فرارو- انتقال دور دوم مذاکرات آمریکا و ایران از مسقط به ژنو، صرفاً یک جابه جایی نمادین تلقی نمی شود، بلکه حامل اهدافی مشخص برای پیشبرد گفت وگوها در چارچوبی منظم تر و بین المللی تر است. این تغییر مکان، مذاکرات را از سطح منطقه ای به بستر جهانی منتقل کرده و می تواند به آن وزن و مشروعیت بیشتری ببخشد.

به گزارش فرارو، ژنو به طور تاریخی میزبان مذاکرات مهم در حوزه های هسته ای و امنیتی بوده است. به اعتقاد ناظران، واشنگتن با انتقال گفت وگوها به سوییس تلاش دارد این پیام را منتقل کند که پرونده ایران به موضوعی در سطح دستورکار جهانی تبدیل شده است. برخی کارشناسان روابط بین الملل معتقدند این جابه جایی، زمینه ای برای دستیابی به تفاهم های گسترده تر فراهم کرده است؛ تفاهم هایی که فراتر از میانجی گری منطقه ای، در چارچوبی بین المللی تعریف می شوند و می توانند نشانه ای از تمایل طرفین به موفقیت مذاکرات باشند.

با این حال، شماری از تحلیلگران تأکید دارند که انتقال مذاکرات از مسقط به ژنو لزوماً به معنای تغییر در ماهیت میانجی گری نیست، بلکه یک تاکتیک دیپلماتیک محسوب می شود که امکان چرخش مذاکرات در پایتخت های مختلف و کاهش فشارهای سیاسی به ویژه بر تهران را فراهم می کند.

محمد بایرام، پژوهشگر روابط بین الملل نیز معتقد است برگزاری مذاکرات در ژنو به درخواست آمریکا صورت گرفته و هدف آن، اعطای مشروعیت بین المللی بیشتر به گفت وگوها و کاستن از تأثیر تنش های منطقه ای بر روند مذاکرات بوده است. او تأکید می کند که حضور در محیطی نسبتاً بی طرف مانند ژنو، می تواند فشارهای سیاسی داخلی و منطقه ای را کاهش دهد و این پیام را منتقل کند که جامعه جهانی روند حل وفصل مسالمت آمیز پرونده هسته ای ایران را دنبال می کند.

بر اساس گزارشات رسانه ای، دونالد ترامپ به تیم مذاکره کننده آمریکا در ژنو دستور داده است در هر لحظه از طریق تماس تلفنی در دسترس باشد تا در صورت لزوم شخصاً برای جمع بندی و تعیین تکلیف گزینه های مذاکره وارد عمل شود. این رویکرد نشان دهنده تمایل رییس جمهور به عبور از بروکراسی مرسوم است؛ سازوکاری که معمولاً مذاکره کنندگان را ملزم می کند برای ارائه گزارش و دریافت دستور به واشنگتن بازگردند و در چرخه ای اداری منتظر بمانند. به گفته افراد نزدیک به دولت، ترامپ می خواهد از طریق این ارتباط مستقیم، روند پیشرفت در پرونده پیچیده ایران را شتاب دهد. او علاقه ای به مذاکرات طولانی و فرسایشی یا مدیریت بحران ها از مسیرهای اداری کند و باز ندارد و ترجیح می دهد در لحظه مناسب، تصمیم نهایی را بگیرد.

طبق گفته منابع، ترامپ به مقام های ارشد خود اعلام کرده است که دیپلماسی همچنان گزینه مطلوب اوست، اما حاضر نیست برای رسیدن به تفاهم با ایران بی پایان صبر کند. نزدیکان او می گویند همین نگاه بود که تابستان گذشته به تصمیم برای هدف قرار دادن تأسیسات هسته ای ایران انجامید؛ اقدامی که پس از پایان مهلت 60 روزه ای که خود ترامپ از طریق میانجی های عمانی تعیین کرده بود، صورت گرفت.

