معمول است که برای هر سرماخوردگی و آبریزش بینی بگوییم آنفلوانزا گرفته ام ؛ اما آنفلوانزای واقعی بیماری ساده ای نیست و اغلب با تب های بالا، دردهای شدید عضلانی، فرسودگی شدید و حالتی نزدیک به هذیان همراه است که مبتلایان را برای چندین روز در بستر نگه می دارد.

شیوع آنفلوانزا تنها در چندصد سال گذشته موجب مرگ میلیون ها نفر در سراسر جهان شده است. برآورد می شود که در همه گیری سال 1918 حدود 50 میلیون نفر در سراسر دنیا جان باختند، که بیش از نیم میلیون نفر از آنان در ایالات متحده بودند.

مورخان پزشکی، توصیفِ بیماری ای مشخص را که در سده پنجم پیش از میلاد توسط پزشک یونانی، بقراط (همان که پزشکان امروزی سوگند بقراط را به نام او یاد می کنند) ارائه شده، قدیمی ترین گزارش شناخته شده از آنفلوانزا می دانند.

او در کتاب همه گیری ها درباره سرفه پرینتوس هشدار می دهد؛ بیماری ای که اغلب در میانه زمستان بروز می کرد و با تب... گلودرد، التهاب ریه ها و مشکلات دیگر همراه بود.

در زمان بقراط، این سرفه به شهر باستانی یونانیِ پرینتوس نسبت داده می شد؛ شهری که در کنار دریای مرمره امروزی در ترکیه قرار داشت. اما پژوهش ها نشان می دهد که آنفلوانزا با گونه های مختلف خود، از مدت ها پیش تر در سراسر جهان انسان ها را گرفتار کرده است و عامل اصلی آن پرندگان بوده اند؛ به ویژه پرندگانی که در زیستگاه های آبی زندگی می کنند.

منبع اصلی ویروس آنفلوانزای A پرندگان آبزی هستند ، این را جسی بلوم، بیوشیمی دانی که تکامل ویروس ها را در مرکز سرطان فرد هاچینسون مطالعه می کند، می گوید. او ادامه می دهد: تنوع بسیار گسترده ای از ویروس آنفلوانزای A در میان پرندگان آبزی در گردش است، و تقریباً با قطعیت می توان گفت که آنفلوانزای A در این پرندگان، بسیار پیش تر از آن چه در تاریخ ثبت شده بشر آمده، در حال گردش بوده است.

یکی از مشکلات این است که ویروس هایی مانند آنفلوانزا زئونوتیک [مشترک] هستند؛ یعنی می توانند به برخی یا حتی بسیاری از گونه های دیگر منتقل شوند. گاهی ویروس آنفلوانزای A از پرندگان آبزی به حیوانات دیگر، ازجمله انسان ها، سرایت می کند. این امر می تواند به بروز یک شیوع منجر شود و آن شیوع نیز ممکن است باعث جهش های ژنتیکی در سویه اولیه شود.

سویه آنفلوانزای B از نظر میزان خطر برای انسان ها هم سطح آنفلوانزای A دانسته می شود، در حالی که آنفلوانزای C معمولاً خفیف تر است.

شیوع های شدید آنفلوانزا در سراسر تاریخ رخ داده اند. همه گیری سال 1918 پیش از خود با آنفلوانزای روسی در سال 1889 همراه بود و پس از آن آنفلوانزای آسیایی در سال 1957 رخ داد. تصور می شود که این همه گیری ها عمدتاً بر اثر انتقال انسان به انسان ویروس ایجاد شده باشند، اما به احتمال زیاد منشأ آن ها افرادی بوده اند که به طور منظم با پرندگان در تماس بوده اند؛ برای نمونه در مزارع یا بازارهای زنده فروش طیور.

پرندگان پرورشی مانند مرغ ها می توانند به آنفلوانزا مبتلا شوند؛ آن هم از طریق آبی که توسط پرندگان آبزی آلوده شده است. سپس انسان هایی که با این پرندگان پرورشی کار می کنند، در معرض این ویروس قرار می گیرند.

بلوم می گوید: همه گیری سال 1918 احتمالاً از یک ویروس پرندگان منشأ گرفته است که یا مستقیماً به انسان منتقل شده، یا از طریق یک میزبان پستاندارِ واسطه دیگر به انسان رسیده است.

او می افزاید: شواهد مولکولی کافی وجود ندارد تا بتوان با اطمینان کامل مسیر دقیق انتقال آن به انسان را مشخص کرد.

آنفلوانزا تنها بیماریِ منشأگرفته از حیوانات نیست که انسان ها را آلوده می کند؛ هزار شوک طبیعی مورد اشاره شکسپیر شامل چندین نوع طاعون، مالاریا، هپاتیت، هاری و ابولا نیز می شود. اما ویروس آنفلوانزا ویژگی هایی دارد که مقابله مؤثر با آن را دشوار می کند.

نخست این که آنفلوانزا یک ویروس RNA است؛ یعنی کُد ژنتیکی آن به جای DNA دورشته ای که بسیاری از ویروس های دیگر دارند، از یک رشته واحد اسید ریبونوکلییک تشکیل شده است. درنتیجه، این ویروس نسبتاً سریع گسترش می یابد و به سویه های جدید جهش پیدا می کند؛ به همین دلیل است که تزریق واکسن جدید آنفلوانزا هر سال توصیه می شود.

علاوه بر این، سویه های مختلف آنفلوانزا می توانند هنگام آلوده کردن یک میزبان مشترک، مواد ژنتیکی خود را با یکدیگر مبادله کنند و به این ترتیب سویه های تازه بیشتری پدید آورند. از سوی دیگر، مخزن دائمی پرندگان همواره وجود دارد و هر زمان آماده است تا آنفلوانزا را دوباره در میان انسان ها بازبذرپاشی و احیا کند.

اما همیشه چنین نبوده است. پژوهش های به دست آمده بر پایه مواد ژنتیکی باستانی از بقایای انسان های کهن، نشان می دهند که نیاکان ما از چندین بیماری ویروسی رنج می برده اند؛ اما پژوهشگران هیچ نشانه ای از آنفلوانزا نیافته اند.

RNA مورد استفاده ویروس آنفلوانزا به سرعت تجزیه و تخریب می شود؛ با این حال، برخی دانشمندان اکنون بر این باورند که انسان ها تا زمانی که به پرورش پرندگان روی نیاوردند، واقعاً به آنفلوانزا مبتلا نمی شدند؛ یعنی در بازه ای حدود 10 هزار تا 5 هزار سال پیش.

از زمان نخستین اهلی سازی پرندگان، آنفلوانزا همواره یکی از مسری ترین بیماری هایی بوده است که ما می شناسیم ، این را مایکل گرگر، پزشک و سخنران عمومی آمریکایی، می گوید. او هشدار می دهد که شیوع یک سویه جدید آنفلوانزای منشأگرفته از پرندگان - مانند همه گیری سال 1918 - می تواند بار دیگر رخ دهد.

او می گوید: آخرین باری که یک ویروس آنفلوانزای پرندگان با انسان سازگار شد، بدترین طاعون تاریخ بشر را رقم زد.

منبع: خبرآنلاین