برای ایران نیز آتش بس پس از دوره های درگیری اخیر، در شرایطی شکل گرفت که بخشی از زیرساخت های آفندی و پدافندی کشور در جریان حملات آسیب دیده بود و ادامه درگیری می توانست امکان بازسازی و نوسازی سریع آنها را محدود کند.

در چنین شرایطی، توقف حملات یک فرصت عملیاتی در اختیار نیروهای مسلح قرار داد تا ضمن ترمیم آسیب ها، ذخایر و تجهیزات را بازسازی کنند، تاکتیک های خود را مورد بازبینی قرار دهند و متناسب با شیوه های جدید عملیات دشمن، آرایش دفاعی و تهاجمی خود را تغییر دهند. حالا بخشی از نتیجه این دوره بازسازی و آماده سازی، به گفته مسئولان، در میدان قابل مشاهده است؛ جایی که توان موشکی و تهاجمی ایران بار دیگر توانسته اهدافی را در عمق منطقه مورد اصابت قرار دهد.

بر اساس اطلاعیه شماره 55 سپاه پاسداران، در جریان حمله به پایگاه الازرق اردن که چند روز قبل انجام شد، سه فروند جنگنده اف 35 منهدم و سه فروند دیگر به شدت آسیب دیده اند؛ فارغ از جزییات و میزان خسارت های اعلام شده، نفس طرح چنین عملیاتی نشان می دهد که معادله بازدارندگی در منطقه تنها به تعداد تجهیزات محدود نمی شود و توان شناسایی، هدف گیری، موشکی و اطلاعاتی نیز بخش مهمی از قدرت نظامی را تشکیل می دهد.

از سوی دیگر، گزارش های مربوط به تلفات نیروهای مقابل نیز نشان می دهد که هرگونه ارزیابی از توان نظامی ایران صرفاً با شمارش تجهیزات قابل انجام نیست. آنچه اهمیت دارد، توانایی یک کشور برای ترمیم سریع خسارت ها، بازگرداندن ظرفیت های عملیاتی و در صورت لزوم تغییر تاکتیک در فاصله میان دو مرحله از درگیری است.

اکبر رنجبرزاده، نماینده مردم اسدآباد در مجلس، با اشاره به تقویت بنیه دفاعی کشور و تأثیر آتش بس بر بازدارندگی دفاعی، معتقد است یکی از مهم ترین نقاط قوت ایران، توانایی در انطباق سریع با شرایط جدید جنگی است. وی با بیان اینکه دشمن همواره در شناسایی ظرفیت واقعی جمهوری اسلامی با ناکامی مواجه شده است، گفت تجربیات و ظرفیت ایران در جنگ و مدیریت جنگ در سطح جهان کم نظیر است. عضو کمیسیون صنایع و معادن مجلس با اشاره به تجربه هشت سال دفاع مقدس اظهار کرد: تجربه فرماندهان و مدیران جنگی کشور باعث شد جمهوری اسلامی پس از پایان جنگ نیز تهدیدات را پایان یافته تلقی نکند و همواره برای سناریوهای احتمالی آینده آماده باشد. به گفته این نماینده مجلس، درگیری های اخیر اگرچه هزینه هایی به کشور تحمیل کرد، اما همزمان آتش بس فرصت هایی برای شناسایی نقاط ضعف، اصلاح تاکتیک ها و ارتقای توان دفاعی فراهم آورد. رنجبرزاده در این زمینه گفت: فرصت هایی که از جنگ 12 روزه تا جنگ رمضان و بعد از جنگ رمضان 40 روزه و تا به امروز ادامه داشته، فرصت های طلایی بود که ما با سرعت بسیار بالایی توانستیم هم بازسازی بشویم و هم نوسازی ناوگان جنگی خودمان را انجام دهیم. او معتقد است آتش بس به نیروهای مسلح اجازه داد ماشین جنگی کشور را به روز کرده و متناسب با تاکتیک های دشمن، راهکارهای مقابله ای جدیدی طراحی کنند.

