سرویس سیاسی فردا: جنگ دوباره یا بازگشت به مذاکره؟ کیهان برزگر، استاد روابط بین‌الملل، معتقد است احتمال تکرار جنگی تمام‌عیار ضعیف است؛ اما افزایش تنش در نقاط مشخص، با هدف گرفتن امتیاز در مذاکرات احتمالی، همچنان می‌تواند در دستور کار آمریکا باشد. توصیه او به تهران، پیش‌بردن هم‌زمان بازدارندگی و دیپلماسی است؛ دیپلماسی‌ای که ایران در آن ابتکار عمل داشته باشد و صرفاً پاسخ‌دهنده پیشنهادهای دیگران نباشد.

 فناوری برتر، پیروزی را تضمین نکرد

 برزگر در برنامه «میز دیپلماسی» ایرنا، جنگ علیه ایران را رویارویی فناوری نظامی پیشرفته با ظرفیت ژئوپلیتیکی یک قدرت میانه توصیف کرد. به ارزیابی او، مقاومت ایران نشان داد برتری هوایی و بمباران گسترده، الزاماً به تحقق اهداف سیاسی منجر نمی‌شود و همین تجربه، محاسبات واشنگتن برای تکرار جنگ را دشوارتر کرده است.

 او احتمال بازگشت درگیری با الگوی روزهای نخست جنگ را کم دانست و گفت تشدید تنش می‌تواند بیش از آنکه مقدمه جنگی فراگیر باشد، ابزاری برای فشار و امتیازگیری باشد. برزگر تأکید کرد که ترامپ می‌خواهد هم روایت پیروزی ارائه دهد و هم به توافقی مطلوب برسد؛ دو خواسته‌ای که تحقق هم‌زمانشان در برابر ایران آسان نیست.

 تحریم؛ فشار برای گرفتن امتیاز

این استاد دانشگاه، فشار اقتصادی را از ابزارهای اصلی آمریکا برای کشاندن ایران به مذاکره دانست. به گفته او، واشنگتن امیدوار است ترکیب تحریم با فشارهای سیاسی و اجتماعی، زمینه گرفتن امتیاز در پرونده هسته‌ای، تنگه هرمز و دیگر حوزه‌ها را فراهم کند؛ بنابراین نباید هدف فشار اقتصادی را صرفاً تغییر نظام سیاسی تلقی کرد.

 برزگر در عین حال هشدار داد که انتظار برای تغییر شرایط سیاسی آمریکا نیز بدون هزینه نیست. او با اشاره به بحث تحمل دو سال باقی‌مانده دولت ترامپ گفت: «دو سال، عمر یک ملت است.» از نگاه او، تاب‌آوری باید با دیپلماسی همراه شود و تحولات داخلی آمریکا، از جمله انتخابات، در محاسبات تهران مورد توجه قرار گیرد.

 از پاسخ‌دادن به پیشنهادها عبور کنیم

 محور اصلی پیشنهاد برزگر، افزایش ابزارهای چانه‌زنی و ارائه طرح‌های ابتکاری است. او تنگه هرمز، ظرفیت‌های باقی‌مانده برنامه هسته‌ای و روابط با کشورهای غیرغربی را از این ابزارها برشمرد و گفت منظور از کشورهای غیرغربی، فقط چین و روسیه نیست؛ عربستان، ترکیه، قطر، عمان و هند نیز می‌توانند در گسترش فضای دیپلماتیک نقش داشته باشند.

به اعتقاد او، ایران باید درباره هرمز و موضوع هسته‌ای، پیشنهادهایی ارائه کند که ضمن تأمین منافع کشور، برای طرف مقابل نیز نتیجه‌ای قابل‌قبول داشته باشد. برزگر تأکید کرد ابتکار عمل نباید همواره در دست طرف مقابل باشد و تهران صرفاً مواضع خود را با پیشنهادهای دیگران تنظیم کند.

 مذاکره برای رفع تحریم و امنیت

 برزگر، خروج آمریکا از برجام و حملات نظامی را از عوامل تشدید بی‌اعتمادی دانست؛ بی‌اعتمادی‌ای که به گفته او، هم دیپلمات‌ها و هم افکار عمومی را تحت تأثیر قرار داده است. بااین‌حال، او مذاکره را ضروری دانست و هدف آن را رفع تحریم‌ها و دستیابی به امنیتی عنوان کرد که مانع تکرار حمله شود.

 او همچنین حفظ بازدارندگی و امکان تعیین شرط در مذاکرات را از شاخص‌های ارزیابی نتیجه جنگ دانست. از نگاه برزگر، توان موشکی و پهپادی، اراده پاسخ‌گویی، موقعیت هرمز و تاب‌آوری مردم، اجزای این بازدارندگی‌اند. توافق پایدار نیز باید بر توازن قدرت و آگاهی طرف مقابل از هزینه حمله مجدد استوار باشد

 بحث هسته‌ای؛ اختلاف بر سر بازدارندگی

 برزگر درباره سلاح هسته‌ای، میان پیروزی در جنگ متعارف و بازدارندگی در برابر تهدید بقا تفاوت گذاشت. او معتقد است این تسلیحات در سطح تهدید موجودیت کشورها نقش بازدارنده دارند؛ در عین حال، روسیه و چین نیز مانند قدرت‌های غربی با ورود کشورهای جدید به باشگاه هسته‌ای موافق نیستند. او احتمال استفاده آمریکا از سلاح هسته‌ای تاکتیکی را ضعیف ارزیابی کرد، زیرا چنین اقدامی می‌تواند راه را برای تکرار آن توسط دیگران باز کند.

 امنیت منطقه بدون ایران شکل نمی‌گیرد

 برزگر شکل‌گیری سریع سازوکار امنیتی مشترک با کشورهای عربی را دشوار دانست؛ زیرا ساختار تسلیحاتی، آموزش و پشتیبانی دفاعی آن‌ها با آمریکا درهم‌تنیده است. بااین‌حال، او گفت هزینه‌های جنگ ضرورت تعامل با ایران را روشن‌تر کرده است. به باور او، گفت‌وگوهای منطقه‌ای باید ادامه یابد؛ زیرا دیپلماسی راه‌حل نهایی است و همکاری بیشتر همسایگان می‌تواند نقش رژیم صهیونیستی در معادلات منطقه را محدود کند.