ساعاتی پس از آنکه رسانه های پاکستانی از حملات هوایی ارتش این کشور به مناطقی در خاک افغانستان خبر دادند، وزیر دفاع پاکستان در اظهاراتی بی سابقه اعلام کرد که صبر اسلام آباد به پایان رسیده و دو کشور همسایه اکنون در وضعیت جنگ آشکار قرار گرفته اند.

به گزارش مهر، این اظهارات که در شبکه اجتماعی ایکس منتشر شد، تنش های مرزی هفته های اخیر را به مرحله ای تازه و بسیار خطرناک وارد کرد.

خواجه آصف با لحنی که نشان از تصمیم قطعی اسلام آباد داشت، خطاب به مقامات افغانستان گفت که دیگر مدارا معنایی ندارد و آنچه در جریان است، جنگی تمام عیار میان دو طرف است.

در مقابل ذبیح الله مجاهد سخنگوی دولت افغانستان نیز ساعاتی پیش از آن با انتشار بیانیه ای از آغاز عملیات های تهاجمی گسترده علیه نیروهای پاکستانی در امتداد خط فرضی دیورند خبر داده بود. این خط مرزی که قدمتی بیش از یک قرن دارد، همواره محل مناقشه میان کابل و اسلام آباد بوده و افغانستان هرگز آن را به رسمیت نشناخته است. اکنون این مناقشه دیرینه بهانه ای برای شعله ور شدن آتش جنگی شده است که می تواند کل منطقه را درگیر خود سازد.

برای درک آنچه امروز در مرزهای شرقی ایران رخ می دهد، باید به ماه ها و حتی سال های گذشته بازگشت. تنش میان پاکستان و افغانستان تحت حاکمیت طالبان هرگز فروکش نکرده بود، اما در اکتبر 2025 و پس از یک هفته درگیری خونین مرزی، دو طرف با میانجیگری قطر و ترکیه به آتش بسی شکننده تن دادند. با این حال، این آتش بس هرگز به معنای پایان اختلافات عمیق نبود.

هسته اصلی مناقشه، خط فرضی دیورند است. مرزی به طول 2611 کیلومتر که در دوران استعمار انگلیس ترسیم شد و افغانستان همچنان آن را عامل تقسیم غیرطبیعی مناطق پشتون نشین می داند. این اختلاف تاریخی، اکنون با یک بحران امنیتی عمیق گره خورده است. اسلام آباد از مدت ها پیش طالبان افغانستان را متهم می کرد که به گروه های مسلح مخالف پاکستان، به ویژه تحریک طالبان پاکستان پناه داده است. تحریک طالبان که در سال 2007 ظهور کرد، اگرچه از نظر ساختاری جدا از طالبان افغانستان عمل می کند، اما پیوندهای عمیق ایدئولوژیک و قبیله ای با آن دارد.

در سال های اخیر، حملات مسلحانه در پاکستان به ویژه در استان های مرزی خیبرپختونخوا و بلوچستان رشد چشمگیری داشته است. اسلام آباد می گوید که این حملات از خاک افغانستان هدایت و تأمین می شود. میفتاح اسماعیل وزیر پیشین دارایی پاکستان، در شبکه اجتماعی ایکس نوشت که کشورش هیچ چیزی علیه شهروندان فقیر و شریف افغانستان ندارد ، اما این طالبان هستند که پاکستان را وارد این درگیری کرده اند.

تحلیلگران اما معتقدند که طالبان افغانستان نه می تواند و نه می خواهد که به طور جدی با تحریک طالبان مقابله کند.

پیرل پاندیا، تحلیلگر ارشد جنوب آسیا در پروژه داده های موقعیت های درگیری مسلحانه می گوید که پیوندهای پیشین میان دو گروه و نیز ترس از پیوستن نیروهای تحریک طالبان به داعش خراسان که رقیب اصلی طالبان است، باعث شده کابل در این زمینه اقدام قاطعی انجام ندهد. الیزابت ترلکلد، مدیر برنامه جنوب آسیا در مؤسسه استیمسون واشنگتن نیز معتقد است که تشدید تنش کنونی دور از انتظار نبوده، زیرا محصول ماه ها التهاب انباشته شده در روابط دو طرف است. به گفته او، حملات اخیر پاکستان نشان دهنده تغییر راهبرد اسلام آباد به سمت استفاده از گزینه های تهاجمی تر است.

