به نقل از خبرانلاین، ورود به دانشگاه های دولتی که زمانی می توانست یکی از مهم ترین مسیرهای تحرک اجتماعی و فرصتی برای تغییر موقعیت اقتصادی افراد باشد، حالا بیش از گذشته تحت تأثیر وضعیت اقتصادی خانواده ها قرار گرفته، طوری که بر اساس گزارش داده های صندوق رفاه دانشجویان، سهم سه دهک پایین درآمدی از میان بیش از 500 هزار دانشجوی دانشگاه های دولتی تنها 5.6 درصد، معادل 25 هزار و 986 نفر است، در حالی که دهک های هشتم تا دهم 62 درصد این جمعیت را تشکیل می دهند. گسترش انواع مدارس، تفاوت کیفیت آموزش و افزایش هزینه های خارج از مدرسه برای آمادگی کنکور و امتحانات نهایی، شکاف میان دانش آموزان برخوردار و کم برخوردار را عمیق تر کرده است؛ شکافی که به گفته سعید معدنی، جامعه شناس، در نهایت خود را در ترکیب پذیرفته شدگان دانشگاه های دولتی نشان می دهد. او با اشاره به تفاوت میان مدارس و امکانات آموزشی آنها می گوید: حاصل اینها می شود طبقاتی بودن فارغ التحصیلان.

معدنی معتقد است دانش آموزان مدارس عادی دولتی، به ویژه در مناطق محروم، به دلیل برخورداری کمتر از معلمان و آموزش های باکیفیت و همچنین شرایط اقتصادی و تحصیلی خانواده ها، فرصت کمتری برای رقابت با دانش آموزان مدارس برخوردار دارند. از سوی دیگر، هزینه کلاس های کنکور و آمادگی امتحانات نهایی نیز شرایط را برای خانواده هایی که توان مالی بیشتری دارند، مساعدتر می کند. او در این گفت وگو با بررسی تفاوت میان انواع مدارس، نقش شرایط اقتصادی خانواده ها، ساختار کنکور و سهمیه ها، توضیح می دهد که چگونه مسیر ورود به دانشگاه های دولتی می تواند بیش از گذشته به موقعیت اقتصادی و اجتماعی دانش آموزان گره بخورد.

انواع مدارس و شکل گیری آموزش طبقاتی

معدنی به خبرآنلاین می گوید: بررسی ها نشان می دهد ما در کشور انواع مدرسه داریم که این مدارس به نوعی بر اساس وضعیت اقتصادی خانواده ها شکل گرفته اند. در یک سوی این طیف، مدارس عادی دولتی قرار دارند و در سوی دیگر مدارسی مانند نمونه دولتی، غیرانتفاعی و انواع دیگر مدارس قرار می گیرند. حاصل این وضعیت، به نوعی طبقاتی شدن فارغ التحصیلان مدارس است. به همین دلیل سهم مدارس عادی دولتی از قبولی در دانشگاه های دولتی بسیار کم است؛ چراکه معمولاً معلمان خوب به این مدارس نمی روند و دانش آموزان نیز امکان استفاده از آزمون ها و آموزش های باکیفیت را کمتر دارند. از سوی دیگر خانواده های این دانش آموزان نیز معمولاً از نظر شرایط اقتصادی امکان فراهم کردن کلاس های آموزشی خارج از مدرسه را ندارند

او درباره تنوع مدارس در ایران بیان می کند: بعد از انقلاب این ساختار بسیار گسترده تر شد، سازمان ها و نهادهای مختلف مدارس خصوصی ایجاد کردند. در دهه پس از جنگ و در دوره سازندگی نیز به دلیل محدودیت های بودجه ای، مدارس خصوصی گسترش پیدا کردند. در نتیجه، عمدتاً خانواده های برخوردار توانستند از این مدارس استفاده کنند. این مدارس نیز معمولاً از معلمان خوب، آزمون های مستمر و امکانات آموزشی بیشتری برخوردارند و به همین دلیل دانش آموزان آنها شانس بیشتری برای قبولی در دانشگاه دارند.

این جامعه شناس می گوید: در کشور ما دانش آموزان برای کنکور در کلاس های مختلف شرکت می کنند، اکنون با تأثیر 60 درصدی آزمون های نهایی نیز برخی دانش آموزان در کلاس های آمادگی امتحانات نهایی هم شرکت می کنند. وقتی خانواده ها مجبورند برای آماده شدن فرزندانشان برای کنکور و امتحانات نهایی، هزینه های خارج از مدرسه پرداخت کنند، طبیعی است که سهم خانواده های برخوردار مالی در قبولی دانشگاه های دولتی بیشتر شود.

او ادامه می دهد: البته در کشور ما مسئله دیگری نیز وجود دارد که در بسیاری از کشورهای دیگر به این شکل دیده نمی شود و آن سهمیه های خاص است طوری که برخی گروه ها هستند که از سهمیه برخوردار می شوند. این مسئله می تواند بر کاهش انگیزه و کیفیت دانشگاه ها تأثیرگذار باشد، چراکه در وضعیت مشابه شانس قبولی با کسی هست که سهمیه دارد.