به گزارش خبرگزاری مهر، محمدنبی شهیکی‌تاش امروز شنبه در نشست خبری بیستمین جشنواره ملی فن‌آفرینی شیخ بهایی که در وزارت علوم، تحقیقات و فناوری برگزار شد، با اشاره به تفاوت اهداف جشنواره بین‌المللی خوارزمی و جشنواره ملی فن‌آفرینی شیخ بهایی اظهار کرد: این دو رویداد با الگوها و اهداف متفاوتی طراحی شده‌اند؛ جشنواره بین‌المللی خوارزمی بیشتر بر شناسایی استعدادهای برتر داخلی و بین‌المللی، مخترعان و نوآوران تمرکز دارد، در حالی که جشنواره شیخ بهایی به دنبال حمایت از ایده‌هایی است که توانسته‌اند به کسب‌وکارهای فناورانه تبدیل شوند و زمینه خلق ثروت و تولید را فراهم کنند.

وی افزود: این دو جشنواره در واقع دو زنجیره مکمل یکدیگر هستند که هر کدام بخشی از مسیر توسعه فناوری کشور را پوشش می‌دهند و از راهبردهای محوری معاونت فناوری و وزارت علوم به شمار می‌روند.

معاون فناوری وزارت علوم با تأکید بر اینکه جشنواره شیخ بهایی نباید صرفاً یک رویداد دو روزه تلقی شود، گفت: این جشنواره نقطه اتصال فناوران، سرمایه‌گذاران و فعالان حوزه توسعه بازار است. تغییر رویکرد در دوره جدید و تلاش برای تقویت ابعاد ملی این رویداد نیز از نیاز کشور به قرار گرفتن فناوری در سبد اولویت‌های توسعه و رشد اقتصادی ناشی می‌شود.

شهیکی‌تاش ادامه داد: موج جدید تحولات فناوری فرصت‌های بی‌نظیری ایجاد کرده است و ضروری است فناوری به‌عنوان یکی از حوزه‌های پیشران کشور در مسیر رشد اقتصادی مورد توجه قرار گیرد. از این رو، گسترش این گفتمان در سطوح مختلف حکمرانی و در مناطق مختلف کشور اهمیت زیادی دارد.

وی با اشاره به ضرورت مشارکت نسل جدید در روند توسعه دانش‌بنیان کشور اظهار کرد: لازم بود ابعاد استانی، منطقه‌ای و ملی جشنواره پررنگ‌تر شود تا ظرفیت‌های فناورانه در سراسر ایران شناسایی و زمینه ارتباط و همکاری میان آنها فراهم شود.

معاون فناوری وزارت علوم با بیان اینکه جشنواره امسال در همه استان‌های کشور برگزار شد، افزود: در مرحله نخست تلاش شد با برگزاری رویدادهای استانی، فضایی پویا برای مشارکت فناوران ایجاد شود. در مرحله بعد نیز سه رویداد منطقه‌ای برگزار شد تا استعدادهای برتر و افرادی که ظرفیت مطرح شدن در سطح منطقه‌ای را دارند، شناسایی شوند. در نهایت، این فرایند به برگزاری رویداد ملی در اصفهان منتهی می‌شود.

شهیکی‌تاش با بیان اینکه جشنواره شیخ بهایی می‌تواند سکویی ملی برای گردهم آوردن ظرفیت‌های پراکنده کشور باشد، گفت: ایجاد بستری برای همکاری سازنده میان فناوران و نوآوران در نقاط مختلف ایران و تداوم ارتباط میان آنها، می‌تواند فرصت‌های جدیدی برای توسعه شبکه نوآوری کشور ایجاد کند.

وی با اشاره به ظرفیت موجود در زیست‌بوم فناوری کشور اظهار کرد: در حال حاضر بیش از 16 هزار واحد فناور در کشور فعالیت دارند که بخش مهمی از ظرفیت‌های علمی و فناوری ایران را تشکیل می‌دهند. با توجه به این ظرفیت، ضروری است زیرساخت‌های لازم برای رشد و توسعه فعالیت این واحدها بیش از گذشته فراهم شود.

