فرارو- اریکا گرین، خبرنگار بخش بین الملل روزنامه نیویورک تایمز.

به نقل از روزنامه نیویورک تایمز، دونالد ترامپ، رییس جمهور ایالات متحده، با انتشار ویدیویی آشکارا نژادپرستانه که در آن باراک اوباما، رییس جمهور پیشین و میشل اوباما به شکلی توهین آمیز و در قالب تصویر میمون به نمایش درآمده بودند، موجی از اعتراض های عمومی را برانگیخت؛ ویدیویی که اگرچه ساعاتی بعد و در پی فشارها حذف شد، اما ترامپ حتی پس از آن نیز کوچک ترین نشانی از عذرخواهی یا پذیرش خطا بروز نداد.

این کلیپ تنظیم شده بر ترانه The Lion Sleeps Tonight در بخش پایانی یک ویدیوی 62 ثانیه ای گنجانده شده بود؛ ویدیویی که به ترویج نظریه های توطئه درباره انتخابات ریاست جمهوری 2020 می پرداخت. انتشار آن بخشی از مجموعه لینک هایی بود که ترامپ اواخر شامگاه پنج شنبه در حساب هایش بازنشر کرد؛ اقدامی که منتقدان آن را ادامه الگویی دیرپا در رفتار سیاسی او می دانند: بازتولید تصاویر و ادبیات تحقیرآمیز علیه سیاه پوستان آمریکایی و دیگر گروه های اجتماعی.

دونالد ترامپ روز جمعه، در گفت وگو با خبرنگاران داخل هواپیمای ریاست جمهوری ایرفورس وان ، تلاش کرد خود را از تبعات این اقدام کنار بکشد. او مدعی شد تنها بخش ابتدایی ویدیو را دیده و گفت: من فقط اولش را دیدم؛ درباره تقلب انتخاباتی در جایی مثل جورجیا بود. کل ویدیو را ندیدم. او سپس مسئولیت را به طور ضمنی متوجه دیگران کرد و توضیح داد که لینک را برای انتشار به افراد دیگری داده است. ترامپ گفت: من لینک را به آدم ها دادم. معمولاً آن ها کلش را بررسی می کنند، اما ظاهراً این بار کسی این کار را نکرد. با این همه، هنگامی که از او خواسته شد واکنشی همراه با پشیمانی نشان دهد، نه تنها از عذرخواهی سر باز زد، بلکه با قاطعیت گفت: نه، من اشتباهی مرتکب نشدم.

واکنش کاخ سفید به ویدیوی جنجالی منتشرشده از سوی دونالد ترامپ در طول همان روز، مسیری پرنوسان و معنادار را طی کرد: نخست سرسختی و انکار، سپس عقب نشینی محتاطانه و در نهایت بازگشت به موضع پافشاری. این رفت وآمد موضعی، تصویری گویا از دولتی ترسیم کرد که تلاش می کند در برابر موج گسترده خشم عمومی از جمله در میان اعضای حزب خود رییس جمهور خسارت سیاسی را مهار کند.

این ویدیو به روشنی با سابقه طولانی ترامپ در به کارگیری ادبیات تحقیرآمیز درباره افراد رنگین پوست، زنان و مهاجران همخوان بود؛ سابقه ای که در آن، باراک اوباما و همسرش میشل اوباما سال هاست به طور ویژه هدف حملات لفظی و نمادین او قرار دارند. در سراسر دوران ریاست جمهوری ترامپ، تصاویر، نمادها و شعارهای نژادپرستانه به حضوری عادی در وب سایت ها و حساب های رسمی دولتی تبدیل شده اند؛ به گونه ای که کاخ سفید، وزارت کار و وزارت امنیت داخلی، همگی در مقاطعی مطالبی منتشر کرده اند که بازتاب دهنده پیام های برتری طلبانه سفیدپوستان بوده است.

