با عبدالعزیز الهنایی، وزیر مشاور در امور خارجه عمان برگزار و ضمن مرور مسائل جاری در رابطه با تنگه، درباره مدیریت آینده تنگه در چارچوب بند پنج یادداشت تفاهم اسلام آباد و حقوق حاکمیتی دولت های ساحلی تبادل نظر شد.