به نقل از صدآنلاین، شکم متورم یا سفت معمولاً به دلایلی مانند تجمع گاز، پرخوری، یبوست یا سوءهاضمه ایجاد می شود و در بسیاری از موارد مسئله ای جدی نیست. با این حال، اگر تورم شکم مداوم باشد یا با علائم دیگری همراه شود، می تواند نشانه یک مشکل زمینه ای، از جمله بیماری های کبدی، باشد.

نفخ معمولاً با احساس پری، فشار یا کشیدگی در شکم همراه است. گاز روده، یبوست، مصرف برخی مواد غذایی، تغییر حرکات دستگاه گوارش و حتی بلعیدن هوا می توانند باعث ایجاد نفخ شوند. این حالت معمولاً در طول روز تغییر می کند و ممکن است پس از دفع گاز یا مدفوع کاهش پیدا کند.

در مقابل، بزرگ شدن کبد به این معناست که اندازه کبد از حد طبیعی بیشتر شده است. بیماری کبد چرب، هپاتیت، بیماری کبدی ناشی از مصرف الکل، برخی مشکلات قلبی و شماری از تومورها می توانند از عوامل ایجادکننده این وضعیت باشند.

بنابراین، نفخ به تنهایی معمولاً به معنای آسیب کبدی نیست؛ اما در صورت وجود تورم مداوم شکم یا علائم همراه، بررسی پزشکی اهمیت پیدا می کند.

نفخ شکم معمولاً با علائمی مانند احساس پری و فشار، آروغ زدن، دفع گاز، سوءهاضمه و تشدید علائم پس از مصرف بعضی غذاها همراه است. تغییر اندازه شکم در طول روز و بهتر شدن وضعیت پس از دفع گاز یا مدفوع نیز از ویژگی های شایع نفخ است.

بزرگ شدن کبد ممکن است با احساس فشار یا درد مبهم در قسمت بالای سمت راست شکم، زیر دنده ها، احساس پری مداوم، خستگی، ضعف، تهوع یا استفراغ همراه باشد. البته این وضعیت در برخی افراد هیچ علامت مشخصی ایجاد نمی کند.

اگر بزرگ شدن کبد ناشی از یک بیماری کبدی باشد، علائمی مانند زرد شدن پوست یا سفیدی چشم، ادرار تیره، مدفوع کم رنگ، خارش مداوم، کاهش اشتها، کاهش وزن بدون دلیل و ورم پاها یا شکم نیز ممکن است دیده شود.

نفخ به تنهایی نمی تواند نشان دهد که کبد دچار آسیب شده است. با این حال، در مراحل پیشرفته برخی بیماری های کبدی، افزایش حجم شکم ممکن است به دلیل آسیت ایجاد شود. آسیت به تجمع مایع در حفره شکمی گفته می شود و با بزرگ شدن خود کبد تفاوت دارد.

آسیت می تواند باعث تورم مداوم شکم، احساس فشار، افزایش وزن و در موارد شدیدتر تنگی نفس شود. از سوی دیگر، فرد مبتلا به بیماری کبدی ممکن است همزمان دچار نفخ و گاز معمولی نیز باشد. بنابراین وجود نفخ، به تنهایی نه بیماری کبدی را تأیید می کند و نه آن را رد می کند.

کبد چرب: تجمع چربی در کبد می تواند باعث افزایش اندازه آن شود. کبد چرب مرتبط با اختلالات متابولیک معمولاً با عواملی مانند اضافه وزن، دیابت نوع 2، فشار خون بالا و اختلالات چربی خون ارتباط دارد.

هپاتیت ویروسی: هپاتیت های A، B و C می توانند موجب التهاب کبد شوند و در برخی موارد به بزرگ شدن آن منجر شوند.

بیماری کبدی ناشی از مصرف الکل: مصرف طولانی مدت و بیش از حد الکل می تواند موجب کبد چرب، التهاب و در مراحل پیشرفته تر سیروز شود.

مشکلات قلبی: نارسایی قلبی و برخی اختلالات جریان خون می توانند باعث تجمع خون در کبد و افزایش اندازه آن شوند.

سایر عوامل: برخی بیماری های ارثی و متابولیک، بیماری های خودایمنی کبد، کیست ها، تومورهای خوش خیم و برخی سرطان ها نیز می توانند باعث بزرگ شدن کبد شوند.

بزرگ شدن کبد لزوماً به معنای ابتلا به سرطان یا نارسایی شدید کبد نیست و برای مشخص شدن علت، انجام بررسی های پزشکی ضروری است.

اگر تورم شکم مداوم باشد، به تدریج افزایش پیدا کند یا همراه با علائم دیگری مانند زردی پوست و چشم، درد شدید یا مداوم شکم، استفراغ مکرر، کاهش وزن بدون دلیل، کاهش اشتها، ادرار تیره، مدفوع کم رنگ، ورم پاها و مچ پا یا تنگی نفس باشد، مراجعه به پزشک ضروری است.

همچنین درد شدید شکم، تنگی نفس قابل توجه، گیجی، استفراغ خونی یا مدفوع سیاه و قیری رنگ می تواند نیازمند ارزیابی فوری پزشکی باشد.

پزشک ابتدا شکم را معاینه می کند و وضعیت اندام های شکمی، از جمله اندازه کبد، را بررسی می کند. با این حال، معاینه فیزیکی به تنهایی همیشه برای تشخیص بزرگ شدن کبد کافی نیست.

بسته به شرایط فرد، ممکن است آزمایش خون برای بررسی عملکرد کبد، آنزیم های کبدی و در صورت نیاز هپاتیت ویروسی انجام شود. سونوگرافی شکم نیز یکی از روش های رایج برای بررسی اندازه کبد، تجمع چربی و برخی تغییرات ساختاری است. در مواردی که بررسی دقیق تر لازم باشد، پزشک ممکن است سی تی اسکن یا MRI درخواست کند.

در مجموع، نفخ شکم و بزرگ شدن کبد دو وضعیت متفاوت هستند . نفخ معمولاً در طول روز تغییر می کند و ممکن است با دفع گاز یا مدفوع کاهش یابد، در حالی که بزرگ شدن کبد ممکن است بدون علامت باشد یا با فشار و درد مداوم در قسمت بالای سمت راست شکم همراه شود. تورم مداوم شکم، به ویژه در صورت همراهی با علائم هشدار، بهتر است توسط پزشک بررسی شود.