در سال های گذشته، کراتین بیشتر به عنوان یک مکمل ورزشی شناخته می شد که جای ثابتی در رژیم غذایی بدنسازان و ورزشکاران حرفه ای داشته است. این ماده که به افزایش قدرت، حجم عضلانی و بهبود عملکرد ورزشی کمک می کند، حالا مسیر تازه ای را طی کرده و وارد خانه میلیون ها نفر شده است. دلیل این تغییر، انتشار موجی از مطالعات علمی بوده که مدعی اند کراتین می تواند فراتر از عضلات عمل کند و برای مغز نیز فوایدی مانند بهبود حافظه، تمرکز و حتی خلق وخو داشته باشد.

با این حال، هم زمان با افزایش محبوبیت کراتین، نگرانی های تازه ای نیز مطرح شده اند. پزشکان NHS در بریتانیا نسبت به خطرات احتمالی این مکمل هشدار داده و اعلام کرده اند که مصرف کراتین ممکن است در موارد نادری با افزایش خطر لخته شدن خون مرتبط باشد؛ وضعیتی که در صورت بی توجهی می تواند مرگبار باشد.

این هشدار پس از انتشار چند گزارش پزشکی مطرح شد که در آن ها جوانان سالم، بدون سابقه بیماری زمینه ای، پس از مصرف کراتین دچار ترومبوز یا لخته خون شده بودند. پزشکان بیمارستان Shrewsbury و Telford در مقاله ای که در مجله علمی Cureus منتشر شده، به این نکته اشاره کرده اند که این موارد پرسش های مهمی درباره سازوکارهای احتمالی ایجاد لخته خون در اثر مصرف کراتین مطرح می کند؛ آن هم در شرایطی که عوامل خطر کلاسیک در این بیماران دیده نمی شده است.

در یکی از این موارد، مردی در دهه 20 زندگی خود با درد و تورم در ناحیه ساق پا به بیمارستان مراجعه کرده بود. بررسی های پزشکی نشان داد که او به ترومبوز ورید عمقی یا DVT مبتلا شده؛ نوعی لخته خون که معمولاً در پاها شکل می گیرد و در صورت حرکت به سمت ریه ها می تواند باعث آمبولی ریه شود. این وضعیت جان بیمار را تهدید می کند. اگر لخته به سمت مغز یا قلب حرکت کند، می تواند به سکته مغزی یا حمله قلبی منجر شود.

این بیمار در شرح حال خود اعلام کرده بود که به طور منظم از مکمل های کراتین بدون نسخه و با هدف بدنسازی استفاده می کرده است. نکته قابل توجه این بود که او فردی سالم محسوب می شد و تنها عامل دیگری که در سابقه اش دیده می شد، یک پرواز چهار ساعته در روزهای قبل از بروز علائم بود. پزشکان تأکید کرده اند که چنین پروازی به تنهایی معمولاً آن قدر طولانی نیست که عامل اصلی ایجاد لخته خون محسوب شود.

پزشکان همچنین تصریح کرده اند که این مورد، یک اتفاق نادر و منفرد نیست. در گزارش های پزشکی دیگری نیز به مواردی اشاره شده که مردان جوان و سالم پس از مصرف کراتین دچار عوارض جدی مانند آمبولی ریه یا حتی لخته های نادر در ناحیه چشم شده اند. این گزارش ها نگرانی هایی را درباره نقش کراتین به عنوان یک عامل محرک در افرادی که شاید زمینه های پنهان یا خفیف برای لخته شدن خون دارند، ایجاد کرده است.

یکی از توضیحاتی که پزشکان برای این ارتباط احتمالی مطرح می کنند، اثر اسمزی کراتین است. این مکمل باعث می شود آب بیشتری به داخل سلول های عضلانی کشیده شود. در صورتی که فرد به اندازه کافی مایعات مصرف نکند، این فرایند می تواند منجر به کم آبی نسبی بدن شود. کم آبی نیز می تواند باعث غلیظ تر شدن خون شود و در برخی افراد، خطر تشکیل لخته را افزایش دهد.

به همین دلیل، تولیدکنندگان مکمل ها و دستورالعمل های تغذیه ورزشی همواره بر اهمیت مصرف کافی آب در دوران استفاده از کراتین تأکید کرده اند. پزشکان هشدار داده اند که بی توجهی به این موضوع، به ویژه در کنار تمرینات سنگین یا دوره های بی تحرکی طولانی، می تواند خطرساز باشد.

در جمع بندی این گزارش ها، متخصصان تأکید کرده اند که کراتین به طور کلی یک مکمل ایمن و پرکاربرد محسوب می شود و برای بسیاری از افراد مشکلی ایجاد نمی کند. با این حال، این موارد نشان می دهد که حتی مکمل هایی که سال ها بی خطر تلقی می شده اند، می توانند در شرایط خاص عوارض جدی ایجاد کنند. به ویژه جوانانی که تمرینات شدید انجام می دهند، دچار کم آبی می شوند، سابقه بی تحرکی طولانی دارند یا ممکن است اختلالات انعقادی تشخیص داده نشده داشته باشند، باید با احتیاط بیشتری از این مکمل استفاده کنند.

پزشکان توصیه می کنند افرادی که قصد مصرف کراتین دارند، نسبت به علائم هشداردهنده لخته خون مانند درد، تورم، قرمزی یا احساس گرما در اندام ها، تنگی نفس ناگهانی یا درد قفسه سینه هوشیار باشند و در صورت بروز چنین نشانه هایی، سریعاً به مراکز درمانی مراجعه کنند.