در حلقه نزدیک به رییس جمهور، ایده تعیین ضرب الاجلی مشخص برای مذاکرات به ویژه در بخش های مرتبط با پرونده هسته ای جدی تر شده است؛ طرحی که خود ترامپ نیز از آن حمایت می کند. بر اساس این رویکرد، هدف دستیابی به توافق در چارچوب زمانی تعیین شده از سوی رییس جمهور است و در صورت تحقق نیافتن آن، ترامپ خود را از هرگونه تعهد مذاکره ای در برابر ایران و حتی برخی ترتیبات منطقه ای با متحدان نزدیک، رها خواهد دانست.

پایگاه خبری آکسیوس گزارش داد که دولت دونالد ترامپ بیش از آنچه بسیاری از آمریکایی ها تصور می کنند به ورود به یک جنگ گسترده در خاورمیانه نزدیک شده است؛ جنگی که به گفته این رسانه ممکن است به زودی آغاز شود. بر اساس گفته های منابع آگاه به آکسیوس، هرگونه عملیات احتمالی علیه ایران می تواند به کارزاری چند هفته ای و فراگیر تبدیل شود؛ عملیاتی که بیش از یک حمله محدود، به جنگی تمام عیار شباهت خواهد داشت. این منابع احتمال داده اند که چنین حمله ای به صورت مشترک توسط آمریکا و اسراییل انجام شود و دامنه ای وسیع تر از رویارویی ژوئن گذشته داشته باشد؛ رویارویی ای که تأسیسات هسته ای زیرزمینی ایران را هدف گرفت.

در این گزارش آمده است که جنگی با این ابعاد پیامدهای عمیقی بر کل منطقه خواهد گذاشت و سه سال باقی مانده از دوره ریاست جمهوری ترامپ را نیز به طور مستقیم تحت تأثیر قرار خواهد داد؛ آن هم در شرایطی که کنگره و افکار عمومی آمریکا بیشتر درگیر مسائل داخلی اند و بحث عمومی گسترده ای درباره احتمال یک مداخله نظامی تازه در جریان نیست. منابع آکسیوس تأکید می کنند که این آرایش نظامی گسترده و لحن تند سیاسی، ترامپ را در موقعیتی دشوار قرار داده است؛ زیرا عقب نشینی از این سطح از تنش بدون دریافت امتیازهای بزرگ از ایران در زمینه برنامه هسته ای، برای او پرهزینه و پیچیده خواهد بود.

روزنامه نیویورک تایمز به نقل از سه مقام ایرانی آگاه از روند مذاکرات گزارش داد که تهران آمادگی خود را برای تعلیق غنی سازی اورانیوم به مدت سه تا پنج سال اعلام کرده است؛ دوره ای که عملاً کل دوره ریاست جمهوری دونالد ترامپ را در بر می گیرد. بر اساس این گزارش، ایران پس از این دوره به یک کنسرسیوم منطقه ای برای غنی سازی با اهداف غیرنظامی خواهد پیوست.

به گفته این منابع، ایران همچنین آمادگی دارد آن هم با حضور بازرسان بین المللی ذخایر اورانیوم خود را در داخل کشور کاهش دهد. در مقابل، تهران خواستار رفع تحریم های مالی و بانکی و لغو محدودیت های فروش نفت است. علاوه بر این، ایران مشوق های اقتصادی و فرصت های سرمایه گذاری و تجارت با ایالات متحده، به ویژه در بخش های نفت و انرژی، پیشنهاد داده است.

به نوشته وال استریت ژورنال ، تهران آمادگی خود را برای ارائه امتیازهایی در برخی بخش های برنامه هسته ای، از جمله انتقال اورانیوم با قابلیت استفاده تسلیحاتی به خارج از کشور اعلام کرده است. دیپلمات ها به این روزنامه گفته اند که مقامات ایرانی در گفت وگو با همتایان منطقه ای خود احتمال ارائه پیشنهاد تعلیق غنی سازی برای مدت سه سال را مطرح کرده اند. با این حال، یک مقام آمریکایی درباره مذاکراتی که در اقامتگاه سفیر عمان در کنار دریاچه ژنو برگزار شد، با احتیاط بیشتری اظهار نظر کرد و گفت: پیشرفت حاصل شده است، اما هنوز جزییات زیادی وجود دارد که باید مورد بحث قرار گیرد.