با این حال، ویدیوی اخیر به شکلی خاص حساسیت برانگیز شد و به نظر می رسید دستگاه ریاست جمهوری را غافلگیر کرده باشد. نمایش آقا و خانم اوباما در قالب میمون، بازتولید یکی از کهن ترین کلیشه های نژادپرستانه است؛ کلیشه ای که در گذشته توسط برده فروشان و حامیان تفکیک نژادی برای غیرانسانی جلوه دادن سیاه پوستان و توجیه خشونت به کار می رفت.

در نخستین واکنش رسمی، کارولین لویت، سخنگوی مطبوعاتی رییس جمهور، انتقادها را بی اهمیت جلوه داد و هیچ تلاشی برای فاصله گذاری رییس جمهور از محتوای ویدیو نشان نداد. او صبح جمعه گفت: این ویدیو برگرفته از یک میم اینترنتی است که رییس جمهور ترامپ را به عنوان پادشاه جنگل و دموکرات ها را به عنوان شخصیت هایی از شیرشاه نشان می دهد. لطفاً این خشم ساختگی را کنار بگذارید و امروز درباره چیزی گزارش دهید که واقعاً برای مردم آمریکا اهمیت دارد.

اما این خط دفاعی دیری نپایید. در ادامه روز، صداهای انتقادی روشنی از میان جمهوری خواهان کنگره به گوش رسید؛ سیاستمدارانی که معمولاً از انتقاد علنی از رییس جمهور پرهیز می کنند و به ندرت با لحنی به این تندی، او را مورد سرزنش قرار می دهند. همین شکاف، بیش از خود ویدیو، نشان داد که بحران نه فقط اخلاقی، بلکه سیاسی است و کنترل آن برای کاخ سفید، آسان نخواهد بود.

واکنش ها به ویدیوی جنجالی رییس جمهور، این بار از مرز انتقادهای معمول عبور کرد و به قلب اردوگاه جمهوری خواهان رسید. تیم اسکات، سناتور جمهوری خواه کارولینای جنوبی، تنها سناتور سیاه پوست حزب و از متحدان نزدیک دونالد ترامپ، در شبکه اجتماعی ایکس نوشت که امیدوار است این پست جعلی باشد، چون نژادپرستانه ترین چیزی است که تا به حال از این کاخ سفید دیده ام . او صریح تاکید کرد: رییس جمهور باید آن را حذف کند.

اهمیت این موضع گیری تنها در لحن تند آن نبود. اسکات ریاست کمیته ملی سناتوری جمهوری خواهان را بر عهده دارد؛ بازوی انتخاباتی حزب که مأموریت اصلی اش حفظ اکثریت جمهوری خواهان در سناست؛وظیفه ای حیاتی در آستانه انتخابات میان دوره ای ماه نوامبر. انتقاد علنی او، نشانه ای کم سابقه از نگرانی عمیق در سطوح بالای حزب تلقی شد.

این واکنش تنها به اسکات محدود نماند. مایک لاولر، نماینده جمهوری خواه نیویورک، پست رییس جمهور را غلط و به شدت توهین آمیز خواند. مایکل آر. ترنر، نماینده اوهایو، تصاویر نژادپرستانه از اوباماها را توهین آمیز، دلخراش و غیرقابل قبول توصیف کرد. راجر ویکر، سناتور می سی سی پی، حتی یک گام فراتر رفت و گفت رییس جمهور باید آن را حذف کند و عذرخواهی کند .

پس از آن که این پست حدود 12 ساعت در دسترس عموم قرار داشت، ترامپ سرانجام آن را حذف کرد؛ عقب نشینی ای معنادار از سوی رییس جمهوری که سال هاست به تحقیر افراد رنگین پوست متهم بوده و معمولاً در برابر فشارها عقب نمی نشیند. با تداوم موج انتقادها، حلقه نزدیکان ترامپ با دفاع از شخصیت رییس جمهور و نسبت دادن انتشار ویدیو به یک کارمند ناشناس تلاش کردند بار مسئولیت را از دوش او بردارند. یکی از کشیشان نزدیک به ترامپ مدعی شد که روز جمعه مستقیماً با او گفت وگو کرده و ترامپ تأکید کرده است که ویدیو را شخصاً منتشر نکرده و خود نیز تصاویر آن را غلط، توهین آمیز و غیرقابل قبول می داند.