معاون فناوری وزارت علوم با تأکید بر اینکه پارک‌های علم و فناوری در آستانه تحول نسلی قرار دارند، گفت: در سال‌های نخست شکل‌گیری پارک‌های فناوری، تمرکز اصلی بر ایجاد ساختار، هویت سازمانی و زیرساخت‌های فیزیکی و کاربردی بود و بسیاری از واحدهای فناور نیز در دل این پارک‌ها شکل گرفتند؛ اما با توجه به تحولات و نیازهای امروز کشور، دو مأموریت مکمل جدید، یعنی جذب سرمایه و توسعه بازار واحدهای فناور، اهمیت بیشتری پیدا کرده‌اند.

شهیکی‌تاش افزود: باید نقش اقتصاد فناوری در پارک‌های علم و فناوری کشور پررنگ‌تر شود. اقتصاد نوآوری یکی از نیازهای امروز و آینده ایران است و لازم است سرمایه‌گذاری و توجه جدی‌تری به این حوزه صورت گیرد.

وی با اشاره به تغییرات زیست‌بوم نوآوری کشور در مقایسه با یک دهه گذشته اظهار کرد: ظهور بازیگران جدید، ساختار این زیست‌بوم را متنوع‌تر کرده است. شکل‌گیری سرمایه‌گذاران خطرپذیر، توسعه و گسترش شتاب‌دهنده‌ها، توجه بیشتر به بخش تحقیق و توسعه در صنایع بزرگ و ورود بازیگران جدید به فرایند نوآوری، نشان می‌دهد که امروز با مجموعه متنوعی از نهادها و فعالان مواجه هستیم.

معاون فناوری وزارت علوم ادامه داد: این تنوع، ضرورت ایجاد شبکه‌ای هم‌افزا را برای توسعه و بزرگ‌شدن زیست‌بوم فناوری افزایش داده است. بر همین اساس، در دوره جدید جشنواره، حضور شرکت‌های سرمایه‌گذاری شرکتی و کارگزاران تجاری‌سازی فناوری پررنگ‌تر شده تا ارتباط میان فناوران و بازار با الگویی حرفه‌ای‌تر دنبال شود.

شهیکی‌تاش با اشاره به برگزاری گردهمایی پارک‌های علم و فناوری ایران در حاشیه این جشنواره گفت: یکی از محورهای مهم این گردهمایی، بررسی اجرای قانون جهش تولید دانش‌بنیان است تا مشخص شود پارک‌های علم و فناوری در چه بخش‌هایی عملکرد مطلوبی داشته‌اند و در کدام حوزه‌ها به بازنگری و اصلاح مسیر نیاز دارند.

وی افزود: بررسی ظرفیت‌های قانون جهش تولید دانش‌بنیان و چگونگی ایفای نقش فعالانه پارک‌های علم و فناوری در تحقق اهداف آن، از موضوعات مهم این گردهمایی خواهد بود.

معاون فناوری وزارت علوم با جمع‌بندی اهداف رویکرد جدید جشنواره اظهار کرد: نخستین هدف، شکل‌گیری یک شبکه ملی از بازیگران حوزه فناوری و نوآوری است؛ دومین هدف، افزایش دیده‌شدن ظرفیت‌های فناورانه در همه نقاط کشور، از جمله شرکت‌های دانش‌بنیان، واحدهای فناور و شرکت‌های منشعب از دانشگاه‌هاست؛ و سومین هدف، نمایش رویکرد جدید وزارت علوم در معماری زیست‌بوم نوآوری و مأموریت‌های تازه پارک‌های علم و فناوری است.

شهیکی‌تاش با اشاره به برنامه‌های آیین پایانی جشنواره گفت: روز هفتم آبان‌ماه، علاوه بر معرفی برگزیدگان، از سه استاندار برتر که نقش مؤثری در توسعه زیست‌بوم دانش‌بنیان و رشد پارک‌های علم و فناوری مناطق خود داشته‌اند، تقدیر می‌شود.

وی افزود: همچنین سه صندوق پژوهش و فناوری که بیشترین نقش را در تأمین منابع مالی زیست‌بوم نوآوری کشور، به‌ویژه پارک‌های علم و فناوری، ایفا کرده‌اند، مورد تقدیر قرار می‌گیرند. در این رویداد از شرکت‌های سرمایه‌گذاری شرکتی نیز به دلیل نقش پررنگ آنها در تأمین مالی، تزریق سرمایه هوشمند و توسعه بازار واحدهای فناور قدردانی خواهد شد.

