صادرات جنگنده های پیشرفته، همیشه چیزی فراتر از یک معامله نظامی ساده بوده است. حالا روسیه با ثبت اولین صادرات عملیاتی سوخو 57، تنها جنگنده رادارگریز فعال خود، نه تنها به یک نقطه عطف صنعتی رسیده، بلکه نشان داده هنوز بازیگری جدی در بازار جهانی هواگردهای رزمی محسوب می شود. در مرکز این تحول، نام الجزایر بیش از هر کشور دیگری به چشم می آید.

الکساندر میخایف ، مدیرعامل شرکت روس آبارون اکسپورت، به تازگی اعلام کرده که جنگنده های سوخو 57 و سوخو 35 همچنان با استقبال قابل توجهی از سوی مشتریان بالقوه مواجه اند. به گفته او، آنچه بیش از همه توجه کشورها را جلب می کند، ترکیب فناوری پیشرفته با تجربه عملیاتی واقعی است؛ عاملی که در سال های اخیر به یکی از مهم ترین معیارهای بازار تسلیحات تبدیل شده است.

میخایف تاکید می کند که محصولات آزموده شده در شرایط جنگی در صدر فهرست تقاضا قرار دارند و در کنار جنگنده ها، طیفی گسترده از تانک ها، سامانه های پدافندی و بالگردهای تهاجمی نیز مورد توجه شرکای خارجی هستند.

تقریبا همزمان با این اظهارات، دو ویدیو از منابع الجزایری منتشر شد که برای نخستین بار حضور عملیاتی سوخو 57 در خدمت یک کشور خارجی را به طور تصویری تایید می کرد. پیش تر، در نوامبر 2025 گزارش شده بود که دست کم دو فروند از این جنگنده نسل پنجم وارد خدمت نیروی هوایی الجزایر شده اند؛ حالا این تصاویر، آن گزارش ها را به واقعیتی غیرقابل انکار تبدیل کرده اند.

این فروش، از چند جهت تاریخی است؛ سوخو-57 نخستین جنگنده نسل پنجمی است که خارج از ایالات متحده صادر می شود و الجزایر نیز به اولین دارنده چنین جنگنده ای در آفریقا، جهان عرب و میان کشورهایی با اکثریت مسلمان بدل شده است.

بر اساس گمانه زنی ها، سوخو 57های الجزایری جایگزین رهگیرهای افسانه ای MiG-25PD شده اند؛ هواپیماهایی که زمانی سریع ترین جنگنده های عملیاتی جهان بودند. قابلیت پرواز کروز هایپرسونیک، برد بالای درگیری هوا به هوا و توانایی عمل در محیط های به شدت محافظت شده، سوخو 57 را به جانشینی طبیعی برای ماموریت های پدافند هوایی دوربرد تبدیل کرده است.

حتی با تعداد محدود، سوخو 57 می تواند نقش یک تقویت کننده توان رزمی یا Force Multiplier را ایفا کند. این جنگنده به پنج رادار AESA مجزا مجهز است که در بخش های مختلف بدنه توزیع شده اند و امکان رهگیری همزمان ده ها هدف را فراهم می کنند؛ قابلیتی که به مراتب فراتر از توان راداری سایر جنگنده های ناوگان الجزایر است.

در کنار آن، ترکیب رادارگریزی، جنگ الکترونیک پیشرفته و توان نفوذ در حریم هوایی متخاصم، به این کشور اجازه می دهد حتی با تعداد اندک برتری کیفی محسوسی ایجاد کند.

اگرچه عدد رسمی خرید اولیه حدود 14 فروند عنوان می شود، اما انتظار می رود که الجزایر در ادامه سفارش های بیشتری برای جایگزینی بخشی از ناوگان سوخو 30MKA و میگ 29 خود ثبت کند. وادیم بادخا ، مدیرعامل شرکت هواپیماسازی متحد روسیه تایید کرده که این جنگنده ها وارد خدمت شده اند و مشتری از عملکرد آن ها رضایت دارد.

در کنار سوخو 57، نباید نقش سوخو 35 را در احیای صادرات نظامی روسیه نادیده گرفت. این جنگنده نسل چهار عاملی کلیدی در معکوس شدن روند نزولی صادرات تسلیحات روسیه پس از سال 2022 بوده است. تحویل 18 فروند سوخو 35 به الجزایر در اوایل 2025، به همراه سفارش های بزرگ ایران و اتیوپی، مجموع صادرات این مدل را به حدود 96 فروند رسانده؛ رقمی که یک موفقیت کم سابقه برای این برنامه محسوب می شود.

با وجود این موفقیت ها، آینده صادرات سوخو 35 و حتی سوخو 57 همچنان زیر سایه تهدید تحریم های غرب قرار دارد. کشورهایی مانند مصر و اندونزی، علی رغم امضای قرارداد، به دلیل همین فشارها از خرید سوخو 35 عقب نشینی کردند. با این حال، برخی کشورها در سال های اخیر توانسته اند اقتصاد خود را تا حدی در برابر تحریم ها مقاوم کنند؛ موضوعی که می تواند دایره مشتریان بالقوه را دوباره گسترش دهد.

در میان همه گزینه ها، هند مهم ترین فرصت صادراتی پیش روی سوخو 57 محسوب می شود. مذاکرات برای تولید تحت لیسانس حداقل 140 فروند از این جنگنده به مراحل فنی پیشرفته ای رسیده و حتی صحبت از توسعه یک نسخه بسیار سفارشی سازی شده مطرح است. موفقیت صادرات به الجزایر، بدون تردید جذابیت این گزینه را برای دهلی نو افزایش داده است.