این نگاه یک واقعیت مهم در جنگ های مدرن را برجسته می کند؛ پیروزی فقط در میدان نبرد رقم نمی خورد، بلکه توان بازسازی پس از حمله نیز بخشی از قدرت نظامی است. کشوری که بتواند زیرساخت آسیب دیده خود را در مدت کوتاهی احیا کند، ذخایر خود را افزایش دهد و همزمان تاکتیک های خود را تغییر دهد، در دور بعدی درگیری با همان شرایط مرحله قبل وارد میدان نخواهد شد. رنجبرزاده یکی از تفاوت های شرایط کنونی با سال های گذشته را افزایش سرعت تولید تجهیزات دفاعی دانست و گفت امروز ساخت تجهیزات، موشک ها، ذخایر و طراحی تاکتیک های دفاعی با سرعت بیشتری دنبال می شود. وی تصریح کرد که سرعت ساخت تجهیزات دفاعی کشور افزایش یافته و به گفته او، سرعت تولید از سرعت مصرف پیشی گرفته است. این موضوع از منظر بازدارندگی اهمیت ویژه ای دارد؛ چراکه در جنگ فرسایشی، صرف برخورداری از تجهیزات پیشرفته کافی نیست و توان جایگزینی، تعمیر و تولید مستمر نیز تعیین کننده است. از همین منظر، دوره آتش بس را می توان دوره ای برای بازسازی ظرفیت، جبران کمبودها و افزایش ذخایر دانست؛ دوره ای که در آن خطوط تولید، مراکز تحقیقاتی، سامانه های پدافندی و ساختارهای فرماندهی فرصت پیدا می کنند تجربه های به دست آمده از میدان را به تغییرات عملیاتی تبدیل کنند.

علاوه بر آن، بهروز محبی نجم آبادی، عضو کمیسیون برنامه، بودجه و محاسبات مجلس، با اشاره به نقش آتش بس در تقویت بنیه دفاعی کشور گفت: ایران در جنگی ترکیبی و نابرابر قرار داشت و اگر پس از جنگ 12روزه برنامه ریزی دقیقی برای ترمیم آسیب ها و رفع نقاط ضعف نظامی انجام نمی شد، مقاومت 40 روزه امکان تحقق نداشت. نماینده مردم سبزوار، جوین و جغتای افزود: دولت و سازمان برنامه و بودجه نیز اکنون توجه ویژه ای به تقویت نیروهای مسلح دارند و باید منابع بیشتری برای توسعه ظرفیت های آفندی و پدافندی اختصاص یابد. وی با تأکید بر ضرورت آمادگی برای جنگ های فرسایشی اظهار کرد: در دوره آتش بس، تولید و طراحی قطعات و تجهیزات مورد نیاز نیروهای مسلح با سرعت بیشتری دنبال شده و باید از تمام ظرفیت های داخلی برای افزایش تاب آوری دفاعی کشور استفاده کرد. محبی نجم آبادی همچنین هدف قرار گرفتن چند فروند اف 35 در عملیات علیه پایگاه الازرق اردن را از نشانه های تقویت توان دفاعی کشور دانست و گفت: ورود موشک ها و تجهیزات جدید و پیشرفته به میدان نشان می دهد که تجربه جنگ به ارتقای توان نظامی ایران منجر شده است. وی تأکید کرد: تصمیمات جدیدی برای تقویت توان دفاعی و استفاده از ظرفیت های نوین در حال شکل گیری است تا دشمن در محاسبات خود درباره توان جمهوری اسلامی ایران با هزینه و ریسک بیشتری مواجه شود.

