به نقل از ایسنا، شامگاه دوشنبه اسکات بسنت وزیر خزانه داری آمریکا، از برنامه جدید برای تحریم های اقتصادی ایران خبر داد. همچنین دفتر کنترل دارایی های خارجی وزارت خزانه داری آمریکا (OFAC) نیز با انتشار سندی اعلام کرد که واشنگتن فعالیت های ورزشی و تبادلات دانشگاهی با ایران را به طور نامحدود متوقف کرده است.

از تاریخ 24 آگوست 2026 در پی اعلام برنامه جدید آمریکا برای تحریم های اقتصادی ایران، مجوز عمومی G که بخشی از مبادلات دانشگاهی و ارائه خدمات آموزشی میان نهادهای دانشگاهی آمریکا و ایران را مجاز می کرد، به صورت نامحدود لغو شد.

این اقدام پرسش هایی را درباره وضعیت تبادلات دانشگاهی، خدمات پذیرش، دوره های آموزشی آنلاین و برخی آزمون های مرتبط با ورود به دانشگاه های آمریکا ایجاد کرده است.

بر اساس بیانیه رسمی دفتر کنترل دارایی های خارجی وزارت خزانه داری آمریکا (OFAC)؛ از تاریخ اجرای تعلیق فعالیت هایی که پیش تر با استناد به مجوز G انجام می شدند، دیگر مجاز تلقی نمی شوند، مگر آنکه مجوز یا استثنای حقوقی دیگری برای آن ها وجود داشته باشد.

مجوز عمومی G را شاید بتوان یادگاری از دوران برجام دانست. این مجوز در 19 مارس 2014 و در دوران مذاکرات هسته ای منتهی به برجام صادر شد. هدف اعلام شده از این معافیت، کاهش فشار تحریم ها بر جامعه علمی و مدنی ایران و باز نگه داشتن کانال های دیپلماسی آموزشی بود.

این مجوز یکی از استثناهای تحریمی در چارچوب مقررات معاملات و تحریم های ایران محسوب می شد و به مؤسسات آموزش عالی معتبر در آمریکا اجازه می داد با دانشگاه های ایران برای تبادلات دانشجویی در مقاطع کارشناسی و تحصیلات تکمیلی توافق کنند. برخی فعالیت های مرتبط با این توافق ها، از جمله اعطای بورسیه به دانشجویان دانشگاه های ایرانی برای تحصیل در آمریکا، نیز در دامنه آن قرار داشت.

دامنه مجوز عمومی G به تبادل دانشجو محدود نبود. بر اساس متن این مجوز، دانشگاه های آمریکایی می توانستند خدمات مرتبط با دریافت و بررسی درخواست های پذیرش و دریافت هزینه های مربوط به اپلیکیشن و شهریه را از افراد مقیم ایران یا ایرانیان مقیم خارج از کشور ارائه دهند.

همچنین جذب و استخدام اعضای هیئت علمی شاغل در دانشگاه های ایران برای فعالیت های آموزشی، با رعایت مقررات و الزامات ویزایی آمریکا، در چارچوب این مجوز پیش بینی شده بود.

بخش دیگری از مجوز به آموزش آنلاین اختصاص داشت. بر این اساس، افراد ساکن ایران و ایرانیانی که به طور موقت در خارج از کشور اقامت داشتند، می توانستند در برخی دوره های آنلاین مقطع کارشناسی دانشگاه های آمریکایی، از جمله دوره های آزاد گسترده آنلاین، دوره های غیرمدرک گرا و دوره های پولی، در حوزه هایی مانند علوم انسانی، علوم اجتماعی، حقوق و کسب وکار شرکت کنند. برخی دروس مقدماتی در حوزه های علوم، فناوری، مهندسی و ریاضیات نیز در شرایط مشخص تحت پوشش این مجوز قرار می گرفت.

این مجوز همچنین امکان مشارکت دانشجویان و پژوهشگران وابسته به مؤسسات دانشگاهی آمریکا را در برخی دوره های آموزشی و پژوهش های غیرتجاری در دانشگاه های ایران فراهم می کرد. دامنه این همکاری ها در مقاطع بالاتر، حوزه هایی مانند علوم انسانی، علوم اجتماعی، حقوق و کسب وکار را شامل می شد.

از دیگر فعالیت های مجاز در این چارچوب، ارائه خدمات آموزشی غیرانتفاعی با هدف مقابله با بی سوادی، افزایش دسترسی به آموزش و کمک به پروژه های اصلاح نظام آموزشی در ایران بود. برگزاری آزمون های حرفه ای و آزمون های ورودی دانشگاه ها، از جمله آزمون های استاندارد چندگزینه ای، و ارائه خدمات مرتبط با پذیرش در دانشگاه های آمریکایی نیز در دامنه این مجوز قرار داشت.

ابهام درباره آزمون های بین المللی

یکی از بخش های قابل توجه در مجوز عمومی G به آزمون های حرفه ای و آزمون های ورودی دانشگاه اختصاص داشت. بر اساس این مجوز، اشخاص آمریکایی اجازه داشتند برای افراد افراد ساکن در ایران یا افرادی که خارج از ایران حضور دارند اما اقامت معمول آن ها در ایران است، آزمون های گواهی حرفه ای و آزمون های ورودی دانشگاه، از جمله آزمون های استاندارد چندگزینه ای، برگزار کنند و خدمات لازم برای پذیرش در مؤسسات دانشگاهی آمریکا را ارائه دهند.

با تعلیق دائم این مجوز در مورد برگزاری آزمون هایی مانند تافل و GRE ابهاماتی به وجود آمده است. در متن مجوز نامی از این نوع آزمون ها برده نشده و تا زمان نگارش این گزارش اطلاعیه رسمی در مورد برگزار نشدن این آزمون ها منتشر نشده است، اما ممکن است برگزاری این آزمون ها تحت تاثیر تعلیق مجوز G قرار گیرد.

همکاری هایی که پیش از این هم دشوار بود

تعلیق دائم مجوز G در شرایطی رخ می دهد که همکاری علمی ایران با دانشگاه ها و پژوهشگران خارجی پیش از این نیز به خاطر تحریم ها و محدودیت های بین المللی با موانع متعددی روبه رو بوده است. این محدودیت ها تنها به همکاری های مستقیم دانشگاهی محدود نمانده و در سال های گذشته، دسترسی پژوهشگران ایرانی به برخی منابع علمی و اطلاعات تخصصی، حضور در نشست های علمی بین المللی، انتقال منابع و تجهیزات پژوهشی، پرداخت هزینه های انتشار و ثبت نام و حتی فرایند انتشار مقالات را نیز با دشواری مواجه بوده است.

پس از تعلیق مجوز G پرسش اصلی این است که در شرایطی که همکاری علمی ایران با جهان پیش از این نیز با موانع مالی، بانکی، اجرایی و تحریمی روبه رو بوده، این تصمیم چه میزان بر ارتباطات بین المللی دانشگاه ها و پژوهشگران ایرانی موثر خواهد بود. پاسخ این پرسش در حال حاضر روشن نیست و آینده همکاری های علمی بین المللی ایران بیش از گذشته در وضعیت ابهام قرار گرفته است