بسیاری از افراد در روابط آسیب زننده (عاطفی، خانوادگی، دوستانه یا کاری) نمی توانند جدا شوند، حتی وقتی رفتار آسیب رسان واضح و مداوم است. پاسخ این سؤال پیچیده است و ترکیبی از عوامل روانشناختی، اجتماعی و بیولوژیکی در آن نقش دارند.

عوامل اصلی ماندن در روابط آسیب زننده

1. دلبستگی و الگوهای کودکی

کودکانی که دلبستگی ناایمن تجربه کرده اند، ممکن است بزرگسالانی شوند که در روابط ناسالم باقی می مانند (Bowlby, 1969; Ainsworth et al., 1978).

2. چرخه ی سوءرفتار و امید به تغییر

چرخه های پاداش/تنبیه باعث وابستگی روانی می شوند (Dutton & Golant, 1997).

3. عزت نفس پایین و خودسرزنش

افرادی با عزت نفس پایین، ماندن در رابطه را به عنوان واقعیت زندگی می پذیرند (Murray et al., 2003).

4. وابستگی عاطفی و نوروبیولوژی عشق

ترک رابطه مشابه ترک اعتیاد است و مغز به وابستگی پاسخ مثبت می دهد (Aron et al., 2005; Fisher et al., 2010).

5. فشارهای اجتماعی و اقتصادی

وابستگی مالی یا نداشتن شبکه حمایتی گزینه های خروج را محدود می کند.

6. ترس از تنهایی

ترس از تنهایی می تواند حتی قوی تر از ترس از آسیب باشد (Cacioppo & Patrick, 2008).

7. باورهای فرهنگی و جنسیتی

انتظارات فرهنگی و اجتماعی ممکن است ماندن را تشویق کنند.

راهکارهای روان درمانی برای خروج از رابطه ی آسیب زننده

شناخت و آگاهی از الگوهای ناسالم

جلسات روان درمانی می تواند به فرد کمک کند تا چرخه های آسیب زننده، الگوهای دلبستگی و خودسرزنشی را شناسایی کند.

تکنیک هایی مانند CBT (رفتاردرمانی شناختی) برای شناخت افکار مخرب و بازسازی باورهای سالم موثر است.

تقویت عزت نفس و خودمراقبتی

تمرینات روانشناختی و جلسات گروهی می تواند به بازسازی عزت نفس کمک کند.

فعالیت های خودمراقبتی، ورزش، مدیتیشن و نوشتن احساسات موثرند.

ساخت شبکه حمایتی قوی

ایجاد روابط حمایتی با دوستان، خانواده یا گروه های حمایتی، احساس امنیت و اعتماد به نفس برای خروج از رابطه را افزایش می دهد.

رواندرمانی گروهی یا خانواده درمانی نیز می تواند مفید باشد.

تکنیک های مدیریت وابستگی و ترک رابطه

تمرینات ذهن آگاهی (Mindfulness) برای کاهش وابستگی عاطفی و تمرکز بر نیازهای خود.

برنامه ریزی مرحله ای برای قطع تدریجی ارتباط یا محدود کردن تماس.

مواجهه با ترس ها و اضطراب ها

جلسات درمانی کمک می کنند تا فرد ترس از تنهایی یا تغییر را مدیریت کند و مهارت های مقابله ای جدید یاد بگیرد.

ایجاد اهداف و زندگی مستقل

تمرکز بر اهداف شخصی، شغلی و تحصیلی می تواند انگیزه ی خروج را تقویت کند.

برنامه ریزی عملی برای استقلال مالی و اجتماعی کلیدی است.

جمع بندی

ماندن در رابطه ی آسیب زننده نتیجه ترکیبی از عوامل روانشناختی، بیولوژیکی و اجتماعی است، نه ضعف شخصیتی. روان درمانی می تواند آگاهی، مهارت های مقابله ای، عزت نفس و حمایت اجتماعی را فراهم کند تا فرد بتواند با امنیت و اعتماد به نفس رابطه را ترک کند و زندگی سالم تری بسازد.