به نقل از دنیای اقتصاد، سال ها پس از آنکه تلفن های هوشمند با صفحه های لمسی، اینترنت پرسرعت و انبوهی از اپلیکیشن ها تعریف تازه ای از موبایل ارائه کردند، حالا گروهی از کاربران دوباره به سراغ دستگاه هایی رفته اند که بخش عمده این امکانات را ندارند. گوشی هایی که در ادبیات تکنولوژی به آنها دامب فون (Dumbphone) یا به عبارتی گوشی خنگ گفته می شود. نه به این دلیل که بی کاربرد هستند، بلکه چون در مقایسه با گوشی های هوشمند، برای انجام وظایف محدودتری طراحی شده اند: تماس، پیامک و حفظ ارتباط پایه.

در بررسی های انجام شده توسط دنیای اقتصاد از بازار گوشی های کلیدی، فروشندگان و فعالان بازار، اثر ملموس گردش بخشی از کاربران از بازار گوشی های هوشمند را حس کرده اند. البته که گوشی های کلیدی در جهان همواره بازار خود را داشته اند و به احتمال زیاد از این به بعد هم خواهند داشت، اما برای عده ای این گردش یا بازگشت از روی سلیقه یا اختیار نبوده است. بخشی از مشتریانی که پیش تر استفاده کننده گوشی هوشمند بودند، پس از خرابی دستگاه خود و مواجهه با هزینه بالای تعمیر یا خرید گوشی جایگزین، به سمت گوشی های دکمه ای رفته اند.

یکی از فروشندگان بازار موبایل در گفت وگو با دنیای اقتصاد می گوید در ماه های اخیر مواردی افزایش یافته که مشتری پس از خراب شدن گوشی لمسی خود، به دلیل ناتوانی از پرداخت هزینه تعمیر، یک گوشی کلیدی خریداری کرده است. به گفته او، بعضی مشتری ها فقط می خواهند فعلا گوشی داشته باشند تا کارشان راه بیفتد. حتی اگر دستگاهی باشد که فقط تماس و پیامک داشته باشد. برای برخی هم البته به این شکل نیست. نیاز بسیاری با همین امکانات رفع می شود و از سوی دیگر عده ای هم در بازار هستند که فقط به این گوشی ها احتیاج دارند.

البته فروشنده ها به این موضوع هم اشاره داشتند که برخی از خریداران گوشی های کلیدی، برای استفاده کمتر یا آسیب کمتر به گوشی اصلی خود، اقدام به خرید می کنند. برخی از خانواده ها نیز برای ارتباط فرزندان خود، از گوشی های کلیدی استفاده می کنند تا ریسک سرقت را کاهش دهند.

البته که بازار دامب فون ها یا همان گوشی های کلیدی هم از تورم و افزایش قیمت ها در امان نمانده اند. در این گزارش با بررسی سه نمونه محصول از سه رده متفاوت، روند قیمتی طی هشت ماه گذشته را بررسی خواهیم کرد. هرچند که تغییرات در طیف گسترده ای تعریف می شود، اما به احتمال اینکه با محصولی مواجه شوید که طی بازه مذکور بیش از صد درصد افزایش داشته باشد کم نیست

تغییر رفتار بخشی از کاربران در بازار موبایل را نمی توان جدا از افزایش هزینه مالکیت گوشی های هوشمند بررسی کرد. در سال های اخیر، افزایش قیمت گوشی های لمسی باعث شده فاصله میان یک انتخاب اقتصادی و یک انتخاب ضروری در بازار موبایل بیشتر شود. برای بسیاری از کاربران، خرید یک اسمارت فون به هزینه ای تبدیل شده که باید برای آن برنامه ریزی کرد. گزینه های اقتصادی بازارش دیگر اقتصادی نیست و پرچمدارانش گاه ممکن است کالایی سرمایه ای به شمار آیند.

در سوی دیگر، هزینه تعمیر نیز به یکی از عوامل موثر در تصمیم خرید تبدیل شده است. خرابی صفحه نمایش، باتری یا قطعات اصلی گوشی های هوشمند می تواند هزینه ای ایجاد کند که برای بخشی از کاربران، پرداخت آن با خرید یک گوشی ساده برای حفظ ارتباطات روزمره قابل مقایسه باشد. هرچند که برای این دسته از افراد مشخص نیست استفاده از این راه حل جایگزین تا کی ادامه خواهد داشت.

این تغییر رفتار در حالی رخ می دهد که فعالان بازار تعمیرات نیز از افزایش مراجعه کاربران خبر می دهند. رشد مراجعه به تعمیرکاران نشان می دهد بخشی از مصرف کنندگان به جای تعویض سریع دستگاه، تلاش می کنند عمر گوشی فعلی خود را افزایش دهند. روندی که در نهایت می تواند تقاضا برای گزینه های جایگزین ارزان تر را نیز تقویت کند.