با این حال عضو دیگر کمیسیون برنامه و بودجه مجلس معتقد است، توقف نبرد فرصت مناسبی برای بازسازی، سازماندهی و ارتقای توانمندی های دفاعی کشور و رفع نقاط ضعف ایجاد کرد. فریدون همتی، با بیان اینکه جنگ تحمیلی یکی از جنگ های متفاوت در دنیا بود؛ گفت: ما تا این لحظه در میدان ایستاده ایم و وقتی دشمن در میدان جنگ و نبرد کم آورد و درخواست توقف جنگ و آتش بس کرد، ما نیز بر اساس دستور اسلامی، اخلاقی و انسانی خود، زمانی که طرف مقابل درخواست توقف جنگ می دهد، این توقف را پذیرفتیم. وی افزود: این فاصله و توقف نبرد فرصت خوبی برای ما ایجاد کرد. درست است که دشمن نیز در این فاصله خود را تجهیز می کند، اما ما نیز متقابلاً فرصت پیدا می کنیم در ابعاد مختلف توانمندی های خود را ارتقا دهیم، سازماندهی کنیم و ضعف هایی را که داشته ایم کاهش داده و برطرف کنیم. همتی تصریح کرد: بنابراین، این فرصت های توقف جنگ برای ما نیز فرصت خوبی است و باید لحظه به لحظه آنها را غنیمت بشماریم و از این فرصت ها به بهترین شکل استفاده کنیم. از نظر نظامی و در زمینه عوامل، تجهیزات و امکانات نیز باید از این فرصت برای تقویت توان دفاعی کشور استفاده کنیم. وی ادامه داد: توقف نبرد فرصت خوبی برای ماست تا خودمان را قوی کنیم، سازماندهی کنیم و نفس جدیدی در مجموعه های مختلف خود بدمیم تا اگر دشمن دوباره عملیات جنگی را آغاز کرد، ما نیز متقابلاً قدرت بازدارندگی، ایستادگی و مقاومت در مقابل آن را داشته باشیم. بنابراین باید این فرصت ها را غنیمت بشماریم، اما هیچ گاه به دشمن اعتماد نخواهیم داشت؛ چرا که دشمن در طول تاریخ ثابت کرده است که قابل اعتماد نیست. وی گفت: ضمن اینکه به دشمن اعتماد نداریم، قواعد اخلاقی و بین المللی را نیز رعایت می کنیم. هر جا دشمن توقف دهد، ما نیز توقف می کنیم و هر جا دشمن جنگ را شروع کند، ما نیز برای دفاع وارد میدان می شویم. دفاع ما دفاع از خانه مان است و آنچه دشمن انجام می دهد، جنگ و تهاجم به خانه ماست.

آتش بس، برای هر کشوری که زیر فشار جنگ قرار گرفته، فرصتی برای نفس گیری است؛ اما تفاوت کشورها در نحوه استفاده از همین فرصت آشکار می شود. یک کشور ممکن است آتش بس را صرفاً فاصله ای میان دو مرحله درگیری ببیند و کشور دیگر آن را به دوره ای برای ترمیم، یادگیری و افزایش قدرت تبدیل کند. روایت مطرح شده از سوی مسئولان ایرانی این است که در فاصله ایجادشده، بازسازی زیرساخت ها، افزایش تولید تجهیزات، تکمیل ذخایر و اصلاح تاکتیک ها با سرعت بیشتری دنبال شده است.

در نهایت، تجربه جنگ های اخیر یک پیام روشن دارد: توان دفاعی فقط در لحظه شلیک موشک یا پرواز جنگنده سنجیده نمی شود؛ توانایی بازسازی سریع، تولید مستمر، انطباق تاکتیکی و حفظ ظرفیت عملیاتی پس از حمله نیز بخشی از قدرت ملی است. از همین منظر، آتش بس برای ایران نه یک توقف منفعلانه، بلکه فرصتی برای بازسازی و تقویت بنیه دفاعی فراهم کرد؛ فرصتی که اگر با توسعه فناوری، افزایش ذخایر، ارتقای پدافند و تقویت صنایع دفاعی همراه شود، می تواند هزینه محاسبات غلط دشمن را بالا برده و به جای جنگ، بازدارندگی را به مهم ترین دستاورد دوره پس از درگیری تبدیل کند.