فرارو اولین دور از مرحله جدید مذاکرات هسته ای ایران و آمریکا، روز جمعه 17 بهمن در مسقط و به صورت غیرمستقیم انجام شد. مذاکراتی که با توجه به شرایط امروز و تجربیات پیشین، تحلیلگران و اهالی سیاست با تردید به نتایج آن نگاه می کنند. جلسه بعدی گفتگوها در روزهای آینده برگزار خواهد شد. در این دور از مذاکرات که برخی آن را مسقط 2 می نامند، برای اولین بار جرد کوشنر، داماد رییس جمهور آمریکا و همچنین برد کوپر، فرمانده نیروهای مرکزی ارتش آمریکا سنتکام نیز حضور داشتند. حضوری که این مرحله را متفاوت از گفتگوهای ادوار و سال های پیشین می کند.

به گزارش فرارو، محتوای مذاکرات ابتدایی که هیئت های آمریکایی و ایرانی به میزبانی وزیر خارجه عمان انجام دادند به صورت رسمی مشخص نیست. اما با توجه به سابقه دو دهه ای این پرونده، اظهارنظرهای مقامات رسمی جمهوری اسلامی از جمله وزیر امور خارجه و برخی تحلیل ها و گزارش ها می توان گمانه زنی کرد چه مسائلی روی میز قرار گرفته است. ضمن این که با توجه به منتهی شدن مذاکرات غیرمستقیم پیشین به جنگ 12 روزه، برخی صاحب نظران نسبت به موفقیت این روش آن هم 7 ماه بعد از توقف درگیری نظامی، ابراز تردید می کنند.

چند رسانه خارجی مانند گاردین، دیروز در گزارش های خود اشاره کردند که ایران با همان مواضع پیش از جنگ 12 روزه به مذاکرات مسقط رفت. الجزیره هم این گفتگوها را برگی جدید در کتابی قدیمی خواند.

در حال حاضر سرنوشت بیش از 400 کیلوگرم اورانیوم 60 درصد در ایران، نامعلوم است. به طور طبیعی و با توجه به ماهیت این پرونده، موضوع سرنوشت این ذخایر روی میز قرار می گیرد. خروج ذخایر 60 درصد، تبادل آن با سوخت یا رقیق سازی از جمله سناریوهایی هستند که می تواند مطرح شده باشد. با توجه به این که عراقچی در مصاحبه آخر خود با الجزیره به این موضوع اشاره کرد که اورانیوم از ایران خارج نمی شود. او همچنین به این موضوع هم اشاره داشت که جمهوری اسلامی از حق غنی سازی دست نمی کشد. طبیعتاً این موضوع به عنوان یک خط قرمز از سوی تیم مذاکره کننده ایرانی ترسیم شده اما شیوه غنی سازی (توسط ایران یا کنسرسیوم چندملیتی) و درصد آن، به طور طبیعی یک موضوع فنی محسوب می شود. ایران تنها مسیر موجود برای حصول یک توافق را فرمول برجام یعنی پذیرش محدودیت های زماندار در ازای رفع تحریم می داند. به طور طبیعی مسئله تحریم های ایران، توقف اعمال تحریم های جدید و رفع تحریم های پیشین روی میز گذاشته شده است. یکی ازگمانه زنی ها این است که ایران ممکن است طرحی تجاری برای همکاری اقتصادی ارائه داده باشد. اما نکته قابل توجه این است که با توجه به تحریم های اولیه آمریکا علیه ایران، افراد و شرکت های این کشور نمی توانند با ایران کار کنند.

موضوع دیگر تهدید نظامی مستقیم و مکرر رییس جمهور آمریکا علیه ایران است. به دنبال رخ دادن اعتراضات در ایران، رییس جمهور آمریکا تهدیداتی علیه تهران مطرح و میزان نیروی نظامی خود در منطقه را به طرز چشمگیری افزایش داد. به طوری که برخی منابع مدعی شدند این میزان از تمرکز نیرو در خاورمیانه از ماه مارس 2003 و پیش از حمله به عراق تا کنون بی سابقه بوده است. مقامات جمهوری اسلامی بارها به صورت علنی اعلام کردند که در صورت حمله آمریکا، ایران از خود دفاع خواهد کرد و هدفش نیز پایگاه های آمریکایی در منطقه خواهد بود. عراقچی بار دیگر این موضوع را در گفتگویش با الجزیره تکرار کرد. با توجه به پررنگ بودن تهدید آمریکا علیه ایران، این موضوع نیز روی میز قرار گرفته است. به خصوص این که ایران به دنبال تضمین عدم سوءاستفاده آمریکا از این فرصت به دیپلماسی، برای انجام اقدامات نظامی، خرید زمان یا باز کردن پرونده های دیگر است.

ترامپ تا کنون تنها مقام آمریکایی بوده که درباره مذاکرات عمان اظهارنظر کرده است. او این مذاکرات را خیلی خوب و در پاسخ به سوال یک خبرنگار به این موضوع اشاره داشت که می تواند با ایران به توافقی صرفاً هسته ای برسد و شرطش این است که به هیچ وجه سلاح هسته ای در کار نباشد. تا لحظه تنظیم این گزارش، استیو ویتکاف و جرد کوشنر (داماد ترامپ) اظهارنظری در این باره نکردند. پیش از این مارکو روبیو، وزیر خارجه آمریکا به این موضوع اشاره کرده بود که توافق با ایران باید شامل برد موشک ها و حمایت از مقاومت نیز بشود.

یکی از مواردی که این بار بیشتر و پررنگ تر از مذاکرات قبل از جنگ 12 روزه مورد توجه قرار گرفت، مذاکرات غیرمستقیم ایران و آمریکا بود. از یک طرف، مستقیم یا غیرمستقیم بودن مذاکره موضوعی شکلی ست و صرفاً به ایران اختصاص ندارد. اما ایراد صاحب نظران این است که غیرمستقیم بودن مذاکرات یکی از شرط های گفتگو از سمت جمهوری اسلامی است و با توجه به مسائل و شرایطی که وجود دارد، روشی متناسب به نظر نمی آید. ایران و آمریکا در دوران بایدن هم غیرمستقیم و در عمان مذاکره می کردند. پنج دور مذاکره فروردین تا خرداد امسال هم غیرمستقیم بود. یکی از ایراداتی که به این روش گرفته می شود، زمانبر بودن آن به نسبت گفتگوی رو در روی هیئت های مذاکره کننده است.

کوروش احمدی، دیپلمات پیشین ایران در سازمان ملل معتقد است که این روش و گفتگوی صرف بر موضوع غنی سازی نتیجه ای در بر ندارد و به جنگ منتهی می شود. حسام الدین آشنا، استاد علوم سیاسی دانشگاه امام صادق می گوید مذاکره غیرمستقیم به معنی جنگ است. حسین موسویان، دیپلمات پیشین و استاد بازنشسته دانشگاه پرینستون هم می گوید شانس توافق با مذاکره مستقیم بیشتر و سریع تر است. او حتی یک قدم جلوتر می رود و معتقد است ایران و آمریکا می توانند در پایتخت های یکدیگر مذاکره کنند. در این سو گفته می شود که غیرمستقیم بودن مذاکرات اگرچه شرط ایران برای انجام گفتگو بوده اما به عنوان یک خط قرمز در نظر گرفته نمی شود. اگر طرف مقابل در گفتگو جدی و به دنبال توافق باشد، مذاکرات مستقیم نیز انجام خواهد شد.