دور اول مذاکرات ایران و آمریکا در شرایطی به پایان رسید که در آخرین دقایق فرمانده سنتکام به مذاکرات ملحق شد. از آن طرف رسانه ها پیش و حین مذاکره، دست از خبرسازی و اعمال فشار بیرونی به تیم مذاکره برنداشتند.

به گزارش فرهیختگان، با این حال نمی توان به طور قطع گفت که فرایند مذاکرات که با شروعی خوب آغاز شده همچنان ادامه پیدا خواهد کرد یا خیر.

حسن بهشتی پور، کارشناس روابط بین الملل، گفت:

*انتظار این بود که پیوست رسانه ای قوی در مذاکرات داشته باشیم که چنین اتفاقی نیفتاد. جا داشت که دستگاه دیپلماسی در مورد موضوعات مذاکرات، پیوستی رسانه ای ارائه کند. ازآنجایی که ایران تأکید کرده ما حاضر نیستیم در شرایط دستوری مذاکره کنیم، طرف مقابل چهار شاخص را مشخص کرده که برای ما حداقل در یک مورد که موضوع هسته ای بود، قابل مذاکره بود و بقیه را قبول نداشتیم. اما اینکه چه اتفاقی افتاده که ما حاضر به مذاکره شدیم نیاز به پیوستی برای تبیین افکار عمومی داشت.

*نکته دیگر در مورد محل مذاکرات بود. دیدید، طرف مقابل با چه ترفندهایی به سمت فضاسازی رسانه ای رفت تا مذاکرات پیش از شروع، شکست بخورد. مثل اقدامی که رسانه آمریکایی_صهیونی آکسیوس انجام داد. این ها به سمت تولید روایت هایی رفتند که ضدمنافع ما بود. این روایت روی این بستر سوار می شود که کشورهای منطقه تلاش می کنند که منطقه به سمت جنگ نرود؛ اما اینکه آمریکا به خاطر کشورهای منطقه پذیرش محل مذاکره را پذیرفته است، فضاسازی رسانه ای است.

*اینکه ایران ترجیح می دهد که مذاکرات در مسقط برگزار شود به این خاطر است که مسقط در دوره های قبلی نشان داده کاملاً بی طرف است و تلاش کرده هم به نفع ایران موضع گیری نکند هم به نفع آمریکا. این گزاره مهمی است که محل مذاکرات در کشوری باشد که بی طرفی اش محرز باشد درحالی که ترکیه عضو ناتوست. عملاً در موضع گیری هایش یکی به نعل یکی به میخ می زند و کاملاً زیگزاگی عمل می کند. اصل این است که ترکیه از به نتیجه رسیدن مذاکرات با طرف آمریکایی استقبال می کند؛ اما به خاطر منافع خودش نه به خاطر دلسوزی برای مردم ایران. واقعیت آن است که ترکیه کشوری بی طرف نیست و مواضع متضاد، متناقض و مذبذب دارد. براین اساس ترکیه مکان مناسبی برای گفت وگو میان طرفین نبود.

*نکته دیگر آنکه عمان، مرکز رسانه ای نیست و رقابت های رسانه ای در عمان وجود ندارد؛ اما در طرف ترکیه ای رقابت رسانه ای شدید میان سی ان ان ترک و منابع مختلف غربی که آنجا حضور دارند، وجود دارد. این فضاسازی رسانه ای و مطبوعاتی روی روند مذاکرات بسیار اثرگذار است کمااینکه پیش ازاین در ژنو و وین شاهد نتایج فضاسازی مذاکراتی و فشار بیرون مذاکراتی بودیم. وقتی مذاکرات در عمان برگزار می شود عملاً فشار مذاکراتی وجود ندارد یا بسیار کم است و ازاین جهت، تصمیم ایران تصمیم درستی بود. ضمن اینکه طرف آمریکایی هم از این ماجرا ضرر نمی کردند به این خاطر که آن ها می خواستند جنبه محرمانگی مذاکرات حفظ شود به این معنا که چیزی بیرون از مذاکرات در فرایند مذاکرات تأثیر نگذارد به خصوص در جنبه رسانه ای.

*نکته دیگر اینکه مذاکرات از نگاه ایران غیرمستقیم است. در چنین وضعیتی وزیر خارجه عمان برای انتقال پیام مناسب تر است تا آقای فیدان. مهم است که آنچه مطرح می شود عین آن به طرف مقابل مطرح و تحت تأثیر نظر کشور ثالث قرار نگیرد. درحالی که با واسطه گری ترکیه احتمال تأثیرگذاری نظر این کشور، وجود داشت.

*این مذاکرات مثل دور اول مذاکرات که منجر به جنگ شد، بیشتر ارزیابی است برای رسیدن به دستور کار مشترک. مهم است که دو طرف دستور کار مشترک مذاکراتی داشته باشند. در حال حاضر دو طرف دو دستور کار دارند. یک دیکته ای است که آمریکایی ها دارند و روی تحقق آن تأکید دارند؛ 1. تعیین تکلیف ذخایر اورانیوم 60درصد 2. پذیرش غنی سازی صفر درصد 3. برد موشک ها به 500 کیلومتر محدود شود. 4. تعهد داده شود در کشورهای منطقه ای مداخله ای انجام ندهید.

*طرف ایرانی می گوید، مذاکره می کنم برای؛ 1. مدیریت بحران و جلوگیری از جنگ، 2. نشان دادن حسن نیت به دنیا و حل مسئله از طریق مذاکرات 3. تلاش بر لغو و کاهش تحریم های ظالمانه علیه ملت ایران.

*قاعدتاً در دور اول و دوم مذاکرات، دو طرف باید به سمت رسیدن به دستور کار مشترک حرکت کنند. آن زمان می شود قضاوت کرد که مذاکرات به نتیجه خواهد رسید یا خیر. فعلاً که آقای عراقچی خبر از پیشرفت داده و امیدواریم که به دستور کار مذاکراتی مشترک میان دو طرف برسیم. مشترک کردن دستور کار آغاز مذاکره هدفمند برای رسیدن به (نگوشیشن) است. فرق است میان گفت وگو و دیالوگ، دو طرف در حال دیالوگ کردن هستند اما نگوشیشن یا مذاکرات رسمی زمانی است که دستوری برای مذاکرات وجود داشته باشد.

*ترامپ کلاً اهل گفت وگو و معامله است؛ اما گفت وگو را همان طور که در کتابش توضیح داده با تهدید پیش می برد. شب پیش از شروع مذاکره هم دم از مذاکره زده است هم ایران را تهدید کرده است. استراتژی ترامپ این است که تهدید و مذاکره را با هم پیش ببرد به این منظور که بتواند خواسته های خودش را به طرف مقابل، تحمیل کند. اینکه بگویم ترامپ واقعاً دنبال مذاکره است، درست است؛ اما به شرطی که به آنچه می خواهد برسد. اگر نرسد آیا حاضر به جنگ است؟ خود او منتقد جنگی بود که بوش پسر، اوباما و بایدن در افغانستان و عراق ادامه دادند و تأکید داشت که ما میلیاردها دلار خرج کردیم و به نتیجه ای نرسیدیم؛ به همین منظور او به دنبال زدن یک ضربه و بهره برداری کردن از آن است. اینکه می خواهد خودش را با جنگی طولانی مدت در منطقه درگیر کند؟ طبیعتاً نمی خواهد. تصور ذهنی ترامپ این است که می تواند یک ضربه قاطع و دقیق بزند و ایران را تسلیم کند و با این تصور مذاکره می کند که بگوید من اتمام حجت کردم.