به نقل از عصر ایران، در ماه های پایانی جنگ جهانی دوم، یکی از نگرانی های مقامات اطلاعاتی آمریکا این بود که آدولف هیتلر پیش از سقوط کامل آلمان نازی، موفق شود از کشور فرار کند و با تغییر چهره و هویت، زندگی تازه ای را آغاز کند.

تا سال 1944، چهره هیتلر برای مردم سراسر جهان به شدت شناخته شده بود. سبیل مسواکی معروف، موهای کنارزده و ظاهر همیشگی او باعث می شد شناسایی اش آسان باشد. به همین دلیل، مقامات اطلاعاتی آمریکا تصمیم گرفتند بررسی کنند که اگر هیتلر ظاهر خود را تغییر دهد، ممکن است چه شکلی پیدا کند.

این ماموریت به دفتر خدمات راهبردی آمریکا یا OSS سپرده شد؛ سازمانی که در دوران جنگ جهانی دوم فعالیت می کرد و بعدها بخش مهمی از ساختار اطلاعاتی آمریکا را شکل داد.

پس از پیاده شدن نیروهای متفقین در نرماندی در 6 ژوئن 1944، OSS از ادی سنز (Eddie Senz)، گریمور سرشناس نیویورکی، خواست چهره هیتلر را به شکل های مختلف بازسازی کند.

هدف این بود که نشان داده شود هیتلر در صورت استفاده از گریم، تغییر مدل مو، تراشیدن سبیل یا تغییر ظاهر کلی خود، تا چه اندازه می تواند از چهره شناخته شده اش فاصله بگیرد.

سنز با استفاده از تصاویر هیتلر، چندین چهره متفاوت برای او طراحی کرد؛ چهره هایی که قرار بود به نیروهای متفقین کمک کنند تا در صورت مشاهده فردی مشکوک، تنها به ظاهر معمول دیکتاتور آلمان اکتفا نکنند.

تصاویر تهیه شده توسط سنز در اختیار فرماندهان متفقین قرار گرفت، اما در نهایت هیچ گاه به شکل عملی مورد استفاده قرار نگرفتند؛ زیرا هیتلر پیش از آنکه بتواند از آلمان فرار کند، در برلین ماند و جنگ برای رژیم نازی به پایان رسید.

با این حال، این تصاویر برای سال ها در میان اسناد مرتبط با فعالیت های اطلاعاتی دوران جنگ باقی ماندند.

بازسازی های انجام شده توسط ادی سنز در زمان جنگ برای فرماندهان متفقین ارسال شد، اما عموم مردم سال ها از وجود آنها اطلاعی نداشتند.

این تصاویر بعدها توسط مجله آلمانی اشپیگل در دهه 1990 کشف و منتشر شدند. انتشار آنها برای نخستین بار توجه گسترده ای را به پروژه ای جلب کرد که نشان می داد سرویس اطلاعاتی آمریکا حتی احتمال فرار هیتلر با تغییر چهره را نیز جدی گرفته بود.

سال ها بعد، آرشیو ملی آمریکا در واشنگتن نسخه هایی با وضوح بسیار بالاتر از این تصاویر را منتشر کرد. این عکس ها مجموعه ای از چهره های متفاوت هیتلر را نشان می دهند؛ از مردی با ظاهر کاملا معمولی گرفته تا چهره هایی که در آنها ویژگی های مشهور دیکتاتور آلمان تا حد زیادی تغییر کرده است.

در واقع، یکی از نکات جالب این تصاویر این است که بسیاری از ویژگی هایی که امروز بلافاصله ما را به یاد هیتلر می اندازند، در این بازسازی ها عمدا حذف یا تغییر داده شده اند.

این نگرانی تنها به مقامات آمریکایی محدود نبود. در نوامبر 1944، یک روزنامه کانادایی نیز مجموعه ای از تصاویر فرضی هیتلر با چهره های تغییر یافته را منتشر کرد.

این تصاویر توسط یک هنرمند کانادایی طراحی شده بودند و در بالای صفحه، پرسشی جالب به چشم می خورد:

اگر پیشوا در غرب کانادا ساکن می شد، آیا چهره او را می شناختید؟

چنین تصاویری نشان می دهند که در ماه های پایانی جنگ، احتمال فرار هیتلر برای متفقین آن قدر جدی بود که حتی سناریوی تغییر چهره و پنهان شدن او نیز مورد توجه قرار داشت.

البته این نگرانی چندان هم بی دلیل نبود. با نزدیک شدن نیروهای شوروی و متفقین به برلین، بسیاری از رهبران و مقام های رژیم نازی تلاش کردند راهی برای فرار پیدا کنند.

آدولف هیتلر در روز 30 آوریل 1945 در پناهگاه خود در برلین خودکشی کرد. او با اوا براون، شریک زندگی اش که مدت کوتاهی پیش از مرگ با او ازدواج کرده بود، در پناهگاه حضور داشت.

بر اساس روایت تاریخی پذیرفته شده، هیتلر با شلیک گلوله به زندگی خود پایان داد و اوا براون نیز با مصرف سیانور خودکشی کرد.

پس از مرگ، اجساد آنها به خارج از پناهگاه منتقل و سوزانده شدند. نیروهای شوروی بعدا بقایای اجساد را پیدا کردند و آنها را به شکل مخفیانه به محل دیگری منتقل کردند.

پنهان کاری شوروی درباره سرنوشت بقایای هیتلر، به ویژه در روزها و هفته های نخست پس از پایان جنگ، به شکل گیری شایعات مختلف کمک کرد.

استالین حتی به برخی از فرماندهان خود اطلاع نداده بود که بقایای هیتلر پیدا شده است. در چنین شرایطی، شایعه فرار او خیلی زود گسترش پیدا کرد.

پس از پایان جنگ، داستان های مختلفی درباره زنده ماندن هیتلر شکل گرفت. یکی از مشهورترین روایت ها این بود که او مرگ خود را صحنه سازی کرده و به همراه اوا براون از آلمان گریخته و در آرژانتین زندگی کرده است.

حتی روایت هایی منتشر شد که مدعی بودند هیتلر تا سال های پیری در آمریکای جنوبی زندگی کرده است.

با این حال، این ادعاها از نظر تاریخی معتبر شناخته نمی شوند و شواهد موجود از مرگ هیتلر در برلین در سال 1945 حمایت می کنند.

امروزه تصاویر گریم شده هیتلر بیشتر از آنکه مدرکی برای فرار او باشند، نمونه ای جالب از تلاش اطلاعاتی متفقین در روزهای پایانی جنگ جهانی دوم محسوب می شوند؛ زمانی که مقامات آمریکایی می خواستند برای هر احتمالی آماده باشند و بدانند اگر دیکتاتور آلمان ظاهر خود را تغییر دهد، چگونه می توان او را شناسایی کرد.