فرارو- در دنیایی که از افراد انتظار می رود همیشه برجسته، موفق و متفاوت باشند، فشار پنهانی برای خاص بودن می تواند به منبعی جدی از اضطراب و نارضایتی در روابط و زندگی فردی تبدیل شود.

به نقل از سایکولوژی تودی، بسیاری از بزرگسالان کارآمد و موفق، زمانی که به روان درمانی مراجعه می کنند، باور دارند میل شدیدشان به خاص بودن یک نقطه قوت است. آن ها این انگیزه را موتور پیشرفت، موفقیت شغلی و تمایز اجتماعی خود می دانند. اما با گذشت زمان، اغلب روشن می شود که این نیاز افراطی به استثنایی بودن، نه از اعتمادبه نفس سالم، بلکه از ترسی عمیق تر ریشه می گیرد: ترس از معمولی بودن و در نتیجه، دوست داشتنی نبودن.

ربکا، وکیل موفقی در اوایل دهه سوم زندگی اش، در یکی از جلسات درمانی خود گفت: وقتی وارد یک رابطه عاطفی می شوم، دائماً نیاز دارم طرف مقابلم به من ثابت کند که برایش خاص هستم. اگر این تأیید را نگیرم، خیلی زود علاقه ام را از دست می دهم. مدتی است این موضوع برای خودم هم گیج کننده شده.

کودکی ربکا نقش مهمی در شکل گیری این الگو داشت. مادر او زمانی که ربکا عملکرد درخشانی داشت، به شدت او را تحسین می کرد. اما هر وقت نمره هایش عالی نبود یا نیازهای معمول انسانی اش را نشان می داد، مادرش از نظر عاطفی فاصله می گرفت. ربکا خیلی زود یک پیام نانوشته اما قدرتمند را آموخت: یا استثنایی باش، یا نامریی.

افرادی که در کودکی یاد می گیرند برای دریافت عشق باید عملکرد خوبی داشته باشند، در بزرگسالی به طور خاص در برابر پدیده ای به نام بمباران عشقی یا love-bombing آسیب پذیرند. از آنجا که این الگو در سال های اولیه زندگی ربکا شکل گرفته بود، او به طور کامل آگاه نبود که نیازش به خاص بودن یک الگوی ناخودآگاه است. به این ترتیب، روابط عاطفی بزرگسالی او اغلب بازتابی از همان رابطه ناسالم والد کودک بود؛ رابطه ای که در آن، تحسین تنها در صورت برجسته بودن و متفاوت بودن به دست می آمد.

در روند درمان، به تدریج به ربکا کمک شد تا نسبت به احساساتش در لحظاتی که بیش از حد تأیید می شد یا احساس ویژه بودن می کرد، آگاه تر شود. او گفت: وقتی رییس ام از زحمتم قدردانی می کند، حس فوق العاده ای دارم، اما این احساس خیلی زود از بین می رود. با دقت بیشتر، ربکا متوجه شد موفقیت هایش تنها آرامش موقتی ایجاد می کنند و خلأ آشنایی که سال ها با آن زندگی کرده، دوباره بازمی گردد.

او در ناخودآگاه خود، معمولی بودن را معادل بی ارزشی می دانست. هرچه بیشتر تجربه های عاطفی اش، به ویژه در کنار افرادی که حس خاص بودن را در او فعال می کردند، بررسی شد، روشن تر شد که چه اندازه برای دریافت این حس، خود را به زحمت می اندازد و نقش بازی می کند.

پژوهشی که در سال 2015 توسط ادی بروملمن و همکارانش انجام شد و 565 کودک را به مدت 18 ماه دنبال کرد، نشان داد احتمال شکل گیری خودشیفتگی در کودکانی بیشتر است که والدین شان آن ها را بیش از حد ارزش گذاری می کنند؛ به آن ها می گویند از دیگران برترند و شایسته رفتار ویژه هستند. در مقابل، کودکانی که عزت نفس سالم تری داشتند، والدینی داشتند که فارغ از میزان موفقیت، به طور مداوم محبت و گرمی نشان می دادند.

تفاوت اساسی این دو گروه در پیام درونی شده آن ها بود: کودکان خودشیفته می آموختند من از دیگران بهترم ، اما کودکانی با عزت نفس سالم یاد می گرفتند من همان طور که هستم، ارزشمندم . ربکا هرگز در کودکی به یک حس پایدار از ارزشمندی نرسیده بود، بنابراین در بزرگسالی آن را بیرون از خود جست وجو می کرد؛ از طریق شریک عاطفی فوق العاده و دریافت مداوم تأیید.