رییس جمهور ایالات متحده به طور منظم از شبکه اجتماعی تروث سوشال به عنوان تریبون اصلی بیان دیدگاه هایش استفاده می کند؛ حسابی که دسترسی به آن تنها در اختیار خود او و حلقه ای کوچک از مشاوران مورد اعتمادش است. محتوای این صفحه، آمیزه ای از اعلام مواضع سیاسی، لفاظی های تند سیاسی و—به گونه ای فزاینده میم ها و ویدیوهای دیپ فیک تولیدشده با هوش مصنوعی است. کاخ سفید، در مواجهه با انتقاد از چنین محتواهایی، معمولاً یکی از سه مسیر آشنا را برمی گزیند: یا موضع خود را تندتر می کند، یا موضوع را به شوخی می گیرد یا منتقدان را متهم می کند که ظرفیت شوخی ندارند. این الگو پیش تر نیز بارها تکرار شده است.

در ماه اکتبر نیز دونالد ترامپ ویدیویی تولیدشده با هوش مصنوعی منتشر کرد که در آن حکیم جفریز، نماینده نیویورک و رهبر دموکرات های مجلس نمایندگان، با سبیلی جعلی و کلاه مکزیکی سومبررو به تصویر کشیده شده بود؛ تصویری که جفریز آن را نژادپرستانه و متعصبانه خواند. با این حال، جی.دی. ونس، معاون رییس جمهور، واکنش متفاوتی نشان داد و گفت به نظر او این ویدیو خنده دار است و دولت فقط در حال خوش گذرانی است.

اما این بار، ماجرا مسیر دیگری پیمود. داگ های، استراتژیست حزب جمهوری خواه می گوید واکنش اخیر جمهوری خواهان به ویدیوی جنجالی، غیرمعمول بوده است. به گفته او، کاخ سفید دریافت که چه اشتباه عظیمی مرتکب شده و این آگاهی زمانی حاصل شد که نمایندگان منتخب جمهوری خواه، برای یکی از معدود دفعاتی که تاکنون دیده ایم، مستقیماً در برابرشان ایستادند . در میانه این هیاهو، سکوت نیز خود به پیامی بدل شد. سخنگوی خانواده اوباما از هرگونه اظهارنظر درباره این ویدیو خودداری کرد.

حملات دونالد ترامپ به باراک اوباما سابقه ای طولانی دارد؛ دشمنی ای که دست کم به سال 2011 بازمی گردد، زمانی که ترامپ به یکی از چهره های اصلی ترویج نظریه توطئه دروغین تولد تبدیل شد؛ ادعایی که تلاش می کرد با زیر سؤال بردن محل تولد اوباما، مشروعیت ریاست جمهوری او را مخدوش کند. این خط حمله، سال ها بعد نیز با ابزارهای تازه ادامه یافت. سال گذشته، ترامپ ویدیویی تولیدشده با هوش مصنوعی منتشر کرد که در آن اوباما ابتدا در دفتر بیضی کاخ سفید بازداشت می شد و سپس در صحنه ای دیگر، پشت میله های زندان دیده می شد.

