فرارو- تازه ترین برآوردهای جهانی نشان می دهد تغییر در برخی عادت های روزمره و بهبود شرایط بهداشتی و محیطی می تواند نقش تعیین کننده ای در کاهش چشمگیر ابتلا به سرطان داشته باشد.

به نقل از ساینس الرت، برخلاف تصور رایج که سرطان را سرنوشتی گریزناپذیر می داند، یافته های یک تحلیل جدید نشان می دهد بخش قابل توجهی از موارد ابتلا به این بیماری قابل پیشگیری است. آن هم با تغییراتی مشخص در شیوه زندگی و بهبود برخی شرایط محیطی و بهداشتی.

بر اساس ارزیابی جدید سازمان جهانی بهداشت (WHO)، بیش از یک سوم موارد سرطان در جهان با مداخله های پیشگیرانه قابل اجتناب هستند. این برآورد بار دیگر بر نقش تعیین کننده عوامل رفتاری و محیطی در شکل گیری سرطان تأکید می کند و نشان می دهد که سیاست گذاری های درست و انتخاب های فردی آگاهانه می توانند جان میلیون ها نفر را نجات دهند.

طبق این تحلیل که تازه ترین داده های جهانی را بررسی کرده، در سال 2022 نزدیک به 19 میلیون مورد جدید سرطان در جهان ثبت شده است. از این میان، حدود 38 درصد، یعنی بیش از یک سوم، به 30 عامل خطر قابل تغییر مرتبط بوده اند. به بیان دیگر، میلیون ها مورد از این سرطان های مرگبار می توانستند از طریق مداخلات پزشکی، اصلاح رفتارهای فردی، کاهش خطرات شغلی یا مقابله با آلاینده های محیطی هرگز رخ ندهند.

ایزابل سورجومَتارام، اپیدمیولوژیست پزشکی در سازمان جهانی بهداشت و نویسنده ارشد این تحلیل، می گوید: پرداختن به این عوامل قابل پیشگیری، یکی از قدرتمندترین فرصت ها برای کاهش بار جهانی سرطان است. به گفته او، تمرکز بر پیشگیری نه تنها از نظر انسانی بلکه از منظر اقتصادی و اجتماعی نیز اهمیت حیاتی دارد، چرا که درمان سرطان هزینه های هنگفتی بر دوش نظام های سلامت و خانواده ها می گذارد.

در میان تمام عوامل خطر قابل تغییر، مصرف دخانیات در صدر فهرست قرار دارد. بر اساس این گزارش، سیگار کشیدن به تنهایی با 15 درصد از کل موارد سرطان در سال 2022 مرتبط بوده است. این رقم نشان می دهد که حذف یا کاهش مصرف دخانیات می تواند تأثیری چشمگیر بر کاهش آمار جهانی سرطان داشته باشد.

خطر ناشی از سیگار در مردان حتی بالاتر گزارش شده است. در همان سال، 23 درصد از کل موارد جدید سرطان در مردان در سراسر جهان به مصرف دخانیات نسبت داده شده است. این تفاوت جنسیتی، بازتابی از الگوهای مصرف بالاتر سیگار در میان مردان در بسیاری از کشورهاست.

با این حال، دود تنها تهدید موجود برای ریه ها نیست. آلودگی هوا نیز سهم قابل توجهی در بروز برخی سرطان ها دارد، هرچند شدت تأثیر آن در مناطق مختلف جهان متفاوت است. برای مثال، در شرق آسیا حدود 15 درصد از موارد سرطان ریه در زنان به آلودگی هوا نسبت داده شده است. در شمال آفریقا و غرب آسیا نیز نزدیک به 20 درصد از موارد سرطان ریه در مردان با آلودگی هوا مرتبط بوده است. این آمار نشان می دهد که سیاست های زیست محیطی و کنترل آلاینده ها می توانند به اندازه برنامه های ترک سیگار در کاهش خطر سرطان مؤثر باشند.

پس از دخانیات، مصرف الکل دومین عامل مهم در میان عوامل سبک زندگی قابل تغییر شناخته شده است. بر اساس این تحلیل، نوشیدن الکل مسئول 3.2 درصد از کل موارد جدید سرطان در سال 2022 بوده که معادل حدود 700 هزار مورد است. اگرچه این درصد در مقایسه با سیگار کمتر به نظر می رسد، اما از منظر سلامت عمومی عددی قابل توجه است و نشان می دهد حتی مصرف متوسط یا اجتماعی الکل نیز می تواند با افزایش خطر برخی سرطان ها همراه باشد.

عفونت ها نیز سهم مهمی در بروز سرطان دارند. حدود 10 درصد از موارد جدید سرطان در سال 2022 با عوامل عفونی مرتبط بوده اند. در میان زنان، بیشترین سهم سرطان های قابل پیشگیری به ویروس پاپیلومای انسانی پرخطر (HPV) مربوط می شود؛ ویروسی که می تواند به سرطان دهانه رحم منجر شود.

در سال های اخیر، واکسن HPV به عنوان ابزاری مؤثر برای پیشگیری از بسیاری از بیماری های مرتبط با این ویروس معرفی شده است. با وجود در دسترس بودن این واکسن، پوشش واکسیناسیون در بسیاری از نقاط جهان همچنان پایین است. کارشناسان معتقدند گسترش برنامه های واکسیناسیون می تواند به شکل قابل توجهی از بروز سرطان دهانه رحم و برخی دیگر از سرطان های مرتبط با HPV جلوگیری کند.

سرطان معده نیز در این گزارش مورد توجه قرار گرفته است. این نوع سرطان در مردان شیوع بیشتری دارد و اغلب با مصرف دخانیات و همچنین عفونت هایی مرتبط است که در نتیجه تراکم بالای جمعیت، بهداشت ناکافی و دسترسی محدود به آب سالم شکل می گیرند. چنین یافته هایی نشان می دهد که مبارزه با سرطان تنها به انتخاب های فردی محدود نمی شود، بلکه به بهبود زیرساخت های بهداشتی و شرایط زندگی نیز وابسته است.

آندره ایلباوی، مسئول تیم کنترل سرطان در سازمان جهانی بهداشت و از نویسندگان این تحلیل، تأکید می کند که بررسی الگوهای ابتلا در کشورهای مختلف و میان گروه های جمعیتی گوناگون می تواند اطلاعات دقیق تری در اختیار دولت ها و شهروندان قرار دهد. به گفته او: با تحلیل این الگوها می توانیم به دولت ها و افراد کمک کنیم تا پیش از آنکه سرطان آغاز شود، از بسیاری از موارد آن پیشگیری کنند.

در مجموع، پیام این گزارش روشن است: اگرچه سرطان همچنان یکی از مهم ترین چالش های سلامت در جهان به شمار می رود، اما بخش قابل توجهی از آن از پیش تعیین شده نیست. کاهش مصرف دخانیات و قطع مصرف الکل، مقابله با آلودگی هوا، گسترش واکسیناسیون، بهبود شرایط بهداشتی و افزایش آگاهی عمومی، همگی ابزارهایی در دسترس برای کاهش بار این بیماری هستند. به بیان دیگر، پیشگیری همچنان مؤثرترین سلاح در برابر بسیاری از انواع سرطان است. سلاحی که استفاده از آن نیازمند اراده فردی و تعهد جمعی است.