معاون فناوری وزارت علوم ادامه داد: همچنین یک کارگزار ملی که در زمینه توسعه بازار، تجاری‌سازی و حمایت از واحدهای فناوری و شرکت‌های دانش‌بنیان نقش مؤثری داشته است، مورد تقدیر قرار می‌گیرد. هدف از این اقدامات، توجه به مجموعه بازیگران و نهادهایی است که در توسعه فناوری کشور نقش دارند و می‌توانند به تقویت این زیست‌بوم کمک کنند.

شهیکی‌تاش در پایان با اشاره به حمایت‌های مالی پیش‌بینی‌شده برای برگزیدگان جشنواره گفت: علاوه بر حمایت‌های مالی در نظر گرفته‌شده، یک خط اعتباری 200 میلیارد تومانی نیز برای تجاری‌سازی محصولات و فرایندهای فناورانه اختصاص یافته است. این اعتبار بر اساس نیاز شرکت‌های برگزیده، به‌ویژه برای راه‌اندازی خطوط نیمه‌صنعتی تولید محصولات، تخصیص خواهد یافت.

معاون فناوری وزارت علوم در پاسخ به پرسش‌هایی درباره نقش جشنواره در جذب سرمایه‌گذاری اظهار کرد: هدف اصلی چنین رویدادهایی، معرفی نقشه توانمندی‌های فناورانه کشور به سرمایه‌گذاران است، نه ایجاد سرمایه‌گذار جدید. این رویدادها کمک می‌کنند سرمایه‌گذاران با ظرفیت‌های موجود آشنا شوند و به‌جای برگزاری برنامه‌های پراکنده در استان‌های مختلف، بخش قابل توجهی از توانمندی‌های فناورانه کشور در یک بستر ملی به آنها معرفی شود.

وی افزود: حضور فناوران در جشنواره و برگزاری برنامه‌های جانبی آن، فرصتی برای بررسی چالش‌ها و مسائل پیش‌روی شرکت‌های فناور فراهم می‌کند. در مواردی که رفع مشکلات به تنظیم‌گری، اصلاح مقررات یا حمایت‌های بیشتر نیاز داشته باشد، این موضوعات در دستور کار برنامه‌های وزارت علوم قرار خواهد گرفت.

استفاده از هوش مصنوعی در داوری؛ تصمیم نهایی با کارشناسان است

معاون فناوری وزارت علوم درباره استفاده از هوش مصنوعی در فرایند داوری جشنواره نیز توضیح داد: داوری نهایی طرح‌ها توسط افراد خبره انجام می‌شود، اما ابزارهای هوش مصنوعی به‌عنوان دستیار در کنار داوران قرار گرفته‌اند تا بررسی‌های اولیه را انجام دهند و طرح‌های مشابه را با یکدیگر مقایسه کنند.

شهیکی‌تاش ادامه داد: استفاده از این ابزارها به داوران کمک می‌کند اطلاعات دقیق‌تری در اختیار داشته باشند و تصمیم نهایی خود را با شناخت بهتر از ویژگی‌ها و تفاوت‌های طرح‌ها اتخاذ کنند.

بین‌المللی شدن جشنواره در گرو گسترش مشارکت خارجی

وی درباره برنامه‌های بین‌المللی جشنواره شیخ بهایی اظهار کرد: موضوع بین‌المللی شدن این رویداد چند سال است در دبیرخانه جشنواره مطرح شده و در دوره‌های گذشته نیز از ظرفیت نهادهای بین‌المللی برای حضور در برنامه‌ها استفاده شده است.

معاون فناوری وزارت علوم افزود: نهادهای وابسته به سازمان ملل و مجموعه‌های فعال در حوزه پارک‌های علم و فناوری در کشورهای مختلف، طی سال‌های گذشته در این جشنواره حضور داشته‌اند و امسال نیز از ظرفیت آنها استفاده خواهد شد.

شهیکی‌تاش با اشاره به همکاری با مرکز منطقه‌ای یونسکو در حوزه توسعه پارک‌های علم و فناوری، مستقر در شهرک علمی و تحقیقاتی اصفهان، گفت: در دوره‌های گذشته پنل‌های ویژه‌ای با حضور بازیگران مهم بین‌المللی برگزار شده است، اما جذب طرح از کشورهای دیگر و مشارکت مستقیم فناوران خارجی در فرایند رقابت، موضوعی است که باید در مراحل بعدی دنبال شود.

