معاون میراث فرهنگی پس از دیداری از که بازار به آتش کشیده شده رشت داشت، با اعلام این که 420 مغازه نابود و بیش از 5 هزار میلیارد تومان خسارت برآورد شده است، گفت: بازار رشت با سرعت و دقت احیا می شود.

به گزارش ایسنا، علی دارابی، قائم مقام وزیر میراث فرهنگی، گردشگری و صنایع دستی و معاون میراث فرهنگی پس از بازدیدی که از بازار رشت داشت، یادداشتی از مشاهدات و گزارش هایی که دریافت کرده بود، نوشت که در بخشی از آن، که با عنوان در سوگ بازار تاریخی رشت منتشر شده، آمده است: بازار تاریخی رشت بزرگترین بازار رو باز ایران بود. 24 هکتار که در 14 کاروانسرا با راسته هایی متصل به هم که روایتگر زندگی، معیشت، تاریخ، شغل، اقتصاد و امید مردم رشت در طول تاریخ بوده است.

دیرینگی بازار تاریخی رشت به عهد صفویه باز می گردد. اما رونق و تاریخچه اصلی آن از دوره قاجار آغاز می شود. این بازار در طول تاریخ بارها شاهد آسیب و تخریب بوده است؛ دوره کریم خان زند، آقا محمد خان قاجار، آخرین آن حریق و آتش سوزی در سال 1383 بوده است. اما این بار شدت، حجم تخریب و ویرانی اصلاً قابل مقایسه با گذشته نیست. راسته کتاب فروشان، میخ فروشان، بازار قیصریه فخر، بازار طاقی بزرگ، بازار طاقی کوچک، بازار ملک، بخش های اصلی است که تخریب شد.

در سفربه استان گیلان روز شنبه 18 بهمن 1404 به همراه دکتر حق شناس، استاندار گیلان، جمعی از مسئولان استانی و نمایندگان اصناف و کسبه از بازار تاریخی رشت، بازدید کردم. بیش از 5 هزار میلیارد تومان برآورد میزان خسارت است!؟ سه کاروانسرای تاریخی که در مالکیت بخش خصوصی، آستان قدس رضوی و اوقاف است، همه به شدت آسیب دیده و دچار تخریب شده است.

در نشست صمیمی که من و استاندار محترم و اعضای شورای فنی و راهبردی بازار تاریخی رشت [که در همین سفر احکام آنها ابلاغ و مشغول فعالیت شدند [حضور داشتند، نمایندگان اصناف، مطالبات و تقاضاهای خود را بیان کردند. حرف اصلی آنها این بود: سرعت عمل در بازسازی و مرمت .

من با بازاریان و کسبه ابراز همدردی کردم و تأثر و تأسف عمیق خود و همکارانم را از تحریب بازار و از بین رفتن امکان کسب و کار آنان اعلام کردم و گفتم: اطمینان داشته باشید مجموعه دولت و سایر نهادهای مسئول به ویژه وزارت میراث فرهنگی، گردشگری و صنایع دستی در حوزه مأموریت و اختیارات خود با سرعت و دقت به وظایف خود همت خواهد گماشت.

تشکیل شورای راهبردی و فنی برای نظارت بر مرمت و بازسازی برابر ملاحظات میراث فرهنگی، تعیین مشاور، انتخاب مدیر پروژه، استقرار دفتر و اتاق فرماندهی وضعیت در حوزه میراث و شهرداری در بازار با مشارکت فعال ذی نفعان و کسبه و بازاریان در بازسازی و مرمت، مطالبه از نهادهای ذی ربط مثل آستان قدس رضوی، اوقاف برای ایفای مسئولیت های خود، درخواست بودجه و اعتبار ویژه برای بازسازی ومرمت از دولت و بانک ها از عمده ترین مصوبات این سفر بود.

بازسازی و مرمت بازار تاریخی رشت فراتر از توانایی و ظرفیت استان است و نیازمند عزم واقدام ملی از سوی دولت است.

هادی حق شناس، استاندار گیلان نیز در همان سفر دارابی، معاون میراث فرهنگی گفته بود: بازار رشت خاطرات نوستالژیکی برای مردم دارد و تا الان (18 بهمن) که 27 روز از آتش سوزی بازار رشت گذشته است، جلسات متعددی برای تعیین تکلیف وضعیت کسبه با حضور نماینده بازاریان برگزار شده است. دنبال این هستیم بازار به گونه ای ساخته شود که زیرساخت های آب، برق و تلفن در دسترس باشد تا اگر چنین اتفاقی مجدد رخ داد شاهد چنین فاجعه ای نباشیم. تاکنون هم بخش اصلی کار انجام شده و تلاش ها و پیگیری ها ادامه دارد تا در کوتاه ترین زمان بازسازی شود.

او با اشاره به پیشرفت نقشه برداری از بخش اعظم بازار و تداوم نقشه برداری از راسته میخ فروشان، اظهار کرده است: براساس گزارش مشاور طرح تاکنون در بازار طاقی، کتابفروشان و بازار فخر نقشه برداری انجام گرفته و همچنان در حال انجام است، در این راستا 330 عرصه شناسایی شده که 370 بهره بردار دارد که شامل 600 سطح (زیرزمین و طبقات) می شود.

علیرضا ایزدی، مدیرکل ثبت و حریم آثار، حفظ و احیای میراث معنوی، تاریخی و طبیعی وزارت میراث فرهنگی، گردشگری و صنایع دستی که اواخر دی ماه وضعیت این بازار را ارزیابی کرده، گفته بود: بازار رشت که در دهه هشتاد به ثبت ملی رسیده، دارای سه سرای سنتی ملک، طاق کوچک و طاق بزرگ متعلق به دوره قاجار و پهلوی اول است. متأسفانه آتش به هسته مرکزی سرایت کرد و 350 مغازه و بخش های عمده این سراها به طور کامل دچار حریق شدند. سازه این بناها به دلیل معماری بومی و سقف های چوبی، دچار مشکلات عدیده ای شده است.

به گفته ایزدی، این بافت نه تنها ارزش فرهنگی، بلکه هویت تاریخی شهر رشت را نیز نشان می دهد و با توجه به ضعف ساختاری بسیاری از ابنیه، احتمال دوام مجدد آن ها بسیار پایین است و نیاز به بررسی دقیق و اقدامات فوری وجود دارد.

درباره انجام اقدام فوری و سریع تر در بازار رشت، چندی پیش نیز جبار کوچکی نژاد، نماینده رشت در مجلس شورای اسلامی تذکرهایی داده و با اشاره به سرگردانی کاسبان بازار رشت، گفته بود: انتظار می رود که رییس مجلس تذکری داده تا بیمه به تکالیف خود عمل کند. که محمدباقر قالیباف، رییس مجلس شورای اسلامی هم در پاسخ به این تذکر، گفته بود که حتما این موارد را پیگیری خواهم کرد.

با این حال، تاکید بر اقدام فوری و سریع یا طرحی که استانداری گیلان برای احیای بازار رشت دارد و در حضور مسئولان میراث فرهنگی به آن اشاره کرده است، نگرانی هایی را نسبت به تغییر هویت این بازار نوستالژیک، در جریان بازسازی های آن، ایجاد کرده است.