عبدالله گنجی، کارشناس مسائل سیاسی، گفت: وقتی با وجود پایبندی به NPT هدف حمله قرار می‌گیریم، باید در این مسیر تجدیدنظر کنیم.

عبدالله گنجی، کارشناس مسائل سیاسی، در گفت‌وگو با فارس در واکنش به اظهارات سردار محسن رضایی مبنی بر احتمال تغییر دکترین هسته‌ای ایران در صورت حمله آمریکا، به تشریح دلایل طرح چنین دیدگاهی پرداخت و گفت: یکی از مهم‌ترین دلایل این موضوع آن است که جمهوری اسلامی ایران با وجود عضویت در معاهده منع گسترش سلاح‌های هسته‌ای (NPT) و پذیرش گسترده‌ترین بازرسی‌های هسته‌ای، هدف حمله نظامی قدرت‌های اتمی قرار گرفته است.

وی افزود: وقتی کشوری به مقررات و تعهدات بین‌المللی پایبند است، اما در مقابل، از سوی قدرت‌های هسته‌ای مورد حمله قرار می‌گیرد، طبیعتاً باید در ادامه این مسیر و چارچوب‌هایی که برای خود پذیرفته است، تجدیدنظر کند.

خروج از NPT لزوماً به معنای ساخت بمب اتم نیست

گنجی با تأکید بر اینکه خروج از معاهده NPT لزوماً به معنای ساخت سلاح هسته‌ای نیست، اظهار کرد: به اعتقاد من، حتی اگر قرار نیست قانون ساخت سلاح هسته‌ای به‌صورت رسمی تصویب شود، دست‌کم باید سازوکاری مشروط برای آن در نظر گرفته شود.

وی توضیح داد: به این معنا که قانونی وجود داشته باشد که در صورت ترور مقامات عالی‌رتبه کشور، از جمله رهبر، رؤسای قوا، فرماندهان نظامی و وزیران، شرایط خروج از NPT و حرکت به سمت تولید سلاح هسته‌ای فراهم شود. چنین تصمیمی می‌تواند در قالب یک قانون مشخص به آژانس بین‌المللی انرژی اتمی نیز اعلام شود.

شکل‌گیری مطالبه عمومی برای تغییر دکترین هسته‌ای

این کارشناس مسائل سیاسی، شکل‌گیری مطالبه عمومی برای تغییر رویکرد هسته‌ای کشور را از دیگر دلایل این بحث دانست و گفت: بر اساس نظرسنجی‌ها، بخش قابل توجهی از مردم به چنین دیدگاهی گرایش دارند و این مطالبه به‌تدریج در فضای اجتماعی شکل گرفته است.

گنجی افزود: اینکه حاکمیت در نهایت چه تصمیمی اتخاذ کند، موضوع دیگری است، اما نمی‌توان از شکل‌گیری این مطالبه در جامعه چشم‌پوشی کرد.

پایبندی به NPT برای ایران چه دستاوردی داشته است؟

وی با طرح این پرسش که پایبندی ایران به معاهده NPT چه دستاوردی برای کشور داشته است، ادامه داد: ایران با وجود پایبندی به تعهدات هسته‌ای، با تحریم و حتی حمله نظامی مواجه شده است.

به گفته گنجی، اگر قرار باشد نه‌تنها از مزایای فعالیت‌های صلح‌آمیز هسته‌ای بهره‌مند نشویم، بلکه در عین پایبندی به تعهدات، هدف تحریم و حمله نیز قرار بگیریم، ادامه حضور در این معاهده نیازمند بازنگری و ارائه پاسخی روشن است.

بازدارندگی هسته‌ای در معادلات امنیتی

گنجی با اشاره به نقش بازدارندگی سلاح هسته‌ای در معادلات امنیتی جهان تصریح کرد: حتی دونالد ترامپ نیز در اظهارات خود به این موضوع اشاره کرده که اگر ایران به سلاح هسته‌ای مجهز بود، آمریکا در برخورد با جمهوری اسلامی با محدودیت‌های جدی‌تری مواجه می‌شد.

وی افزود: از این منظر، مسئله بازدارندگی و جلوگیری از تعرض نظامی به کشور، یکی از محورهای اصلی بحث درباره تغییر دکترین هسته‌ای است.

آیا سلاح هسته‌ای امنیت ملی ایران را تضمین می‌کند؟

این کارشناس مسائل سیاسی در ادامه با طرح این پرسش که آیا دستیابی به سلاح هسته‌ای می‌تواند امنیت ملی ایران را تضمین کند، گفت: ممکن است چنین اقدامی در حوزه امنیتی بازدارندگی ایجاد کند، هرچند من معتقدم در شرایط کنونی، هیچ کشوری به‌سادگی به سمت استفاده از این سلاح‌ها نخواهد رفت.

گنجی تأکید کرد: با این حال، مسئله مهم‌تر این است که باید درباره نتایج پایبندی ایران به معاهده NPT و نسبت آن با منافع ملی کشور پاسخگو باشیم.

ملاحظات شرعی و حقوقی تاکنون دلایل باقی ماندن در NPTبود

این کارشناس مسائل سیاسی در پایان با اشاره به دلایل پیشین ایران برای باقی ماندن در NPT خاطرنشان کرد: یکی از مهم‌ترین دلایل عضویت در این معاهده، بهره‌مندی از ظرفیت‌ها و امکانات آژانس بین‌المللی انرژی اتمی در زمینه فعالیت‌های صلح‌آمیز هسته‌ای بوده است.

وی افزود: همچنین ملاحظات شرعی و حقوقی و پایبندی به چارچوب‌های بین‌المللی نیز در این تصمیم نقش داشته‌اند. با توجه به تحولات اخیر و شرایط پیش‌آمده، اکنون باید بررسی کرد که آیا همچنان دلایل کافی برای ادامه حضور ایران در این معاهده وجود دارد یا خیر.