وی ابراز امیدواری کرد با بهبود شرایط سیاسی، امکان گسترش مشارکت خارجی و تبدیل جشنواره شیخ بهایی به رویدادی بین‌المللی فراهم شود.

پیگیری جوایز و تسهیلات برگزیدگان

معاون فناوری وزارت علوم با اشاره به ضرورت پرداخت به‌موقع جوایز جشنواره اظهار کرد: تلاش می‌شود جوایز برگزیدگان در همان روز برگزاری آیین پایانی اهدا شود و فرایند حمایت از برگزیدگان به پیگیری‌های طولانی و ارجاع آنها میان بخش‌های مختلف منتهی نشود.

شهیکی‌تاش افزود: علاوه بر جوایز، تسهیلات پیش‌بینی‌شده نیز پیگیری خواهد شد تا برگزیدگان بتوانند از این حمایت‌ها استفاده کنند. با این حال، یکی از مهم‌ترین دستاوردهای مورد انتظار جشنواره، حضور سرمایه‌گذاران و معرفی سرمایه‌گذاری‌های انجام‌شده در شرکت‌های فناور است.

تغییر مأموریت پارک‌های علم و فناوری از استقرار به توسعه بازار

وی در بخش دیگری از سخنان خود، با تشریح رویکرد جدید وزارت علوم در توسعه زیست‌بوم نوآوری گفت: برنامه‌های این وزارتخانه زنجیره گسترده‌ای از بازیگران، از دانشگاه‌ها و پارک‌های علم و فناوری تا شرکت‌های صنعتی بزرگ را در بر می‌گیرد و هدف آن ایجاد ارتباط میان بخش‌های مختلف زیست‌بوم دانش‌بنیان است.

معاون فناوری وزارت علوم افزود: در الگوی جدید، دانشگاه‌ها نیز باید در کنار مأموریت‌های آموزشی و پژوهشی، نقش مؤثرتری در توسعه نوآوری و فناوری ایفا کنند. در همین راستا، الگوهایی مانند دانشگاه‌های منتخب در حوزه نوآوری و فناوری و ایجاد مراکز رشد نوین در دانشگاه‌ها دنبال می‌شود تا مأموریت‌ها و کارکردهای جدیدی برای دانشگاه‌ها تعریف شود.

شهیکی‌تاش ادامه داد: وزارت علوم همچنین در حال تغییر رویکرد پارک‌های علم و فناوری است تا این مجموعه‌ها از نقش صرفاً میزبان و فراهم‌کننده فضای استقرار فاصله بگیرند و در زمینه جذب سرمایه، توسعه بازار و ایجاد شبکه‌های ارتباطی برای رشد واحدهای فناور نقش فعال‌تری ایفا کنند.

وی با بیان اینکه ابزارهای حکمرانی و ساختارهای تأمین مالی ممکن است متفاوت باشند، تأکید کرد: نقطه اشتراک این مجموعه‌ها باید ایفای نقش مؤثر در توسعه فناوری متناسب با تحولات این حوزه و نیازهای کشور باشد.

توسعه زیرساخت‌های تولید نیمه‌صنعتی در استان‌ها

معاون فناوری وزارت علوم در پاسخ به پرسشی درباره مشکلات شرکت‌های دانش‌بنیان در زمینه استقرار و توسعه فعالیت‌های تولیدی گفت: در برخی استان‌ها، زیرساخت‌های آزمایشگاهی و فضای استقرار واحدهای فناور فراهم شده است، اما یکی از مشکلات اصلی، کمبود زیرساخت‌های تولید نیمه‌صنعتی بوده است.

شهیکی‌تاش افزود: از اواسط فروردین‌ماه، برنامه ایجاد زیرساخت‌ها و خطوط تولید برای استقرار و توسعه فعالیت شرکت‌های دانش‌بنیان در پارک‌های علم و فناوری آغاز شده است و پیش‌بینی می‌شود تا پایان سال، بخش عمده مشکلات مربوط به زیرساخت‌های تولید نیمه‌صنعتی در بیشتر استان‌های مورد نظر برطرف شود.