محافل نظامی در تل آویو از هویت سلاحی پرده برداشته اند که به گفته آن ها تهران برای غرق کردن بزرگ ترین ناوها و ناوهای هواپیمابر آمریکایی در آب های منطقه روی آن حساب باز کرده است. بر اساس گزارش وب سایت عبری نتسیف ، تحلیل نهادهای اسراییلی بر تهدیدهایی استوار است که آیت الله علی خامنه ای، رهبر جمهوری اسلامی ایران، هم زمان با ورود ناوهای هواپیمابر آبراهام لینکلن و جرالد فورد مطرح کرده بود. این ارزیابی ها حاکی از آن است که منظور تهران از سلاح برتر ، اژدر فوق سریع نهنگ است؛ سلاحی که به باور آنان می تواند نیروی دریایی آمریکا را زمین گیر کرده و بستر دریا را به گورستان شناورهای جنگی تبدیل کند.

در تفسیر آنچه رهبر ایران به طور مستقیم اعلام نکرد، منابع این پایگاه عبری معتقدند اشاره او به سلاحی نامتقارن بوده است که عملاً می تواند برتری دریایی آمریکا را خنثی کند. به گفته این منابع، اژدر نهنگ یکی از ستون های اصلی راهبرد نیروی دریایی ایران برای مقابله با ناوها و ناوهای هواپیمابر آمریکایی در منطقه به شمار می رود.

گزارش عبری در بررسی ویژگی های فنی این اژدر تأکید می کند که نهنگ از فناوری پیشرفته ابرکاویتاسیون (حفره سازی گازی) بهره می برد؛ فناوری ای که با ایجاد حبابی گازی پیرامون بدنه، تماس با آب را به حداقل می رساند و نیروی انفجار را در قالب جریانی حرارتی و بسیار متمرکز آزاد می کند. این فناوری پیش تر در موشک های ضدتانک و ضدکشتی برای افزایش قدرت تخریب به کار گرفته شده و زمینه ساز توسعه اژدرهای فوق سریع نیز شده است.

بر اساس ارزیابی های نظامی در تل آویو، نهنگ با سرعتی غیرمعمول حرکت می کند و درون حبابی گازی پیش می رود که اصطکاک با آب را به شدت کاهش می دهد. این ویژگی به آن امکان می دهد به سرعتی در حدود 360 کیلومتر بر ساعت برسد. سامانه پیشران این اژدر بر پایه موتور راکتی با سوخت جامد طراحی شده است و قابلیت شلیک از سکوهای مختلف از جمله قایق های تندرو، زیردریایی ها و شناورهای سطحی را دارد. چنین سرعت بالایی، زمان واکنش سامانه های دفاعی کشتی ها را به شدت محدود می کند. به محض شناسایی حرکت اژدر، شناورهای جنگی فرصت اندکی برای رهگیری و مقابله خواهند داشت. ایران همچنین این اژدر را به کلاهکی جنگی با وزن تقریبی 210 کیلوگرم مواد منفجره مجهز کرده و آن را برای نفوذ در بدنه کشتی های بزرگ طراحی کرده است.

با این حال، گزارش عبری تصریح می کند که نهنگ با وجود سرعت چشمگیر، برد عملیاتی کوتاهی دارد؛ برد آن بین 10 تا 50 کیلومتر برآورد می شود. علاوه بر این، حباب گازی و صدای بسیار زیاد ناشی از حرکت، استفاده از سامانه های هدایت پیشرفته مانند سونار را برای آن دشوار می کند و دقت ناوبری را کاهش می دهد. در مجموع، ارزیابی محافل اسراییلی این است که نهنگ می تواند تهدیدی جدی در نبردهای نزدیک دریایی باشد، اما محدودیت برد و هدایت، دامنه اثرگذاری آن را به سناریوهای خاص عملیاتی محدود می کند.