بازار خودرو در اول مهر 1405 با سطحی از قیمت ها آغاز شد که نشان می دهد خودروهای داخلی، مونتاژی و وارداتی نسبت به ماه های گذشته در سطوح بالاتری قرار گرفته اند؛ کوییک S حدود یک میلیارد و 408 میلیون تومان قیمت دارد، پژو 207 اتوماتیک به 2 میلیارد و 840 میلیون تومان رسیده و نسخه اتوماتیک پانوراما از مرز 3 میلیارد تومان عبور کرده است؛ در بازار مونتاژی نیز قیمت برخی مدل ها به محدوده 9 میلیارد تومان رسیده است.

در نخستین روز پاییز، حتی خودروهایی که در سال های گذشته در گروه خودروهای اقتصادی قرار می گرفتند، اکنون در محدوده قیمت های بالاتری معامله می شوند. کوییک S در اول مهر حدود یک میلیارد و 408 میلیون تومان قیمت دارد. کوییک GX و GXR نیز به ترتیب حدود یک میلیارد و 418 میلیون و یک میلیارد و 470 میلیون تومان قیمت خورده اند.

ساینا S در محدوده یک میلیارد و 426 میلیون تومان قرار دارد و قیمت اطلس G به حدود یک میلیارد و 688 میلیون تومان رسیده است. سهند S نیز حدود یک میلیارد و 558 میلیون تومان قیمت دارد. به این ترتیب، در بازار خودروهای صفرکیلومتر داخلی، بخش قابل توجهی از محصولات اقتصادی در اول مهر در محدوده یک تا 1.7 میلیارد تومان قرار گرفته اند.

در محصولات ایران خودرو نیز سورن XU7P حدود یک میلیارد و 844 میلیون تومان، رانا پلاس حدود یک میلیارد و 899 میلیون تومان و پژو 207 TU3 حدود یک میلیارد و 880 میلیون تومان قیمت دارند.

پژو 207 در نخستین روز پاییز یکی از نمونه های روشن اختلاف قیمت میان تیپ های مختلف یک خودرو است. نسخه دنده ای هیدرولیک حدود 2 میلیارد و 73 میلیون تومان قیمت دارد و مدل دنده ای برقی به حدود 2 میلیارد و 190 میلیون تومان رسیده است.

نسخه دنده ای پانوراما نیز حدود 2 میلیارد و 378 میلیون تومان قیمت دارد. در مدل اتوماتیک، قیمت 207 به حدود 2 میلیارد و 840 میلیون تومان رسیده و نسخه اتوماتیک پانوراما با عبور از مرز 3 میلیارد تومان، حدود 3 میلیارد و 103 میلیون تومان قیمت دارد.

در همین بازار، دنا پلاس اتوماتیک حدود 3 میلیارد و 330 میلیون تومان قیمت دارد. تارا اتوماتیک V4 در محدوده 3 میلیارد و 350 میلیون تومان ایستاده و تارا اتوماتیک توربو نیز حدود 3 میلیارد و 570 میلیون تومان قیمت خورده است.

در مقابل، دنا پلاس MT6 حدود 2 میلیارد و 415 میلیون تومان و تارا دستی V1 حدود 2 میلیارد و 265 میلیون تومان قیمت دارند.

در بازار مونتاژی، سطح قیمت ها در اول مهر فاصله بیشتری با محصولات داخلی پیدا کرده است. هایما S5 Pro حدود 5 میلیارد و 70 میلیون تومان قیمت دارد و هایما S7 Pro به حدود 5 میلیارد و 600 میلیون تومان رسیده است.

هایما 8S حدود 6 میلیارد و 65 میلیون تومان قیمت خورده و KMC J7 در محدوده 5 میلیارد و 700 میلیون تومان قرار دارد. در بخش بالاتر بازار، فیدلیتی پرستیژ هفت نفره حدود 8 میلیارد و 200 میلیون تومان و تیگو 8 پرو مکس حدود 9 میلیارد و 250 میلیون تومان قیمت دارند.

به این ترتیب، در اول مهر نه تنها برخی خودروهای داخلی از مرز 3 میلیارد تومان عبور کرده اند، بلکه در بازار مونتاژی نیز قیمت برخی محصولات به نزدیکی 9 میلیارد تومان رسیده است.

در بخش وارداتی نیز قیمت ها در شروع پاییز در سطوح بالایی قرار گرفته اند. این بخش علاوه بر شرایط عمومی بازار خودرو، از نرخ ارز، هزینه واردات، حمل ونقل، ترخیص و تأمین قطعات تأثیر می گیرد.

به همین دلیل، قیمت خودروهای وارداتی را نمی توان صرفاً بر اساس میزان تقاضای مصرفی داخلی توضیح داد و تغییرات هزینه های واردات و نرخ ارز نیز در تعیین قیمت آنها نقش دارد. اما برای فهم اینکه بازار در اول مهر چرا به این سطح رسیده، باید به عملکرد ماه های قبل برگشت.

بازار خودرو در شهریور یکی از مهم ترین موج های افزایش قیمت در نیمه نخست سال را تجربه کرد. میانگین قیمت خودرو در این ماه حدود 17 درصد افزایش یافت. در این میان، خودروهای وارداتی با رشد میانگین 23 درصدی بیشترین افزایش قیمت را ثبت کردند.

همزمان نرخ دلار نیز از محدوده 198 هزار تومان در ابتدای شهریور به حدود 234 هزار تومان در پایان ماه رسید. بنابراین بخشی از سطح قیمت هایی که در اول مهر مشاهده می شود، مستقیماً با اتفاقات بازار در شهریور ارتباط دارد.

