فرارو- جک هانتر، تحلیلگر ارشد مسائل بین الملل اندیشکده کویینسی

به نقل از نشریه ریسپانسیبل استیت کرفت، زمانی که دولت جورج دبیلو بوش در مارس 2003 فرمان حمله به عراق را صادر کرد، فضای داخلی ایالات متحده حال وهوایی کاملاً متفاوت داشت. بر پایه نظرسنجی مؤسسه گالوپ، حدود 72 درصد آمریکایی ها از آن جنگ حمایت می کردند؛ سطحی از اجماع که در آستانه یک مداخله نظامی گسترده، کم سابقه و تعیین کننده به شمار می رفت.

اما اگر امروز دونالد ترامپ تصمیم بگیرد وارد جنگی با ایران شود، شرایط به کلی متفاوت خواهد بود. نه تنها حمایت عمومی به آن سطح تاریخی نزدیک نمی شود، بلکه حتی یک چهارم جامعه نیز از سناریوی بمباران ایران پشتیبانی نمی کنند. در نظرسنجی دانشگاه مریلند که اوایل همین ماه انجام شد، از پاسخ دهندگان پرسیده شد: آیا تحت شرایط کنونی با آغاز حمله آمریکا به ایران موافقید یا مخالف؟ نتیجه روشن بود: تنها 21 درصد موافقت کردند، 49 درصد مخالفت خود را اعلام کردند و 30 درصد نیز گزینه نمی دانم را برگزیدند. این داده ها نشان می دهد که دست کم در مقطع فعلی، کفه مخالفت با جنگ به مراتب سنگین تر از حمایت از آن است.

البته بیشترین تمایل به اقدام نظامی در میان جمهوری خواهان مشاهده می شود، اما حتی در این اردوگاه نیز وحدت نظر وجود ندارد. 40 درصد جمهوری خواهان از حمله حمایت کردند، 25 درصد مخالفت ورزیدند و 35 درصد مردد باقی ماندند. در سوی دیگر، تنها 6 درصد دموکرات ها از حمله به تهران حمایت کردند و در میان رأی دهندگان مستقل، این رقم به 21 درصد رسید. شکاف سیاسی آشکار است و اجماع حزبی شکل نگرفته است.

این الگو محدود به یک نظرسنجی نبود. در پیمایش مشترک یوگاو و هفته نامه اکونومیست که بین 30 ژانویه تا 2 فوریه انجام شد، 48 درصد پاسخ دهندگان با اقدام نظامی آمریکا علیه ایران مخالفت کردند و تنها 28 درصد موافق بودند.

پس از آنکه ترامپ در اواخر ژوئن دستور حملاتی علیه ایران را صادر کرد، دیوید واین در وب سایت ریسپانسیبل استیت کرفت نوشت که نظرسنجی های پیش و پس از آن حملات، از مخالفتی گسترده با ورود آمریکا به جنگ اسراییل علیه ایران حکایت دارد؛ مخالفتی که حتی در میان پایگاه رأی ترامپ نیز دیده می شود. بر اساس داده های یوگاو، 85 درصد مردم در سطح ملی گفته بودند تمایلی به ورود آمریکا به جنگ با ایران ندارند و تنها 5 درصد چنین جنگی را خواسته بودند. چنین ارقامی نقطه عزیمت مناسبی برای بسیج افکار عمومی در مسیر جنگ به حساب نمی آید.

مرور تجربه عراق نیز هشداردهنده است. در دهمین سالگرد حمله آمریکا به عراق در سال 2013، 53 درصد آمریکایی ها آن جنگ را اشتباه ارزیابی کردند. در بیستمین سالگرد، بر اساس نظرسنجی مشترک آکسیوس و ایپسوس این رقم به 61 درصد رسید؛ اکثریتی که تصمیم به جنگ را نادرست دانستند. دولت جورج بوش و معاونش دیک چنی برای جلب حمایت عمومی کارزار تبلیغاتی گسترده ای به راه انداختند؛ کارزاری که در آغاز، با بهره گیری از فضای پس از یازده سپتامبر، مؤثر واقع شد و افکار عمومی را با خود همراه کرد. اما دو دهه بعد، این برداشت که جنگ عراق تصمیمی اشتباه بوده، به نوعی اجماع ملی تبدیل شده است؛ اجماعی که حتی در رقابت های درون حزبی جمهوری خواهان نیز بازتاب یافته است. اکنون پرسش پیش روی ترامپ این است که آیا می خواهد در قبال ایران مسیری مشابه را طی کند؟ همان چهره هایی که روزی جنگ عراق را انتخابی درست می دانستند، امروز او را به اتخاذ رویکردی سخت گیرانه تر در برابر تهران ترغیب می کنند.

در سال 2003، جورج دبلیو بوش با پشتوانه سیاسی قدرتمندی وارد جنگ عراق شد؛ حمایتی که در آن مقطع، فضای داخلی آمریکا را به سود او شکل داده بود. اما پیامدهای آن جنگ، هم برای کشور و هم برای محبوبیت شخص رییس جمهور، هزینه هایی سنگین و ماندگار به همراه آورد. امروز، برخلاف تیم بوش، مدافعان جنگ با ایران تلاش می کنند افکار عمومی را با خود همراه کنند، اما پیام رسانی آنان نتوانسته موجی فراگیر ایجاد کند. تمرکز اولیه بر حمایت از معترضان ایرانی بود و سپس بار دیگر مسئله برنامه هسته ای ایران به محور اصلی استدلال ها بازگشت. با این حال، داده های نظرسنجی ها نشان می دهد این چارچوب بندی ها هنوز نتوانسته حمایت گسترده ای در سطح ملی شکل دهد.

اکنون دونالد ترامپ در برابر انتخابی سرنوشت ساز قرار گرفته است. جنگ عراق در نگاه بسیاری از آمریکایی ها به یکی از پرهزینه ترین و نادرست ترین مداخلات نظامی تاریخ ایالات متحده تبدیل شده است. پرسش اینجاست که آیا رییس جمهور کنونی می خواهد در قبال ایران گامی در همان مسیر بردارد؟ اگر معیار را افکار عمومی قرار دهیم، پاسخ روشن به نظر می رسد: اکثریت جامعه آمریکا خواهان چنین رویارویی ای نیستند.

تا این لحظه، ترامپ دست نگه داشته است. حتی زمانی که بنیامین نتانیاهو، نخست وزیر اسراییل، روز چهارشنبه راهی کاخ سفید شد، رییس جمهور آمریکا تأکید کرد که مایل است مسیر گفت وگو با ایران ادامه یابد. نشانه ها حاکی از آن است که افکار عمومی و محبوبیت شخصی هنوز برای ترامپ اهمیت دارد و او هشدارهای موجود در داده های نظرسنجی را نادیده نگرفته است.