پیوند کلیه سال هاست با یک مانع بزرگ روبه روست: ناسازگاری گروه های خونی دهنده و گیرنده. اکنون پژوهشی مشترک از دانشمندان کانادا و چین، امید تازه ای برای عبور از این مانع ایجاد کرده است.

به گزارش همشهری آنلاین به نقل از ساینس آلرت، در این تحقیق که نتایج آن به تازگی در نشریه Nature Biomedical Engineering منتشر شده، محققان از کلیه ای موسوم به کلیه جهانی رونمایی کرده اند که به طور نظری می تواند برای بیماران با هر گروه خونی قابل استفاده باشد؛ دستاوردی که در صورت تأیید نهایی، می تواند صف های طولانی انتظار برای پیوند کلیه را کوتاه تر کرده و جان هزاران بیمار را نجات دهد.

در حال حاضر روند پیوند کلیه به این صورت است که بیماران دارای گروه خونی O باید منتظر کلیه ای با همان گروه خونی بمانند؛ انتظاری که اغلب سال ها طول می کشد. این در حالی است که بیش از نیمی از افراد در فهرست های انتظار پیوند، گروه خونی O دارند و کمبود این نوع کلیه به مرگ روزانه ده ها بیمار منجر می شود. فقط در ایالات متحده، به طور میانگین هر روز 11 فرد در انتظار پیوند کلیه جان خود را از دست می دهند. اما به نظر می رسد پژوهش جدید راه حلی مناسب برای این مشکل پیش روی پزشکان قرار می دهد.

دانشمندان توانسته اند با استفاده از آنزیم های ویژه، کلیه ای با گروه خونی A را به حالتی مشابه گروه خونی O تبدیل کنند. این آنزیم ها مانند قیچی های مولکولی عمل کرده و قندها یا آنتی ژن هایی را که سیستم ایمنی بدن آن ها را به عنوان نشانگر گروه خونی A شناسایی می کند، از سطح کلیه حذف می کنند. به این ترتیب، کلیه به عضوی خنثی تبدیل می شود که سیستم ایمنی احتمال کمتری دارد آن را پس بزند.

این کلیه اصلاح شده به طور آزمایشی در بدن یک فرد دچار مرگ مغزی پیوند زده شد؛ اقدامی که با رضایت خانواده او انجام گرفت. کلیه برای چند روز عملکرد قابل قبولی داشت و اگرچه پس از روز سوم نشانه هایی از بازگشت ویژگی های گروه خونی A مشاهده شد، واکنش ایمنی بدن بسیار خفیف تر از حد انتظار بود و حتی شواهدی از تلاش بدن برای تحمل این عضو جدید دیده شد.

به گفته استیون ویترز، بیوشیمی دان دانشگاه بریتیش کلمبیا، این نخستین بار است که چنین فناوری ای در یک مدل انسانی آزمایش می شود و نتایج آن بینش ارزشمندی برای بهبود نتایج بلندمدت پیوند فراهم می کند. با این حال، پژوهشگران تأکید می کنند که چالش های علمی و بالینی متعددی باقی مانده و هنوز نمی توان زمان دقیقی برای آغاز آزمایش های گسترده انسانی تعیین کرد.

در کنار تلاش های دیگر مانند استفاده از کلیه خوک یا توسعه پادتن های جدید، کلیه جهانی می تواند دامنه سازگاری میان دهنده و گیرنده را به طور چشمگیری افزایش دهد. اگر این مسیر با موفقیت ادامه یابد، پزشکی پیوند ممکن است وارد عصری تازه شود؛ عصری که در آن گروه خونی، دیگر مانعی تعیین کننده برای نجات جان بیماران نباشد.