اما شهریور تنها ماه افزایش قیمت نبود. روند بازار خودرو در شش ماه نخست سال یک مسیر صعودی و یکنواخت نداشت. در اردیبهشت، میانگین قیمت خودرو حدود 37 درصد افزایش یافت.

در خرداد، قیمت ها حدود 6 درصد کاهش پیدا کرد و در تیرماه بازار با رشد نزدیک به 4 درصدی همراه شد. مرداد نیز با کاهش حدود 1.5 درصدی میانگین قیمت ها به پایان رسید، اما شهریور دوباره شرایط تغییر کرد و میانگین قیمت خودرو حدود 17 درصد بالا رفت.

در مجموع، میانگین قیمت خودروهای داخلی، مونتاژی و وارداتی در نیمه نخست سال حدود 10 درصد افزایش پیدا کرده است. بنابراین قیمت های اول مهر را باید نتیجه چند موج متفاوت افزایش و کاهش در ماه های گذشته دانست، نه یک افزایش مداوم از ابتدای سال.

یکی دیگر از اتفاقات مهم ماه های اخیر، افزایش فاصله میان قیمت کارخانه و بازار برخی خودروها بوده است. میانگین فاصله قیمت کارخانه و بازار در شهریور حدود 37 درصد بوده و برای محصولات ایران خودرو این فاصله به حدود 28 درصد رسیده است.

پژو 207 اتوماتیک نمونه روشنی از این اختلاف است. قیمت کارخانه این خودرو حدود 2 میلیارد و 177 میلیون تومان اعلام شده، در حالی که قیمت بازار آن در اول مهر به حدود 2 میلیارد و 840 میلیون تومان رسیده است؛ یعنی حدود 663 میلیون تومان اختلاف.

در 207 اتوماتیک پانوراما نیز قیمت کارخانه حدود 2 میلیارد و 226 میلیون تومان و قیمت بازار اول مهر حدود 3 میلیارد و 103 میلیون تومان بوده است. اختلاف دو نرخ در این مدل به حدود 877 میلیون تومان می رسد.

البته این فاصله را نمی توان معادل سود قطعی دانست؛ زیرا زمان تحویل خودرو، خواب سرمایه، هزینه های جانبی و تغییر احتمالی قیمت بازار تا زمان تحویل، بر بازده نهایی اثر می گذارند.

افزایش قیمت خودرو در ماه های اخیر در شرایطی رخ داده که سمت تقاضا رفتار متفاوتی داشته است. تعداد متقاضیان سیزدهمین مرحله فروش ایران خودرو در تیرماه حدود یک میلیون و 700 هزار نفر بود؛ در حالی که این رقم در مرحله دوازدهم حدود 6 میلیون و 800 هزار نفر اعلام شده بود.

به این ترتیب، تعداد متقاضیان بین دو مرحله حدود 75 درصد کاهش پیدا کرده است. این ارقام نشان می دهد افزایش قیمت خودرو الزاماً به معنای افزایش تقاضای واقعی نیست.

زمانی که قیمت ها با سرعت بیشتری از توان خرید خانوار افزایش پیدا می کنند، بخشی از تقاضای بالقوه از بازار خارج می شود.

در سمت عرضه نیز بازار خودرو در پنج ماه نخست سال با کاهش تولید مواجه بوده است. مجموع تولید خودروسازان در پنج ماه نخست سال 1405 حدود 269 هزار و 714 دستگاه بوده، در حالی که این رقم در مدت مشابه سال قبل حدود 414 هزار و 324 دستگاه ثبت شده بود.

به این ترتیب، تولید خودرو در این مدت حدود 35 درصد کاهش داشته است. تولید خودروهای سواری نیز حدود 36 درصد افت کرده است.

کاهش تولید در شرایطی اهمیت بیشتری پیدا می کند که همزمان هزینه تولید و نرخ ارز افزایش پیدا کرده باشد. عرضه کمتر می تواند فشار هزینه ای را سریع تر به قیمت بازار منتقل کند، هرچند کاهش قدرت خرید مانع از آن می شود که این افزایش قیمت الزاماً به رشد معاملات منجر شود.

تصویر بازار خودرو در اول مهر 1405 را باید از روند ماه های قبل تفکیک کرد. آنچه امروز در بازار دیده می شود، حاصل قیمت گذاری و معاملات روز اول مهر است؛ اما پشت این قیمت ها، مجموعه ای از اتفاقات ماه های گذشته قرار دارد.

شهریور با رشد 17 درصدی میانگین قیمت ها به پایان رسید، در حالی که پیش از آن بازار در اردیبهشت، خرداد، تیر و مرداد مسیرهای متفاوتی را تجربه کرده بود. اکنون در اول مهر، 207 اتوماتیک پانوراما از 3 میلیارد تومان عبور کرده است.

دنا و تارا اتوماتیک به محدوده 3.3 تا 3.5 میلیارد تومان رسیده اند و برخی خودروهای مونتاژی تا نزدیکی 9 میلیارد تومان قیمت خورده اند. در طرف دیگر، کاهش تعداد متقاضیان طرح های فروش و افت تولید نشان می دهد رشد قیمت با رشد متناسب قدرت خرید و تقاضا همراه نشده است.

به این ترتیب، بازار خودرو پاییز 1405 را با قیمت های بالاتر اما تقاضای محتاط تر آغاز کرده است؛ بازاری که برای ادامه مسیر خود بیش از هر چیز به نرخ ارز، میزان عرضه، هزینه تولید و توان خرید خانوار وابسته خواهد بود.