در تمام این سال ها، اوباماها به ندرت وارد این مجادله شده اند و اغلب ترجیح داده اند سکوت کنند. اما میشل اوباما در سخنرانی خود در همایش ملی دموکرات ها در سال 2024، این سکوت را شکست و با صراحتی کم سابقه، از تجربه هدف قرار گرفتن توسط نژادپرستی ترامپ سخن گفت. او در آن سخنرانی گفت: سال ها دونالد ترامپ هر کاری از دستش برمی آمد انجام داد تا مردم را از ما بترساند. نگاه محدود و تنگ نظرانه او به جهان باعث می شد از وجود دو انسان سخت کوش، بسیار تحصیل کرده و موفق که اتفاقاً سیاه پوست بودند احساس تهدید کند. او سپس تاکید کرد: این همان حقه قدیمی اوست؛ پافشاری بر دروغ های زشت، زن ستیزانه و نژادپرستانه، به جای ارائه ایده ها و راه حل های واقعی که بتواند زندگی مردم را بهتر کند.

این ارزیابی، از نگاه برخی تاریخ نگاران نیز چندان دور از واقعیت نیست. داگلاس برینکلی، تاریخ نگار برجسته ریاست جمهوری، ویدیوی اخیر را چیزی جز نژادپرستی عریان و زمخت ندانست که به گفته او، از کهنه ترین و تحقیرآمیزترین کلیشه های قابل تصور علیه سیاه پوستان استفاده می کند.

در سطحی گسترده تر، استفاده روزافزون ترامپ از محتوای تولیدشده با هوش مصنوعی، به انتقال گفتمانی کمک کرده است که زمانی در حاشیه فضای سیاسی قرار داشت و اکنون به متن جریان اصلی راه یافته است. هر روز، صدها کاربر ناشناس هزاران تصویر و ویدیو تولید می کنند که در آن ها وفاداری خود به دولت ترامپ را به نمایش می گذارند و مخالفان رییس جمهور را به تمسخر می گیرند؛ محتواهایی که اغلب خام، زننده و گاه آشکارا نژادپرستانه اند.

ویدیویی که ترامپ پنج شنبه بازنشر کرد، در بخش های ابتدایی خود به مرور نظریه های توطئه درباره انتخابات 2020 می پردازد. این ویدیو نخستین بار در جریان رویدادی در سال 2021 پخش شد که توسط مایک لیندل، مدیرعامل شرکت مای پیلو و از پرکارترین مروّجان اطلاعات نادرست درباره آن انتخابات، برگزار شده بود. راوی ویدیو فیل والدرون است؛ سرهنگ بازنشسته ارتش که به دلیل نقش آفرینی در تلاش ها برای لغو نتیجه انتخابات 2020، از سوی کمیته ششم ژانویه احضار شده بود.

در بخش پایانی، ویدیو به کلیپی مونتاژشده می رسد که باراک اوباما و همسرش را هدف قرار می دهد؛ کلیپی که به نظر می رسد برگرفته از ویدیویی باشد که ماه اکتبر توسط کاربری در شبکه اجتماعی ایکس با عنوان رییس جمهور ترامپ: پادشاه جنگل منتشر شده بود. در آن ویدیو، شماری از چهره های سرشناس دموکرات از جمله هیلاری کلینتون، الکساندریا اوکاسیو-کورتز، جوزف آر. بایدن جونیور و کامالا هریس به شکل حیوانات مختلف نمایش داده می شوند، در حالی که ترامپ در قالب یک شیر به تصویر کشیده شده است. ویدیو با صحنه ای پایان می یابد که در آن حیوانات در برابر ترامپ تعظیم می کنند. (ترامپ تنها همان بخش از این ویدیو را بازنشر کرد که در آن اوباماها به صورت میمون نشان داده می شوند.

کوئنتین جیمز، از بنیان گذاران کالکتیو پک، نهادی که مأموریت آن کمک به انتخاب مقامات سیاه پوست در ایالات متحده است در اظهاراتی گفت: این که یک رییس جمهور مستقر اکنون از هوش مصنوعی برای بازتولید همان تصاویر غیرانسانی کننده ای استفاده می کند که در تبلیغات قرن نوزدهم رواج داشت، باید هر آمریکایی را فارغ از گرایش حزبی به شدت نگران کند. این سلب انسانیت از سیاه پوستان برای سرگرمی سیاسی است.