فرارو- ناوهای هواپیمابر را می توان بزرگ ترین و پیچیده ترین شناورهای نظامی ساخت بشر دانست: سازه هایی با طول بیش از 300 متر که همزمان بزرگ ترین پایگاه هوایی متحرک در جهان هستند و صدها پرسنل، صدها هواپیما و ابزارهای پشتیبانی کامل را حمل می کنند.

به گزارش فرارو، همین ویژگی ها باعث شده اند که این ناوها هدف هایی ارزشمند و حساس باشند؛ گویی قلعه های شناوری که هر حریفی در مواجهه با آن ها می داند اگر بتواند ناو هواپیمابر را تحت تأثیر قرار دهد، می تواند معادلات یک نبرد گسترده را تغییر دهد. اما از زمان جنگ جهانی دوم تاکنون، هیچ ناو هواپیمابر مدرنی به طور کامل در یک نبرد شکست نخورده است؛ چرا چنین است و اصولا یک ناو هواپیمابر چه چیزهای برای دفاع از خود دارد که اینگونه آسیب ناپذیر جلوه می کند؟

ناوهای هواپیمابر به تنهایی نمی توانند در برابر تهدیدات مدرن مقابله کنند، زیرا این تهدیدات شامل موشک های کروز، موشک های ضد کشتی برد بلند، پهپادهای رزمی، هواپیماهای تهاجمی و حتی جنگ افزارهای الکترونیکی می شوند. بنابراین سازوکار دفاعی آن ها چندین لایهٔ هماهنگ و مکمل است:

1. سیستم های دفاع نزدیک (CIWS)

در ناوهای هواپیمابر آمریکایی معمولاً چندین سامانه دفاع نزدیک مانند Phalanx CIWS نصب می شود. این سیستم ها با رادار و مسلسل های بسیار سریع می توانند در فاصلهٔ بسیار نزدیک، موشک ها یا پهپادهایی را که از لایه های بیرونی عبور کرده اند، هدف قرار دهند.

2. موشک های بردکوتاه و میان برد

علاوه بر سامانه های خودکار، ناوها به موشک هایی نظیر RIM-7 Sea Sparrow یا نسخه های تکامل یافته آن ها مجهز هستند. این موشک ها وظیفه دارند تهدیدات هوایی و موشک ها را در فواصل متوسط شناسایی و رهگیری کنند تا هرگونه خطر به ناو نزدیک نشود.

3. سیستم هماهنگ دفاعی (SSDS)

در کنار تسلیحات، ناوهای هواپیمابر современной آمریکایی به سیستم دفاعی خودکار SSDS (Ship Self-Defense System) مجهزند؛ سامانه ای که داده های رادارها و حسگرهای مختلف را ترکیب کرده و واکنش های سریع خودکار یا تحت کنترل اپراتور را علیه تهدیدات هوایی مدیریت می کند.

این لایه های دفاعی در کنار هم یک حلقهٔ دفاعی چندسطحی ایجاد می کنند: از فاصله های دور تا نزدیک — از کشف تهدید تا انهدام آن پیش از رسیدن به ناو.

یک نکته مهم در دفاع ناو هواپیمابر این است که این کشتی به تنهایی عمل نمی کند. ناوهای هواپیمابر در قالب گروه ضربت ناو هواپیمابر (Carrier Strike Group) عملیاتی می شوند که شامل چندین کشتی جنگی همراه — از جمله ناوشکن ها، کشتی های ضد موشک، رزم ناوها و زیردریایی های پشتیبان — است. این مجموعه با هماهنگی کامل به عنوان یک دیواره دفاعی چندلایه و چندبعدی علیه تهدیدات عمل می کند:

دفاع هوایی و ضد موشکی دوربرد

ناوشکن ها و رزم ناوهای همراه معمولاً به سامانه های دفاع هوایی پیشرفته مانند Aegis Combat System مجهزند که می توانند موشک های بالستیک و کروز، پهپادها و هواپیماها را در فواصل دور شناسایی و رهگیری کنند. این دفاع دوربرد باعث می شود که بسیاری از تهدیدها حتی پیش از رسیدن به محدودهٔ ناو هواپیمابر، کشف و هدف قرار گیرند.

مقابله با تهدیدات زیرآبی

زیردریایی های همراه و هواپیماهای ضد زیردریایی می توانند تهدیدات زیردریایی دشمن را شناسایی و خنثی کنند. با توجه به آنکه زیردریایی ها خطرات بالقوهٔ جدی برای ناوها در اعماق آب محسوب می شوند، این بخش از دفاع نیز حیاتی است.

شاید مهم ترین جزء دفاعی هر ناو هواپیمابر، هواپیماها و بالگردهایی هستند که از باند ناو به پرواز درمی آیند. این هواپیماها نقش های متعددی دارند:

این هواپیماها قادرند مسافت های بسیار طولانی را طی کنند و با اطلاع رسانی سریع به یک مرکز فرماندهی، نه تنها تهدید را گزارش کنند بلکه خود مستقیم وارد عملیات دفاعی شوند.

در کنار سلاح ها، ناوها از اقدامات پنهان سازی و تضعیف تهدیدات الکترونیکی بهره می برند تا مسیر کشف و هدف گیری را برای دشمن دشوار کنند:

این اقدامات باعث می شود موشک ها و حسگرهای دشمن نتوانند قفل دقیق روی ناو بزنند و احتمال برخورد به میزان زیادی کاهش یابد.

محافظت از یک ناو هواپیمابر مدرن بیش از هر چیز ترکیبی از فناوری، هماهنگی و نیروی انسانی آموزش دیده است. این دفاع نه فقط به سلاح های قوی بلکه به شبکه های پیشرفتهٔ هشدار و فرماندهی، هواپیماها و شناورها همراه و اقدامات غیرسلاحی وابسته است.

در نهایت، ناو هواپیمابر نه یک کشتی تنها، بلکه هستهٔ یک شبکهٔ دفاعی پیچیده استراتژیک است که در آن تهدیدات از دور شناسایی و خنثی می شوند و تنها در صورت عبور از همه لایه هاست که حتی یک خطر کوچک به آن نزدیک می شود.