بررسی روند قیمتی سه مدل گوشی کلیدی در فاصله دی تا شهریور نشان می دهد موج گرانی به صخره های گوشی های کلیدی هم کوبیده شده است. هرچند سطح قیمت این محصولات همچنان فاصله قابل توجهی با گوشی های هوشمند دارد، اما مسیر حرکتی آنها در ماه های گذشته صعودی بوده است. در میان نمونه های بررسی شده، گوشی طرح نوکیا 5310 بیشترین تغییر را تجربه کرده و قیمت آن از یک میلیون و 390هزار تومان در دی ماه به 2 میلیون و 920هزار تومان در شهریور رسیده است. یعنی افزایشی بیش از 100درصد آن هم در یک بازه حدود هشت ماهه.

در مدل نوکیا 230 نیز روند مشابهی دیده می شود. قیمت این گوشی از 2 میلیون و 655هزار تومان در دی ماه به 5 میلیون و 945هزار تومان در شهریور رسیده است. باز هم به این معنا که قیمت این مدل نیز بیش از دو برابر شده است. درحالی که گوشی های کلیدی معمولا به عنوان یکی از ارزان ترین گزینه های بازار موبایل شناخته می شوند و بخش مهمی از تقاضای آنها به دلیل قیمت پایین تر نسبت به اسمارت فون ها شکل می گیرد.

بر اساس مصوبات قانونی سال 1405، حداقل دستمزد روزانه یک کارگر معادل 554,185تومان تعیین شده است. یک کارگر در شهریور 1405 برای خرید یک گوشی غیرهوشمند ساده (نوکیا 230)، باید 10 روز و نزدیک به 7 ساعت (بیش از 10.7 روز کاری) کار کند تا مبلغ کامل آن را به دست آورد.

در مقابل، با نگاهی به اقتصادهای اروپایی در سال 2026، این شکاف به شکلی چشم گیر نمایان می شود. برای مثال در آلمان، با حداقل دستمزد روزانه حدود 111یورو (با فرض 8 ساعت کار) و در فرانسه حدود 98 یورو، هزینه خرید این گوشی (با فرض نرخ تبدیل تقریبی) تنها معادل کمتر از یک ساعت کار برای یک کارگر خواهد بود.

به هرترتیب، روند قیمتی در تمام مدل ها یکسان نبوده است. گوشی طرح نوکیا 1280که در ابتدای دوره بررسی با قیمت 4 میلیون و 765هزار تومان عرضه می شد، پس از نوسان در ماه های مختلف، در شهریورماه به 5 میلیون و 840هزار تومان رسیده است. این مدل در مقایسه با دو نمونه دیگر رشد محدودتری داشته، اما همچنان نشان می دهد حتی در بخش گوشی های ساده نیز سطح قیمت ها نسبت به گذشته افزایش پیدا کرده است.

مجموع این تغییرات نشان می دهد انتخاب گوشی کلیدی برای بخشی از مصرف کنندگان، اگرچه همچنان یک راهکار اقتصادی در مقایسه با خرید گوشی هوشمند (Smart Phone) محسوب می شود، اما دیگر به معنای بازگشت به یک کالای بسیار ارزان و بدون فشار قیمتی نیست.

به بیان دیگر، مصرف کننده ای که برای کاهش هزینه ها به سراغ گوشی های ساده می رود، همچنان با بازاری مواجه است که تحت تاثیر افزایش هزینه واردات، نرخ ارز و شرایط کلی بازار موبایل حرکت می کند.

برای تحلیل دقیق این بازار نباید تمام خریداران را با یک سنجه سنجید. تقاضا برای گوشی های کلیدی همواره متکی بر سه لایه مشخص بود: نخست، نهادها و سازمان هایی که به دلایل امنیتی و حفاظتی، ورود گوشی های هوشمند را به مجموعه خود ممنوع کرده اند. دوم، سالمندان یا کاربرانی که پیوند ساختاری با فناوری جدید برقرار نکرده اند و فقط در پی ساده ترین ابزار ارتباطی هستند. سوم نیز افرادی که این دستگاه ها را به عنوان گوشی دوم یا پشتیبان نگه می دارند. اما لایه چهارمی که به تازگی به این جمع اضافه شده، حاصل یک سرپناه اجباری است. گروهی از کاربران سابق اسمارت فون تحت فشار اقتصادی یا هزینه ناگهانی تعمیرات به این بخش از بازار پناه آورده اند. به گفته بازاری ها، گاهی اوقات هزینه تعمیرات به قدری بالاست که فرد مجبور می شود از گوشی هوشمند به گوشی خنگ مهاجرت کند.