در سطح منطقه ای و بین المللی، نگرانی از گسترش دامنه درگیری مشهود است. هند که همواره روابط پرتنشی با پاکستان داشته در اظهاراتی حملات هوایی پاکستان به افغانستان را محکوم کرد. راندهیر جایسوال سخنگوی وزارت خارجه هند گفت که دهلی نو حمله به خاک افغانستان که منجر به کشته شدن غیرنظامیان بی گناه در ماه مبارک رمضان شده را قویاً محکوم می کند و این اقدام را تلاشی برای خارجی جلوه دادن شکست های داخلی پاکستان خواند.

ایران که با هر دو کشور همسایه بوده و از دیرباز بر حل اختلافات از راه مسالمت آمیز تأکید داشته است، موضعی میانجی گرانه اتخاذ کرد. عباس عراقچی وزیر امور خارجه ایران، با انتشار پیامی در شبکه اجتماعی ایکس از دو کشور خواست تا اختلافات خود را از طریق گفتگو و بر اساس اصول همسایگی حل و فصل کنند. او با اشاره به ماه رمضان به عنوان ماه خودداری و همبستگی در جهان اسلام، تأکید کرد که شایسته است افغانستان و پاکستان مسیر گفتگو را برگزینند.

روسیه نیز ضمن ابراز نگرانی عمیق از دو طرف خواست تا حملات فرامرزی را فورً متوقف کرده و از راه های دیپلماتیک به حل اختلافات بپردازند. خبرگزاری ریانووستی گزارش داد که مسکو آمادگی خود را برای میانجی گری میان دو کشور اعلام کرده است. آنتونیو گوترش، دبیرکل سازمان ملل متحد نیز از طریق سخنگوی خود خواستار پایبندی دو طرف به قوانین بین المللی و خویشتن داری شد.

تنش های مرزی میان پاکستان و افغانستان در تازه ترین تحول خود به مرحله ای بی سابقه وارد شده است. بامداد جمعه وزیر دفاع پاکستان با انتشار پیامی در شبکه اجتماعی ایکس اعلام کرد که صبر اسلام آباد به پایان رسیده و دو کشور اکنون در وضعیت جنگ آشکار قرار گرفته اند. این اظهارات پس از آن مطرح شد که پاکستان عملیات هوایی گسترده ای را با نام غضب للحق علیه مواضعی در خاک افغانستان اجرا کرد.

جنگنده های پاکستانی بامداد جمعه مناطقی در کابل پایتخت افغانستان و نیز استان های پکتیا در جنوب شرق و قندهار در جنوب این کشور را هدف قرار دادند. مقامات پاکستانی هدف از این حملات را تأسیسات دفاعی طالبان اعلام کردند. این حملات در پاسخ به اقدام مشابه طالبان در شامگاه پنجشنبه صورت گرفت که طی آن، نیروهای افغان مواضع پاکستان را در امتداد مرزهای مشترک هدف قرار داده بودند. ریشه این درگیری ها به ماه ها تنش فزاینده میان دو کشور بازمی گردد.

پاکستان از مدت ها پیش طالبان افغانستان را به پناه دادن به گروه های مسلح مخالف اسلام آباد، به ویژه تحریک طالبان پاکستان (تیتیپی) متهم کرده است. در سال 2025، بیش از 1200 نفر در حملات مسلحانه در پاکستان کشته شدند که دو برابر آمار سال 2021 است.

مقامات پاکستانی می گویند بسیاری از این حملات با استفاده از سلاح های آمریکایی انجام می شود که پس از خروج نیروهای خارجی در اختیار طالبان باقی مانده است. اختلاف تاریخی بر سر خط فرضی دیورند نیز به این تنش ها دامن می زند. مرزی به طول 2611 کیلومتر که در دوران استعمار انگلیس ترسیم شد و افغانستان همچنان آن را به رسمیت نمی شناسد. افغانستان این خط را عامل تقسیم غیرطبیعی مناطق پشتون نشین می داند.