به نقل از عصرایران، چندین دولت در اروپای غربی مخالفت خود را با احتمال ازسرگیری جنگ علیه ایران ابراز کرده اند؛ چرا که صعود سرسام آور قیمت جهانی نفت، بحران هزینه زندگی در سراسر اروپا را وخیم تر ساخته است.

الجزیره با این خبر در ادامهٔ گزارش خود چنین آورده است:

کشورهایی مانند آلمان و بریتانیا، در کنار دیگر قدرت های بزرگ که در ابتدا در برابر بمباران ایران توسط آمریکا و اسراییل سکوت کرده بودند، اکنون مواضع خود را بیان کرده و خواستار دیپلماسی برای پایان دادن به جنگی شده اند که عرضه ی جهانی نفت را مختل کرده است.

تداوم اختلال در عرضه ی انرژی، با نزدیک شدن به فصل زمستان در اروپا، هزینه های خانوارهای این قاره را بالا برده و بر آتش اعتراضاتِ معطوف به سطح معیشت که طی هفته های اخیر پایتخت های اروپایی را فراگرفته است، می دمد.

اسماعیل بقایی، سخنگوی وزارت امور خارجه ایران، روز یکشنبه توجه ها را به آنچه تغییر در موضع آلمان در قبال حملات به ایران توصیف کرد، جلب نمود.

بقایی در مطلبی در شبکه اجتماعی ایکس، به سخنان فریدریش مرتس، صدراعظم آلمان، در جریان لشکرکشی نظامی ژوئن 2025 اشاره کرد که گفته بود: این کار کثیفی است که اسراییل برای همه ما انجام می دهد.

او آن سخنان را با هشدار اخیر مقامات آلمانی در مخالفت با حملات جدید و درخواست ها برای جلوگیری از تنش بیشتر مقایسه کرد و پیش از نقل قولی از نمایشنامه دوشس اورلئان اثر فریدریش شیلر که تصویرگر کشیده شدن درمانده عقل، به سوی پرتگاه توسط نیروهای جنون است، به این سخنان استناد کرد.

کارشناسان می گویند اظهارات بقایی بازتاب دهنده ی چرخشی گسترده تر در سراسر اروپا است که طی آن رهبران این قاره بیش از پیش حمایت خود را از جنگ آمریکا و اسراییل علیه ایران زیر سوال می برند.

در حالی که گزارش می شود واشنگتن در حال آماده سازی گزینه هایی برای حملات جدید است، تشدید بیشتر درگیری ها چه معنایی برای اروپا خواهد داشت و آیا این جنگ می تواند روابط از پیش متشنج این قاره با ایالات متحده را باز هم بیشتر تحت فشار قرار دهد؟

هنگامی که ایالات متحده و اسراییل حملات خود را در 28 فوریه آغاز کردند، رهبران بریتانیا، فرانسه و آلمان با صدور بیانیه ای مشترک، حملات تلافی جویانه ایران به کشورهای منطقه را محکوم نمودند. کیئر استارمر، نخست وزیر بریتانیا، امانوئل مکرون، رییس جمهور فرانسه، و فریدریش مرتس اعلام کردند: ما حملات ایران به کشورهای منطقه را به شدیدترین وجه ممکن محکوم می کنیم.

بیانیه آن ها حملات آغازینِ آمریکا و اسراییل را محکوم نکرد، اما خواستار پیگیری مذاکرات شد. اکنون پس از گذشت نزدیک به هشت ماه از آغاز جنگ، دولت های اروپایی صراحتاً نسبت به انجام یک لشکرکشی نظامی دیگر هشدار می دهند.

روز جمعه، وزرای خارجه بریتانیا، فرانسه، آلمان و ایتالیا در استانبول با همتایان خود از ترکیه، عربستان سعودی، پاکستان و مصر دیدار کردند تا درباره درگیری ها و تنگه هرمز گفتگو نمایند. ژان-نوئل بارو، وزیر خارجه فرانسه، گفت که تشدید بیشتر تنش میان ایران و ایالات متحده چیزی جز بازنده خلق نخواهد کرد و بی شک پیامدهای بسیار جدی برای قیمت هیدروکربن ها به همراه خواهد داشت.

او افزود: بنابراین، نخستین کاری که این گروهِ هشت کشوری… انجام خواهد داد، این است که از هر دو طرف بخواهد حداکثر خویشتن داری را به خرج دهند؛ زیرا ما توان تحمل موج جدیدی از تنش زایی در منطقه را نداریم.

هشدارها علیه حملات جدید لزوماً به این معنا نیست که دولت های اروپایی مواضع خود را در قبال برنامه هسته ای یا فعالیت های منطقه ای ایران کنار گذاشته اند، اما نشان دهنده ی تغییر موضع آن هاست و آشکار ساخته که دولت های اروپایی در رویکرد خود نسبت به جنگ ایران متحد نیستند.

