پژوهشگران مجموعه ای شگفت انگیز از ویژگی هایی را در جمجمهٔ آرکئوپتریکس کشف کرده اند؛ دایناسوری که به عنوان یک فسیل کلیدی در روند تکامل پرندگان شناخته می شود. این مطالعهٔ جدید گزارش می دهد که این ویژگی ها پیش تر هرگز دیده نشده بودند.

این ویژگی های تازه کشف شده که در دایناسورهای غیرپرنده وجود ندارند اما در پرندگان امروزی بسیار رایج اند، احتمالاً به آرکئوپتریکس کمک می کرده اند تا غذا را بهتر به دست آورد، آن را جابه جا کرده و هضم کند. این یافته ها در مقاله ای که 2 فوریه در مجلهٔ The Innovation منتشر شد، ارائه شده اند.

از جملهٔ این ویژگی های تازه کشف شده، استخوان کوچکی است که نشان می دهد آرکئوپتریکس زبانی بسیار متحرک داشته است. پژوهشگران همچنین آثار بافت نرمِ عجیبی را شناسایی کردند که آن ها را به عنوان پاپیلاهای دهانی تفسیر کرده اند؛ برجستگی های کوچک و دندان مانندی روی سقف دهان.

در نهایت، تیم پژوهشی حفره های غیرمعمولی را نزدیک نوک آروارهٔ آرکئوپتریکس یافت که نشان دهندهٔ ساختاری پرعصب است و ممکن است نمونهٔ اولیه ای از چیزی باشد که در پرندگان امروزی اندام نوک منقار نامیده می شود.

شناسایی این ویژگی ها در آرکئوپتریکس نشان دهندهٔ نخستین حضور آن ها در تاریخ فسیلی است. این موضوع نشان می دهد که این خصوصیات احتمالاً هم زمان با ظهور دایناسورهای پرنده تکامل یافته اند؛ فرایندی که تصور می شود در اواخر ژوراسیک (حدود 161٫5 تا 143 میلیون سال پیش) رخ داده باشد.

پرندگان امروزی تنها شاخهٔ بازمانده از دایناسورها پس از انقراض بزرگ 66 میلیون سال پیش هستند. آرکئوپتریکس که حدود 150 میلیون سال پیش در آلمان امروزی زندگی می کرد، یکی از قدیمی ترین و شاید نخستین دایناسورهایی است که می توان آن را در تعریف گسترده به عنوان پرنده به حساب آورد؛ هرچند احتمالاً نخستین پرندهٔ تکامل یافته نبوده است.

پژوهش ها همچنین نشان می دهند که آرکئوپتریکس احتمالاً نیای مستقیم پرندگان امروزی نیست. محققان می گویند آرکئوپتریکس نخستین دایناسور شناخته شده ای است که شواهد خوبی از پرواز فعال با کمک پرها دارد، هرچند این پرواز احتمالاً کوتاه و محدود بوده است.

این ویژگی های تازه زمانی آشکار شدند که پژوهشگران در حال آماده سازی و بررسی نمونهٔ فسیلی آرکئوپتریکس در موزهٔ فیلد بودند؛ نمونه ای که نخستین بار در سال 2025 به طور علمی توصیف شد.

پاپیلاهای دهانی در پرندگان به گرفتن شکار و هدایت غذا به درون گلو کمک می کنند. این نخستین بار است که چنین ساختارهایی در فسیل ها ثبت شده اند. زبان انعطاف پذیر نیز احتمالاً به آرکئوپتریکس کمک می کرده تا غذا را بگیرد و آن را جابه جا کند. اندام نوک منقار در پرندگان امروزی اطلاعات حسی بیشتری فراهم می کند و در کارهایی مانند جست وجوی غذا نقش دارد.