صابر گل عنبری، تحلیلگر خاورمیانه و جهان عرب، در کانال تلگرامی خود نوشت: یک روز پس از مذاکرات مسقط و ساعاتی بعد از اظهارات ترامپ درباره آن، نتانیاهو سفر خود به آمریکا را یک هفته جلو انداخت. او قرار است سه شنبه عازم واشنگتن شود و چهارشنبه با رییس جمهور آمریکا دیدار کند.

نتانیاهو قرار بود برای شرکت در اجلاس سالانه آیپک، لابی قدرتمند اسراییل (18 تا 22 ماه جاری میلادی) به آمریکا سفر کند که به موازات اولین نشست شورای صلح غزه برگزار می شود. اما ظاهرا تحولات مرتبط با مذاکرات میان ایران و آمریکا عامل اصلی این تصمیم بوده است.

در بیانیه دفتر نتانیاهو تأکید شده است که هرگونه مذاکره با ایران باید شامل محدودسازی برنامه موشکی بالستیک و توقف حمایت از محور ایران در منطقه باشد.

با این حال، روزنامه یدیعوت آحرونوت به نقل از یک مقام آگاه گزارش داده که نتانیاهو در دیدار با ترامپ شروط گسترده تری را مطرح خواهد کرد؛ از جمله لغو کامل برنامه هسته ای ایران، توقف کامل غنی سازی اورانیوم، انتقال ذخایر اورانیوم به خارج از کشور، دسترسی آزاد و بدون محدودیت بازرسان به هر مکان مشکوک در ایران و همچنین کاهش برد موشک ها به 300 کیلومتر.

از منظر وجود یاعدم وجود اختلاف نظر میان نتانیاهو و ترامپ در دو قالب خوشبینی و بدبینی به این سفر می پردازم. در قالب نخست، این سفر شتاب زده احتمالا دستکم دو دلیل اصلی دارد. نخست، نگرانی نتانیاهو از محدود شدن دستور کار مذاکرات به پرونده هسته ای ایران است؛ موضوعی که ترامپ نیز روز شنبه به آن اشاره کرد. نتانیاهو ظاهرا این روند را مغایر با تفاهم های قبلی خود با ترامپ می داند و تلاش می کند در سفر پیش رو مسیر مذاکرات را تغییر دهد.

در این زمینه چه بسا رییس جمهور آمریکا با توجه به برجستگی پرونده هسته ای ایران در جهان، ترجیح می دهد ابتدا این موضوع را حل وفصل کند و به توافقی دست یابد که با برجام متفاوت باشد تا در امر تصویرسازی به او در آمریکا در مقابل اوباما و بایدن و در جهان کمک کند.

افزون بر این، در رقابت لابی گری در آمریکا میان اسراییل و برخی کشورهای منطقه، بعید نیست که این کشورها توانسته باشند ترامپ را متقاعد کنند که دستکم در مقطع کنونی، برای کاهش تنش مذاکرات بر پرونده هسته ای متمرکز شود.

این رویکرد اما با خواست اسراییل همخوانی ندارد. تل آویو بیشتر بر اساس قاعده یا همه یا هیچ عمل می کند و برخلاف واشنگتن، برنامه موشکی ایران را تهدیدی جدی تر از برنامه هسته ای می داند. از این منظر، حتی می توان گفت اگر فرضا تمرکز مذاکرات بر موضوع موشکی بود، اسراییل شاید با آن کنار می آمد.

عامل دوم فراتر از محتوای مذاکرات است. گویا اسراییل و نتانیاهو که انتظار جنگ علیه ایران را داشتند، اکنون با نشانه هایی از تغییر فضا از گزینه نظامی به مسیر دیپلماسی مواجه شده اند. شاید نخست وزیر اسراییل بر این باور باشد که ترامپ از بیم پیامدهای یک جنگ گسترده و خروج اوضاع از کنترل، در حال فاصله گیری از گزینه نظامی است.

بر این اساس، سفر نتانیاهو دو هدف عمده را دنبال می کند: نخست، پافشاری بر جنگ و تلاش برای کاهش نگرانی های ترامپ درباره تبعات آن. دوم، جلوگیری از محدود شدن دستور کار مذاکرات به پرونده هسته ای و تحمیل خطوط قرمز اسراییل در این پرونده و سایر موضوعات.

در این مسیر، بعید نیست نتانیاهو و موساد از روش های خاص خود از جمله اسناد برای اثرگذاری بر ترامپ استفاده کنند.

اولویت اصلی تل آویو آغاز یک جنگ گسترده علیه ایران توسط خود آمریکاست، اما احتمال دارد که برای قانع کردن ترامپ، پیشنهاد وقوع جنگ بنام اسراییل را مطرح کند.

احتمالا نتانیاهو به این جمع بندی رسیده که اسراییل پس از حمله آمریکا، هدف حمله ایران قرار خواهد گرفت؛ از این رو، شاید ترجیح دهد که جنگ در عین مشارکت عملی آمریکا، اما در سطح اعلامی به نام اسراییل ثبت شود، تا ناوها و پایگاه های آمریکا مستقیما هدف قرار نگیرند و تهدیدی متوجه تنگه هرمز و مسیرهای انرژی نشود و این گونه پیامدهای جنگ کنترل شود.

اما انگیزه دیگر سفر نتانیاهو می تواند پرهیز از مشارکت در نشست شورای صلح غزه باشد. اگر او تا زمان برگزاری این نشست در آمریکا بماند، این عامل منتفی می شود، اما ملاحظات خاص نتانیاهو درباره این شورا خود عاملی برای خودداری از شرکت در نشست است.

همچنین، با توجه به حضور برخی رهبران منطقه در این نشست، بعید نیست نگرانی از تأثیرگذاری بیشتر آن ها بر ترامپ درباره نحوه تعامل با ایران در تصمیم نتانیاهو دخیل بوده باشد.

در کل، نتانیاهو تاثیر خاص خود را بر ترامپ خواهد گذاشت و اگر مساله هسته ‎ای صرفا دستور کار مذاکرات بماند، بعید است که ترامپ دستکم از خطوط قرمز خود و اسراییل در این باره کوتاه بیاید.

در کنار آن هم هنوز احتمال جنگ بیشتر از موفقیت دیپلماسی است.

در یادداشت بعدی به این سفر از خاستگاهی بدبینانه خواهم پرداخت.