پدرو سانچز، نخست وزیر اسپانیا، همواره با لشکرکشی آمریکا و اسراییل مخالفت کرده است. او در نشستِ ماه جاری میلادیِ اتحادیه اروپا، بار دیگر این جنگ را غیرقانونی، ناعادلانه و ناموجه خواند و آن را به هزینه های فزاینده اقتصادی اروپا پیوند زد.

کشورهای غربی با برنامه هسته ای ایران که تهران می گوید صرفاً با مقاصد صلح آمیز دنبال می شود، مخالفت کرده اند. کشورهای اروپایی از امضاکنندگان توافق نامه تاریخی سال 2015 (برجام) با ایران بودند که برنامه ی هسته ای تهران را در ازای رفع تحریم ها محدود می کرد. اما دونالد ترامپ، رییس جمهور ایالات متحده، در جریان دور نخست ریاست جمهوری خود در سال 2018 از این توافق خارج شد. هم آمریکا و هم اسراییل در ماه فوریه برای آغاز حملات خود به برنامه ی هسته ای ایران متوسل شدند.

شکاف های اروپا به ویژه در زمینه دسترسی به پایگاه های نظامی و حریم هوایی آشکار شده است. بیانیه ی 28 فوریه از سوی بریتانیا، فرانسه و آلمان تصریح کرد: ما در این حملات شرکت نکردیم، اما در تماس نزدیک با شرکای بین المللی خود از جمله ایالات متحده، اسراییل و شرکای منطقه ای هستیم.

اما عدم مشارکت در حملات اولیه به این معنا نبود که کشورهای اروپایی به طور یکپارچه از حمایت عملیات های بعدی سر باز خواهند زد. آلمان در همان ابتدای جنگ اعلام کرد که استفاده ایالات متحده از پایگاه های خود، از جمله رامشتاین (یک پایگاه بزرگ نظامی آمریکا) را محدود نخواهد کرد.

بریتانیا در ابتدا مجوز حملات اولیه را صادر نکرد، اما پس از آن به ایالات متحده اجازه داد از پایگاه های بریتانیایی برای آنچه لندن عملیات های تدافعیِ مشخص و محدود علیه تأسیسات ایرانیِ دخیل در حملات به متحدان منطقه ای توصیف کرد، استفاده کند. سپس، به دنبال اکراه های اولیه، بریتانیا این مجوز را گسترش داد تا عملیات علیه سایت های موشکی و توانمندی هایی که برای حمله به کشتی ها در تنگه هرمز استفاده می شوند را نیز در بر بگیرد.

فرانسه اجازه حضور هواپیماهای پشتیبانی ایالات متحده را در پایگاه ایستر صادر کرد، در حالی که تأکید نمود آن ها از دفاع شرکای منطقه ای حمایت خواهند کرد تا مشارکت در حملات به ایران. این کشور بعدها مانع از پرواز محموله ی تسلیحاتیِ مرتبط با این لشکرکشی به مقصد اسراییل شد.

اسپانیا گام فراتری گذاشت. این کشور پس از خودداری از اعطای مجوز برای انجام حملات از پایگاه های مشترک رونا و مورون ، حریم هوایی خود را به روی هواپیماهای آمریکایی درگیر در جنگ بست.

این ها محدودیت های متفاوتی با اهداف گوناگون بودند، نه یک امتناعِ یکپارچه ی اروپایی از همکاری؛ با این حال، خشم ترامپ را برانگیختند. او ضمن وحشتناک خواندن اسپانیا، تهدید به قطع روابط تجاری با این کشور کرد و گفت واشنگتن نمی خواهد هیچ ارتباطی با اسپانیا داشته باشد .

بنابراین، این مناقشه بحثِ فزاینده ای را آشکار کرده است مبنی بر اینکه آیا تعهدات ائتلافی از دولت های اروپایی می خواهد تا جنگی را که خود انتخاب نکرده اند، تسهیل کنند یا خیر.

مارک هیلبورن، مدرس ارشد مطالعات امنیت در کینگز کالج لندن، به الجزیره گفت: اینکه آیا این جنگ رهبران اروپایی را وادار خواهد ساخت تا به طور آشکار ترامپ را به چالش کشیده و حمایت های خود را محدود کنند، قطعاً امکان پذیر است. آنچه در ابتدا یک اختلاف نظر دیپلماتیک بود، در حال تبدیل شدن به امری با ابعاد مستقیم تر است… و ما شاهد مقاومت فزاینده ای در برابر هرگونه حمایت از سوی کشورهای اروپایی خواهیم بود.

