فرارو- علی باباچاهی یکی از شاهران مطرح ایران در چند دهه گذشته بوده است. باباچاهی از جمله شاعرانی بود که علاوه بر شعر، دستی هم بر آتش نقد ادبی داشت.

به گزارش فرارو، با انتشار خبر درگذشت علی باباچاهی، بار دیگر نام او به نامی پرتکرار بدل شد. باباچاهی در 4 اسفند 1404 پس از تحمل یک دوره بیماری از دنیا رفت.

علی باباچاهی در 20 آبان 1321 در بندر کنگان در استان بوشهر به دنیا آمد و از همان سال های جوانی وارد فضای ادبیات و روزنامه نگاری شد. تحصیلاتش را در رشته های مرتبط با ادبیات و علوم انسانی ادامه داد و به تدریج در تهران و بعد کرج ساکن شد. از دهه 40 خورشیدی با مجموعه هایی چون در بی تکیه گاهی و جهان و روشنایی های غمناک به عنوان شاعری نوگرا شناخته شد و هم زمان با شعر، به نوشتن مقالات و جستارهایی درباره شعر معاصر و نظریه پردازی در باب شعر پسانیمایی پرداخت. او علاوه بر فعالیت های ادبی، سال ها در عرصه ی مطبوعات، کار فرهنگی و نقد ادبی حضور داشت و به یکی از صداهای جدی در بحث های نظری شعر فارسی تبدیل شد.

شعر علی باباچاهی از همان مجموعه های اولیه اش، چون در بی تکیه گاهی ، چهره ای عاطفی و تصویرگرا داشت؛ شعرهایی سرشار از اندوه عمیق، خودشکنانه و با گرایش اجتماعی که میان شعارهای سیاسی خطابی و جریان هنر برای هنر قرار می گرفت. منتقدان این آثار را نوجوانانه و غرق در شدت عاطفی می دانستند، اما همین ویژگی باعث شهرت بیشتر وی شد. در جهان و روشنایی های غمناک ، این روند ادامه یافت؛ شعر خطابی-تصویری، متأثر از فروغ فرخزاد و در جنونی شاعرانه.

در مجموعه ی سوم از نسل آفتاب ، تغییراتی در وزن و اوزان پدیدار شد؛ اوزانی منعطف و پُرکشش که ادامه ی دستاوردهای فروغ و م. آزاد به سوی شعر سپید بود، هرچند عمق و تحول کیفی عمده ای رخ نداد. پس از انقلاب، روند شعری اش به تدریج به شعر پسانیمایی و سپس شعر در وضعیت دیگر گرایش یافت؛ جایی که از تصویرگرایی عاطفی به زبان ورزی، تکثر معنا، گریز از استقرار و بازی با متناقضات رسید.

در آثار متأخر چون پیکاسو در آب های خلیج فارس یا عقل عذابم می دهد ، نحو شکسته، جمله های نیمه کاره، ارجاعات بینامتنی و انسجام متناقض برجسته شد؛ شعری که خواننده را به مشارکت در تولید معنا وامی دارد و از فصاحت کلاسیک و وحدت ارگانیک فاصله می گیرد.

این سیر، باباچاهی را از شاعری عاطفیِ دهه ی 40 به نظریه پرداز شعر معاصرِ دهه های 70 و 80 برد؛ جایی که شعرش نه فقط نوشتاری زبانی، بلکه تأملی انتقادی بر سنت و مدرنیته شد. بیش از 30 مجموعه ی شعر از او منتشر شد که از آوای دریامردان تا آدم ها در غروب اسم ندارند ، نشان دهنده ی تنوع و پویایی است.

علی باباچاهی را می توان از معدود شاعرانی دانست که نه تنها بیش از نیم قرن شعر گفت، بلکه مستمراً در حال تجربه و تحول بود؛ از شعر عاطفی و تصویرگرای دهه های 40 و 50 به سوی شعر پسانیمایی و وضعیت دیگر که بر زبان ورزی، هنجارگریزی معنایی و انسجام متناقض تکیه داشت.

در ادامه شعری از علی باباچاهی بخوانید:

بی آنکه به سفر بروم

از ده ها کشتی هم زمان پیاده شده / می شوم

در بندر گاههای مختلف و

در غروب/ معمولا !

لوند نیست قد بلند است و به دختر سالی میزند این سایه !

در مه پیدا نیست اگر چه صورت و چشمهایش؛

صورت وَ چشمهاشان همه !

حدس برای زدن ( حدس زدن ) رقم زده شده در ممکنات !

ممکن است مرا ببرندبه خانه هاشان

در بندرگاههای مختلف و هم زمان

نان ونمکی هم شاید!

هر بندری غروب بخصوصی دارد

که به دختر سالی می زند و زن سالی

من مخصوص غروب های بندرگاههای مختلف

اندر مختلفی هستم !

به سفر نرفته و نمی روم و

اصلا و اصلا/ صفر !

گهواره ام اما از بیست پر است !

کشتی های کاغذی و قطار های کودکی دارد

اماکن سیار دارد

و جنگنده های فرضی هیجان آورتراند !

دلم به تو تو تو به شین وُ م وُ الف

بله ! قدری خوش است !

به شمایی که می شناسمتان خوب

خوبید انقدر که غروبید آنقدر !

نصف کالبدم اینجا باشد و

ده جا باشد و هم هم زمان !

رفت ولی هم زمان به پنج شش و ده جا رفت !

به غروب های نو به نو که بدیدار می آیند

بگویید که _