او در جلسات روانشناسی خود بارها تکرار می کرد: فقط دلم می خواهد کسی را پیدا کنم که من را به خاطر خودم دوست داشته باشد. اما هر بار که تلاش می کرد در رابطه ای آسیب پذیر باشد، دچار وحشت می شد. احساس معمولی بودن برای او به معنای فراموش شدنی بودن بود و در نهایت، ناخودآگاه روابطش را تخریب می کرد.

با تمرکز بر تجربه های لحظه ای، ربکا کم کم توانست الگوهای رفتاری خود را در همان لحظه وقوع ببیند. همین آگاهی، به او کمک کرد نیاز افراطی اش به خاص بودن را آرام آرام رها کند.

ارزشمندی می تواند در ارتباط با دیگران یافت شود؛ حتی با آدم های باثبات، قابل پیش بینی و نه چندان هیجان انگیز. پذیرش معمولی بودن به معنای انکار تفاوت ها و استعدادها نیست؛ همه ما توانایی هایی داریم که دیگران ندارند. اما این پذیرش، فشار دائمی برای درخشش به منظور دریافت عشق را کاهش می دهد و می تواند رهایی بخش باشد.

مسیر شغلی ربکا با کنار گذاشتن ضریب خاص بودن تغییری نکرد. جاه طلبی سالم زمانی شکل می گیرد که انتظارات واقع بینانه باشد و تأیید، به تدریج و از طریق تلاش مستمر به دست آید.

لازم نیست استانداردهایتان را پایین بیاورید یا جاه طلبی را کنار بگذارید. اما برای شایسته ارتباط بودن، نیازی نیست جذاب ترین فرد دور میز باشید. متوسط بودن در بسیاری از چیزها شکست نیست؛ بخشی از انسان بودن است. عشق نیازی به اجرا و نمایش ندارد.

در درمان، کار اصلی ردیابی کشش قدرتمند خاص بودن و رفتارهایی است که برای رسیدن به آن انجام می دهیم؛ رفتارهایی که اغلب ریشه در کودکی دارند. سوگواری برای آنچه از والدین دریافت نکرده ایم، مانند عشق بی قیدوشرط، می تواند به تغییر الگوهای رفتاری کمک کند.

با ناراحتیِ دیده نشدن کنار بیایید. اگر دوست دارید مرکز توجه باشید، بیشتر مشاهده گر شوید. ببینید آیا انرژی تان را صرف انتخاب شدن یا تعلق به حلقه های خاص می کنید. اگر جذب زرق وبرق یا نادیده گرفتن افراد کم ادعا هستید، امتحان کنید جهت مخالف را انتخاب کنید.

اروین یالوم، روان شناس اگزیستانسیال، می نویسد پذیرش بالغِ خود، مستلزم سوگواری برای خودِ بزرگ پندار است؛ رها کردن این خیال که فردی منحصربه فرد و معاف از محدودیت های انسانی هستید.

حدود یک سال پس از شروع درمان، ربکا به بینشی تازه رسید: من دنبال شریک عاطفی خارق العاده بودم، چون به مدرکی نیاز داشتم که ثابت کند خودم هم خارق العاده ام. اما راستش فقط کسی را می خواهم که وقتی مضطرب می شوم یا ظرف ها را در سینک جا می گذارم، دوستم داشته باشد.

وقتی از او پرسیده شد چیز دیگری هم هست، گفت: دلم می خواهد بعضی وقت ها حوصله سربر باشم. شاید حتی یک شریک عاطفی معمولی بخواهم؛ کسی ثابت و قابل اعتماد که وقتی هیچ دستاوردی ندارم و فقط خودم هستم، دوستم داشته باشد. خودِ معمولی و غیرقابل توجه من.

هدف اصلی این است که بفهمیم معمولی بودن مساوی بی ارزشی نیست. اینکه درک کنیم در روزهایی که امتحان ها را خراب کردیم یا برای ناامیدی های ساده گریه کردیم هم شایسته عشق بوده ایم. شما نه به خاطر خاص بودن، بلکه صرفاً به این دلیل که وجود دارید، سزاوار دوست داشته شدن هستید.