وی با اشاره به تفاوت شرایط تهران با سایر استان‌ها اظهار کرد: تهران بیشترین تعداد شرکت‌های دانش‌بنیان کشور را در خود جای داده و حجم تقاضا برای استقرار و دریافت خدمات در این استان بسیار بالاست. به همین دلیل، برای تخصیص فضای استقرار و ارائه خدمات مورد نیاز شرکت‌ها، باید نظامی مبتنی بر رتبه‌بندی و شاخص‌های مختلف طراحی و اجرا شود.

معاون فناوری وزارت علوم تأکید کرد: در تهران نیز تلاش می‌شود با تعیین دقیق مشکلات مربوط به استقرار واحدهای فناور و تدوین سازوکارهای مناسب، زمینه فعالیت و توسعه این شرکت‌ها فراهم شود.

حمایت مالی از برگزیدگان برای ورود به مرحله تولید نیمه‌صنعتی

معاون وزیر علوم درباره خط اعتباری در نظر گرفته‌شده برای برگزیدگان جشنواره نیز توضیح داد: این حمایت به شرکت‌هایی اختصاص می‌یابد که فرایند تولید نیمه‌صنعتی محصولات خود را آغاز کنند. در کنار این خط اعتباری، تلاش می‌کنیم از شبکه‌ای از نیروهای مستعد شناسایی‌شده حمایت ویژه داشته باشیم.

وی افزود: یکی از محورهای حمایت، ایجاد سازوکارهای تأمین مالی و معرفی شرکت‌ها به نهادهای تأمین مالی، از جمله سرمایه‌گذاران خطرپذیر شرکتی (CVC)، است. خط اعتباری در نظر گرفته‌شده بخشی از مجموعه حمایت‌هایی است که برای توسعه فعالیت شرکت‌های فناور و کمک به تجاری‌سازی محصولات آن‌ها دنبال می‌شود.

تبدیل جشنواره به بستری برای تقویت سرمایه خلاق کشور

شهیکی‌تاش در جمع‌بندی سخنان خود با تأکید بر اینکه نگاه وزارت علوم به جشنواره صرفاً برگزاری یک رویداد نیست، گفت: هدف اصلی، ایجاد شبکه ارتباطی میان بازیگران و ارکان زیست‌بوم نوآوری در شرایطی است که کشور تجربه جنگ اخیر را پشت سر گذاشته و با مسائل و نیازهای جدیدی روبه‌روست.

وی افزود: سرمایه انسانی خلاق و شرکت‌های دانش‌بنیان از ظرفیت‌های راهبردی کشور برای حل مسائل و ساختن آینده ایران هستند. یکی از رویکردهای محوری ما، تقویت امید اجتماعی در نسل جدید و افزایش اعتمادبه‌نفس جوانان برای ورود به عرصه اجرا و ایفای نقش‌های بزرگ‌تر در توسعه کشور است.

معاون فناوری و نوآوری وزیر علوم خاطرنشان کرد: در کنار این رویکرد، تغییر مأموریت پارک‌های علم و فناوری نیز دنبال می‌شود؛ به‌گونه‌ای که جذب سرمایه و توسعه بازار در مأموریت‌های آن‌ها پررنگ‌تر شود. این جهت‌گیری در جشنواره شیخ بهایی نیز مورد توجه قرار گرفته و می‌تواند به ترسیم نقشه راه آینده پارک‌های علم و فناوری و تقویت زیست‌بوم نوآوری کشور کمک کند.

تقویت تاب‌آوری فناوری و اقتصاد کشور در دوران جنگ و پساجنگ ضروری است

معاون فناوری و نوآوری وزیر علوم، تحقیقات و فناوری با تأکید بر ضرورت تداوم فعالیت‌های علمی و فناورانه حتی در دشوارترین شرایط گفت: حضور پررنگ نسل جوان در رویدادهای فناورانه و حمایت از جریان‌های نوآوری می‌تواند به افزایش هم‌افزایی و تاب‌آوری اجتماعی کمک کند؛ از این رو، وزارت علوم با رویکرد مسئله‌محور، تقویت ظرفیت‌های فناورانه کشور را در دوران جنگ و پساجنگ دنبال می‌کند.