پس از کشته شدن آیت الله علی خامنه ای، رهبر ایران، در حملات اولیه، اورسولا فون در لاین- رییس کمیسیون اروپا- [ضمن ادعایی] هشدار داد ناامنی می تواند منطقه را به درون مارپیچی از خشونت پرتاب کند. اما تا تاریخ 16 اکتبر، هزینه های تحمیل شده بر اروپا به محور اصلی پیام او تبدیل شد. وی پس از نشست اتحادیه اروپا گفت: خانوارها و صنایع در حال پرداخت بهای جنگی فراتر از مرزهای ما هستند.

به گفته ی فون در لاین، صورتحساب اروپا برای واردات سوخت فسیلی 106 میلیارد یورو افزایش یافته و قیمت گاز از اواخر فوریه حدود 140 درصد رشد کرده و بهای گازوییل نیز دو برابر شده است.

اختلال در عرضهٔ خلیج (فارس) و محدودیت های اعمال شده بر کشتیرانی در تنگه هرمز همچنین باعث جهش قیمت انرژی شده است. نفت خام برنت در تاریخ 27 فوریه و پیش از آغاز جنگ، بشکه ای 72.48 دلار قیمت داشت. این رقم در پایان آوریل به 126.41 دلار رسید و همچنان به طرز چشمگیری بالاتر از 100 دلار در هر بشکه باقی مانده و هیچ نشانه ای از کاهش در آینده نزدیک بروز نداده است.

جولی نورمن، پژوهشگر ارشد در چاتم هاوس، به الجزیره گفت: برای اروپا، منافع اقتصادی نیز مطرح است؛ چرا که آن ها می دانند این بحران ضربهٔ بیشتری به بازارهای انرژی وارد خواهد کرد و قیمت ها را در آستانهٔ ورود کشورهای اروپایی به فصل سرما و اعتراضات ناشی از آن، بالا می کشد.

هیلبورن افزود تأثیراتی نیز بر مواد غذایی و کود وجود دارد… خلیج فارس کانون کودهای نیتروژنی است و اختلالات ایجادشده، قیمت اوره را چیزی در حدود 70 درصد بالا برده است. زنجیره های تأمین نیز به نوبه خود تحت تأثیر قرار گرفته اند، به طوری که شرکت های کشتیرانی با افزایش چشمگیر هزینه های بیمه مواجه شده و یا ناچار به تغییر مسیر به سمت سفرهای طولانی تر هستند.

او افزود: می توانم بگویم جنگ ایران تأثیری مستقیم، قابل اندازه گیری و نسبتاً سریع بر قیمت های اروپا داشته است.

جستجو برای رهایی از بحران انرژی اصطکاک های بیشتری را ایجاد کرده است؛ به طوری که واشنگتن دولت های اروپایی را تحت فشار گذاشته تا ذخایر اضطراری گازوییل خود را آزاد کنند، در حالی که ترامپ برای کاهش قیمت ها، محدودیت های اعمال شده بر گازوییل روسیه را تسهیل نمود. این اقدام انتقاد اوکراین و حامیان آن را برانگیخت و هشدار دادند که درآمدهای جدید انرژی، تلاش های جنگی مسکو را تقویت خواهد کرد.

اما برخی از تندترین پیامدهای سیاسی در داخل اروپا در حال رقم خوردن است. اعتراضات به هزینه های زندگی، مسکن، دستمزدها و خدمات عمومی در فرانسه، بلژیک، ایتالیا، اسپانیا، پرتغال، یونان و آلبانی مشاهده شده است. ریشه های این اعتراضات متفاوت است و یک جنبش هماهنگ واحد را تشکیل نمی دهند، اما کارشناسان می گویند بحران هزینه ی زندگی که با افزایش قیمت های ناشی از جنگ ایران تشدید شده، رشته ی مشترکی است که معترضان را در سراسر قاره به یکدیگر پیوند می دهد.

دوناتلا دلا پورتا جامعه شناس و کارشناس علوم سیاسی، به الجزیره گفت مخالفت با جنگ، در کنار خشم از هزینه های نظامی به زیان رفاه عمومی، محور اصلی اعتراضات اخیر جوانان در سراسر اروپا بوده است.

او به مخالفت با سربازگیری نظامی در مدارس، پژوهش های دانشگاهی مرتبط با تسلیحات و استفاده از بنادر برای ترابری تسلیحات اشاره کرد و این نگرانی ها را به ترس های گسترده تر درباره آینده پیوند داد.

او گفت: به ویژه معترضان جوان نگران اند که آینده شان را نه تنها گرمایش زمین، بلکه جنگ هایی بربایند که در آن ها برای مرگ به میدان های نبرد فرستاده می شوند. جوانان همچنین جنگ ها را به نسل کشی پیوند می زنند؛ زیرا غالباً در جریان اعتراضات گسترده علیه نسل کشی فلسطینیان توسط اسراییل، با سیاست آشنا شده اند.